Tramp Eron bilan harbiy to‘qnashuv va Hurmuz bo‘g‘ozi nazorati haqida ochiq gapirdi

AQSH Prezidenti Donald Tramp Oq uyda jurnalistlar bilan muloqot chog‘ida Vashington va Tehron o‘rtasidagi to‘g‘ridan to‘g‘ri harbiy qarama-qarshilikni Qo‘shma Shtatlar uchun «arzimas mayda-chuyda narsa» (meloch) deb baholadi. Ushbu shov-shuvli bayonot fonida Tramp endilikda Eron rahbariyati bilan o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha hech qanday bitim tuzishdan manfaatdor emasligini, chunki AQSH muhim strategik nuqta bo‘lgan Hurmuz bo‘g‘ozini deyarli to‘liq nazorat ostiga olganini va raqib iqtisodiyoti chuqur tanazzulga uchraganini ta’kidladi.

«Bu urush emas, mayda harbiy konflikt»: Vens va Trampning bahosi

Oq uy yetakchisi vaziyatga nisbatan rasmiy Vashingtonning pozitsiyasini quyidagicha izohladi:

• Vitse-prezidentning ehtiyotkorligi: Avvalroq AQSH vitse-prezidenti Jey Di Vens yuz berayotgan harbiy voqealarni to‘laqonli «urush» sifatida tavsiflamasligini ochiq bildirgan edi;

• Trampning keskin javobi: Jurnalistlarning ushbu to‘qnashuvni nima deb atash kerakligi haqidagi savoliga Tramp: «Men buni harbiy nizo deb atayman, chunki biz uchun bu shunchaki arzimas mayda-chuyda ishdir», — deya javob qaytardi (lavha C-SPAN kanali orqali namoyish etildi);

• Kelishuvga intilishning yo‘qligi: Prezident Tehron bilan harbiy harakatlarni to‘xtatish bo‘yicha diplomatik muloqotlar olib borishga ehtiyoj sezmayotganini, chunki hozirgi kuchlar muvozanati Oq uyni to‘liq qanoatlantirayotganini qo‘shimcha qildi.

Hurmuz bo‘g‘ozi ustidan nazorat va Eron iqtisodiyotining qulashi

Tramp harbiy ustunlikni mustahkamlagan asosiy strategik omillarni ma’lum qildi:

• Dunyo neft darvozasi qo‘lga olindi: Prezidentning so‘zlariga ko‘ra, AQSH harbiy-dengiz kuchlari sayyoramiz neft tashish yo‘lining eng muhim arteriyasi bo‘lgan Hurmuz bo‘g‘ozini «deyarli to‘liq» o‘z nazoratiga olgan;

• Iqtisodiyotning to‘liq halokati: Qaqshatqich sanksiyalar va qarama-qarshilik oqibatida Eron moliyaviy tizimi «to‘liq krax» (halokat) bosqichini boshdan kechirmoqda;

• «Yer yuzidan o‘chirish» tahdidi: 31 avgust kuni Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi (KSIR) Vashingtonga qarata «yangi hujumlaringiz uchun pushaymon bo‘lasiz» degan bayonot bergach, Tramp Eronni «davlat sifatida yer yuzidan supurib tashlash» bilan ochiqcha po‘pisa qilgan edi.

Fevraldan boshlangan janglar va barbod bo‘lgan iyun sulhi

Ikki davlat o‘rtasidagi harbiy inqiroz qisqa vaqt ichida bir necha bosqichni bosib o‘tdi:

• Urushning boshlanishi: AQSH va Eron o‘rtasidagi faol qurolli to‘qnashuvlar joriy yilning fevral oyida boshlangan;

• Buzilgan kelishuv: Iyun oyida tomonlar o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha kelishuvga erishgan bo‘lsa-da, oradan atigi bir necha hafta o‘tib jangovar harakatlar yana qayta alanga oldi;

• Uzoq muddatli bosim strategiyasi: Trampning bu galgi bayonoti Vashington endi muzokaralar stoliga emas, balki Tehronni iqtisodiy va harbiy jihatdan to‘liq holdan toydirish strategiyasiga suyanayotganini ko‘rsatmoqda.

Sizningcha, Donald Trampning Eron bilan to‘qnashuvni «arzimas mayda-chuyda» deb atashi Qo‘shma Shtatlarning mutlaq ustunligini anglatadimi yoki Yaqin Sharqdagi yanada xavfliroq portlashning debochasimi? AQSHning Hurmuz bo‘g‘ozini nazorat qilishi neft narxlari va dunyo bozoriga qanday ta’sir ko‘rsatadi? Fikrlaringizni izohlarda qoldiring!