Axios sensatsiyasi: Vashington va Tehron katta bitim arafasidami?

Qatar diplomatlari Tehronda bo‘lib o‘tgan uzoq va murakkab muhokamalar davomida Eron va AQSH o‘rtasidagi to‘g‘ridan to‘g‘ri muzokaralarni qayta boshlash bo‘yicha sezilarli siljishga erishdi. Bu haqda nufuzli Axios portali diplomatik manbalarga tayangan holda xabar berdi.

Manbalarning ta’kidlashicha, Tehronda naqd 12 soat davom etgan marafon muzokaralar vaqtida qatarlik vositachilar Oq uy bilan uzluksiz aloqada bo‘lib turgan. Jarayonning keyingi bosqichi esa shanba kuni Dohada davom ettirilishi ma’lum qilindi.

Tomonlarning qarama-qarshi shartlari: Asosiy to‘siq nimada?

AQSH rasmiylarining qayd etishicha, kelishuvga erishish oson kechmayapti, chunki har ikki davlat bir-biriga mutlaqo zid talablarni ilgari surmoqda:

• Vashingtonning talabi: Oq uy Tehrondan yadro dasturi bo‘yicha qat’iy chegirmalarga borishni va yadroviy faollikni keskin cheklashni talab qilmoqda;

• Tehronning shartlari: Eron tomoni muzokaralar boshlanishidan avval AQSHdan dengiz qamalini olib tashlashni, chet elda muzlatib qo‘yilgan eron mablag‘larini qaytarishni hamda o‘z neftini xalqaro bozorlarda erkin sotishga to‘liq ruxsat berishni talab qilmoqda.

Oq uydagi ikkilanish: Vens, Kushner va Trampning skeptitsizmi

Amerikalik manbalarning ma’lum qilishicha, AQSH ma’muriyatining o‘zida ham bu masalada turlicha qarashlar mavjud:

• Muzokara tarafdorlari: AQSH vitse-prezidenti Jey Di Vens, prezident Trampning maxsus vakillari Stiv Uitkoff hamda Jared Kushner Tehron bilan muloqotni qayta tiklash va katta siyosiy bitimga erishish tarafdori bo‘lib turibdi;

• Trampning shubhasi: Biroq prezident Donald Tramp Eron qachondir AQSH uchun maqbul bo‘lgan haqiqiy shartlarga rozi bo‘lishiga juda shubha bilan qaramoqda.

Dohada davom etadigan diplomatik konsultatsiyalar Yaqin Sharqdagi keskinlikni kamaytirish hamda jahon neft bozoridagi beqarorlikni yumshatishda muhim burilish yasashi mumkin.