Dunyo nigohi yana Yaqin Sharqqa qadaldi. AQSH va Eron o‘rtasidagi keskinlik diplomatiya chegaralaridan chiqib, amaliy harbiy harakatlar bosqichiga ўтмоқда. Zamin.uz Islomobod muzokaralaridan keyingi qaltis vaziyat va Oq uyning keskin qarori tafsilotlarini taqdim etadi.
CENTCOM qamal amaliyotini boshladi
AQSH Qurolli kuchlari Markaziy qo‘mondonligi (CENTCOM) prezident Donald Trampning farmoniga binoan, 13 aprel kuni Toshkent vaqti bilan soat 19:00 dan eʼtiboran Eron portlariga nisbatan dengiz blokadasini joriy etdi. Ushbu cheklov Fors va Ummon ko‘rfazidagi barcha Eron sohilbo‘yi hududlarini qamrab oladi. Amerika tomoni Ho‘rmuz bo‘g‘ozi orqali boshqa davlatlarga tegishli kemalarning harakatlanishiga to‘sqinlik qilmasligini bildirsa-da, Eronga kiruvchi va u yerdan chiquvchi barcha transport vositalari qattiq nazoratga olinadi.
Muzokaralarning muvaffaqiyatsiz yakuni
Pokiston poytaxtida o‘tgan 21 soatlik marafon muzokaralar biror ijobiy natija bermadi. Asosiy kelishmovchiliklar Tehronning yadroviy dasturi va Ho‘rmuz bo‘g‘ozi ustidan nazorat masalasida yuzaga kelgan. Eron tomoni bo‘g‘oz orqali o‘tuvchi kemalardan boj undirish huquqini saqlab qolishda turib olgan bo‘lsa, Vashington buni «jahon shantaji» deb baholamoqda. AQSH vitse-prezidenti Jeyms Devid Vens vaziyatni izohlar ekan: «Kelishuvga erisha olmaganimiz Eron uchun bizdan ko‘ra yomonroq yangilikdir», — deya taʼkidladi.
Neft narxi osmonga sakradi
Siyosiy muhitning zaharlanishi jahon energetika bozoriga darhol taʼsir ko‘rsatdi. Muzokaralar boshi berk ko‘chaga kirib qolgani haqidagi xabarlardan so‘ng, Brent rusumli xom neft narxi bir barrel uchun 102,50 dollargacha ko‘tarildi. Vaholanki, bir necha kun avval bu ko‘rsatkich 95 dollar atrofida edi.
Tehronning javobi va Trampning tahdidi
Eron dengiz kuchlari qo‘mondoni Shahrom Eroniy AQSHning ushbu harakatlarini «kulgili va bemaʼni» deb atadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Eron floti mintaqadagi har qanday tajovuzkor qadamni sinchkovlik bilan kuzatmoqda. Biroq Donald Tramp o‘z pozitsiyasida qatʼiy:
«Bizga yoki tinch kemalarga o‘q uzgan har qanday eronlik kulga aylantiriladi!» — dedi Oq uy rahbari.
Ho‘rmuz bo‘g‘ozi: To‘siqlar va minalar
Ayni damda Ho‘rmuz bo‘g‘ozidagi vaziyat o‘ta xavotirli. AQSH Tehronni bo‘g‘ozni minalar bilan to‘sib qo‘yishda ayblamoqda va “tozalash” operatsiyasini boshlashga shay. O‘z navbatida, Eron hukumati yakuniy siyosiy kelishuvga erishilmaguncha xalqaro suv yo‘lini qayta ochishdan bosh tortmoqda.
Vaziyat soat sayin keskinlashib bormoqda. Diplomatik tilning o‘rnini harbiy tahdidlar egallayotgan bir paytda, jahon hamjamiyati voqealar rivojini xavotir bilan kuzatmoqda.
Aziz mushtariylar, sizningcha, AQSHning ushbu dengiz qamali Eronni yon berishga majbur qiladimi yoki bu yangi katta to‘qnashuvning boshlanishimi? Neft narxi yana ko‘tariladi deb o‘ylaysizmi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
