Foto: kollaj RuNews24.ru
Yaqin Sharqdagi siyosiy harorat eng yuqori nuqtasiga chiqdi. Islomobodda kechgan murakkab muzokaralar natijasiz yakunlangach, Vashington Tehronga nisbatan keskin choralarni ishga solishga киришди. Zamin.uz jahon siyosatini ostin-ustun qilib yuborishi mumkin bo‘lgan ushbu iqtisodiy va harbiy qamalning tafsilotlarini taqdim etadi.
Diplomatiyaning inqirozi va Trampning “koziri”
AQSH prezidenti Donald Tramp Eron bilan kelishuvga erishish imkoniyati boy berilganidan so‘ng, dengiz blokadasini istisno etmasligiga shaʼma qildi. Oq uy rahbari o‘zining Truth Social tarmog‘ida Jon Solomonning «Trampning Eron yon bermasa ishga soladigan koziri: dengiz blokadasi» nomli maqolasini ulashib, Tehronga ochiqdan-ochiq ogohlantirish yo‘lladi. Ekspertlarning fikricha, Vashington Venesuela ssenariysini takrorlamoqchi: neft yo‘llarini butunlay yopib qo‘yish orqali Eron iqtisodiyotini tiz cho‘ktirish.
Uchta avianoses pistirmada: Harbiy kuchlar jamlanmoqda
Ayni damda Fors ko‘rfazi va unga yaqin hududlarda AQSHning ulkan harbiy salohiyati to‘plangan. Vaziyat shu qadar jiddiyki, mintaqada bir vaqtning o‘zida uchta avianoses zarba guruhi shay holatga keltirilgan:
- USS Gerald R. Ford — Qizil dengizda;
- USS Abraham Lincoln — Arab dengizida;
- USS George H. W. Bush — Norfolk bazasidan yo‘lga chiqqan va tez orada manzilga yetib keladi.
Bunday harbiy kuch to‘g‘ridan-to‘g‘ri to‘qnashuvga kirmasdan turib, Eronning dengiz orqali amalga oshiriladigan barcha savdo aloqalarini to‘xtatib qo‘yish imkonini beradi.
Milliardlab dollarlik zarar: Iqtisodiy zarba
Eron hozirda kuniga qariyb 2,8 million barrel neft eksport qilib, jahon bozoridagi narxlar ($120) sharoitida ulkan daromad ko‘rmoqda. Dengiz qamali Tehronni har oy o‘nlab milliard dollardan mahrum qilishi mumkin. Bu esa davlatning asosiy moliyaviy tomirlarini kesib tashlash bilan barobardir.
Ho'rmuz bo‘g‘ozidagi “tozalash” operatsiyasi
AQSH Markaziy qo‘mondonligi (CENTCOM) allaqachon amaliy harakatlarga kirishgan. USS Frank E. Peterson va USS Michael Murphy esmineslari Ho‘rmuz bo‘g‘ozida Eron tomonidan o‘rnatilgan minalarni zararsizlantirish ishlarini boshlagan. Bundan maqsad kemalar uchun xavfsiz va nazorat qilinadigan yangi yo‘nalish yaratishdir.
21 soatlik muzokaralar va mushtlashish yoqasidagi diplomatiya
Islomobodda bo‘lib o‘tgan 21 soatlik marafon muzokaralar o‘ta keskin ruhda o‘tgan. Maʼlumotlarga ko‘ra, AQSH vakili Uitkoff va Eron Tashqi ishlar vaziri o‘rtasidagi kelishmovchilik hatto jismoniy to‘qnashuv darajasigacha yetgan. Yadroviy dastur va Ho‘rmuz bo‘g‘ozining maqomi bo‘yicha tomonlar murosaga kela olishmagan. Vitse-prezident Jey Di Vens taʼkidlaganidek, Eron AQSH shartlarini qabul qilishni istamadi, Tramp esa bunga javoban «g‘alaba baribir bizniki bo‘ladi» qabilida qatʼiy pozitsiya egalladi.
Endilikda diplomatik yo‘llar yopilib, navbat «kuch ishlatish» va «iqtisodiy qamal»ga kelgandek ko‘rinmoqda.
Aziz mushtariylar, sizningcha, dengiz blokadasi Eronni yon berishga majbur qila oladimi? Bu vaziyat yangi yirik urushga sabab bo‘lishi mumkinmi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
