Foto: cnn.com
Yaqin Sharqdagi siyosiy shaxmat taxtasida vaziyat o‘ta qaltis tus olmoqda. AQSH vitse-prezidenti Jey Di Vens Pokistondagi murakkab muzokaralardan so‘ng Tehronga so‘nggi ogohlantirishini йўллади. Zamin.uz jahon bozori va xavfsizligiga taʼsir etuvchi ushbu muhim bayonotlar tafsilotini taqdim etadi.
Pokiston muzokaralari: Nega kelishuv amalga oshmadi?
AQSH vitse-prezidenti Jey Di Vens 11–12 aprel kunlari Islomobodda eronlik rasmiylar bilan yuzma-yuz muloqot o‘tkazdi. Biroq, kutilgan natijaga erishilmadi. Vensning so‘zlariga ko‘ra, Eron delegatsiyasi yakuniy qaror qabul qilish vakolatiga ega bo‘lmagan va har bir qadamni Tehron bilan maslahatlashish uchun ortga qaytishga majbur bo‘lgan.
«To‘p to‘liq maʼnoda ularning maydonida. Keyingi jarayon qanday kechishini endi eronliklarning o‘zi belgilaydi», — dedi vitse-prezident Fox News telekanaliga bergan intervyusida.
Ho‘rmuz bo‘g‘ozi — AQSHning asosiy «qizil chizig‘i»
Vashington uchun eng ustuvor masala jahon neft savdosining arteriyasi hisoblangan Ho‘rmuz bo‘g‘ozini kemalar qatnovi uchun to‘liq ochish bo‘lib qolmoqda. Vens Eronning bo‘g‘ozdan o‘tayotgan kemalardan boj undirishga bo‘lgan urinishini «iqtisodiy terrorizm» deb atadi va keskin choralar bilan tahdid qildi:
- Agar Eron bosim o‘tkazishda davom etsa, AQSH Eron portlarini butunlay blokada qiladi;
- Birorta ham Eron kemasining ochiq dengizga chiqishiga yo‘l qo‘yilmaydi;
- Harbiy va iqtisodiy ustunlik to‘liq Vashington tomonida ekani taʼkidlandi.
Yadroviy dastur va boyitilgan uran nazorati
AQSH yana bir muhim shartni o‘rtaga tashladi: Eronning boyitilgan uran zaxiralari ustidan qatʼiy nazorat o‘rnatish. Vashington Tehronning yadroviy qurol yaratish imkoniyatini butunlay yo‘qqa chiqaruvchi ishonchli nazorat mexanizmini talab qilmoqda. Bu masala muzokaralarning eng bahsli nuqtalaridan biri bo‘lib qolmoqda.
Neft bozoridagi xavotirli prognozlar
Siyosiy keskinlik fonida iqtisodiy ko‘rsatkichlar ham barqaror emas. AQSH energetika vaziri Kris Raytning fikricha, Ho‘rmuz bo‘g‘ozidagi vaziyat to‘liq iziga tushmaguncha, neft narxlari yana bir necha hafta davomida ko‘tarilishda davom etishi mumkin. Bu esa jahon energiya taʼminotiga jiddiy bosim o‘tkazmoqda.
Endilikda mintaqadagi tinchlik yoki ehtimoliy to‘qnashuv Tehronning Vashington takliflariga beradigan javobiga bog‘liq bo‘lib turibdi.
Aziz mushtariylar, sizningcha, Eron AQSHning ushbu keskin shartlariga rozi bo‘ladimi? Ho‘rmuz bo‘g‘ozidagi vaziyat jahon iqtisodiyotiga qanchalik zarar yetkazishi mumkin?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
