Telegram'dagi xavfli firibgarlik tuzoqlari: fuqarolar aldanayotgan keng tarqalgan 6 ta sxema

2 daqiqa o'qish2
Telegram'dagi xavfli firibgarlik tuzoqlari: fuqarolar aldanayotgan keng tarqalgan 6 ta sxema
QisqachaAI yordamida tayyorlanganKo‘rsatish
  • O‘zbekistonda Telegram messenjeri orqali sodir etilayotgan kiberjinoyatlar va firibgarlik holatlari keskin ko‘payib, fuqarolarga milliardlab so‘m miqdorida moddiy zarar yetkazilmoqda.
  • Jinoyatchilar asosan soxta tanlovlar, zararli .apk fayllar, kredit va’dalari, soxta do‘konlar hamda davlat idoralari nomidan foydalanib, odamlarning shaxsiy ma’lumotlari va pul mablag‘larini o‘zlashtirmoqda.

So‘nggi yillarda O‘zbekistonda Telegram messenjeri orqali sodir etilayotgan kiberjinoyatlar va firibgarlik holatlari keskin ortdi. Fuqarolar asosan shaxsiy akkauntlarni o‘g‘irlash, bank kartalaridagi mablag‘larni yechib olish hamda soxta savdo va kredit sxemalari tuzog‘iga tez-tez tushib qolmoqdalar. Ichki ishlar vazirligining Kiberxavfsizlik markazi ma’lumotlariga ko‘ra, birgina yirik jinoiy guruhlarning noqonuniy faoliyati natijasida yuzlab yurtdoshlarimizga milliardlab so‘m miqdorida moddiy zarar yetkazilgan.

Keng tarqalgan eng xavfli firibgarlik sxemalari

Huquq-tartibot idoralari va soha mutaxassislari mamlakatimizda fuqarolar asosan quyidagi usullar orqali aldanayotganini qat’iyat bilan qayd etmoqda:

  • Soxta tanlov va ovoz berish havolalari: Firibgarlar «Eng yaxshi ota», «Eng yaxshi ona» yoki turli xil bog‘cha va maktab tanlovlarida ovoz berishni so‘rab maxsus fishing havolalar yubormoqda. Havolaga kirib, Telegram tasdiqlash kodini kiritgan foydalanuvchining akkaunti to‘liq qo‘lga olinadi va uning nomidan barcha tanishlariga qarz so‘rab xabarlar tarqatiladi.

  • Zararli .apk dasturlar orqali kartalarni bo‘shatish: Jinoyatchilar guruhlar va shaxsiy yozishmalar orqali virus yuklangan .apk fayllarni (masalan, to‘y taklifnomasi yoki yangi rasm niqobi ostida) tarqatmoqda. Ushbu xavfli usul orqali 133 nafar fuqaroning bank kartasidan qariyb 3 milliard so‘m o‘g‘irlangani aniqlangan.

  • Mikroqarz va kredit limitlarini naqdlashtirish: Firibgarlar Telegram botlar va kanallar orqali juda past foizli kredit yoki mikromoliya tashkilotlari limitini tezkor naqdlashtirib berishni va’da qilib, 600 ga yaqin fuqaroning 1 milliard so‘mdan ortiq mablag‘ini o‘zlashtirgan.

  • «Musodara tovarlar» va soxta do‘konlar: Davlat bojxona qo‘mitasi yoki yirik savdo omborlari nomidan soxta kanallar ochib, arzon narxda telefon va maishiy texnika sotishni va’da qilgan guruhlar 60 nafar fuqaroni 117 million so‘mga chuv tushirgan.

  • Davlat xizmatlari va rahbarlar nomidan xabarlar: Firibgarlar My.gov.uz portali yoki vazirlik va hokimiyat rahbarlari nomidan soxta profillar ochib, «akkauntingiz bloklandi» yoki «huquq-tartibot idoralari siz bilan qiziqmoqda» degan qo‘rqinchli bahonalar bilan shaxsiy ma’lumotlarni qo‘lga kiritmoqda.

  • Yo‘qotilgan pullarni qaytarish va’dasi: Avval firibgarlarga aldangan odamlarni takroran nishonga oluvchi alohida guruhlar paydo bo‘lgan bo‘lib, ular «o‘g‘irlangan pulni kafolatli undirib berish» xizmatini taklif qilib, jabrlanuvchilardan yana pul undirmoqda.

Firibgarlik turi

Zarar miqdori yoki ko‘lami

Asosiy aldov usuli

Zararli .apk fayllar

133 nafar fuqaro, ~3 mlrd so‘m

To‘y taklifnomasi yoki rasm niqobidagi virus ilovalar

Mikroqarzlarni naqdlash

600 ga yaqin fuqaro, >1 mlrd so‘m

Past foizli kredit va limitlarni naqd qilish va’dasi

Soxta onlayn do‘konlar

60 nafar fuqaro, 117 mln so‘m

Bojxona va ombor tovarlarini arzon sotish bahonasi

Ovoz berish havolalari

Yuzlab akkauntlar

Tanlovlarda qatnashish va ovoz yig‘ish soxta havolalari

Jabr ko‘rganda yoki shubha tug‘ilganda nima qilish kerak?

Agar siz yoki yaqinlaringiz Telegram orqali firibgarlar tuzog‘iga tushgan bo‘lsangiz, vaqtni boy bermasdan zudlik bilan quyidagi himoya choralarini ko‘rish tavsiya etiladi:

  1. Bank kartasini darhol bloklash: Agar karta ma’lumotlari, maxsus kodlar yoki SMS-kod berib yuborilgan bo‘lsa, darhol bank mobil ilovasi yoki koll-markazi orqali kartani bloklang.

  2. Begona seanslarni o‘chirish: Telegram sozlamalarida «Qurilmalar» (Devices) bo‘limiga kirib, barcha shubhali va notanish faol seanslarni zudlik bilan yakunlang hamda ikki bosqichli autentifikatsiyani (2FA) o‘rnating.

  3. Rasmiy idoralarga murojaat qilish: Barcha yozishmalar, o‘tkazma cheklari va firibgarning profil havolasini saqlab (skrinshot qilib), 102 qisqa raqamiga yoki IIV Kiberxavfsizlik markaziga rasmiy ariza bilan murojaat qiling.

Sizningcha, fuqarolarni bu kabi kiberfiribgarlardan himoya qilish uchun qo‘shimcha ravishda yana qanday qat’iy choralar ko‘rilishi kerak? O‘z fikringizni izohlarda qoldiring!

Maqola sizga yoqdimi?

Obuna bilan reklama bo'lmaydi

Zamin Premium — oyiga 4 900 so'm

Izohlar0

…

  1. Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
  2. Toshkentdan Amerikaga: Nurmuxammad Ismoilov Akinda orqali halol investitsiyani global miqyosga olib chiqmoqda
  3. Avtoservisingizni raqamlashtiring: Bip Business bilan mijozlarni yo‘qotmang
  4. Mashina oynasiga raqam yozish xavflimi? Bip haydovchilar uchun yangi yechim topdi!
  5. 8 ta keng tarqalgan moliyaviy xato: nimalardan saqlanish kerak?
  6. Playmatch: maydon egalari ishini ancha yengillashtiradi
  7. Playmatch: futbol o‘ynash uchun kerakli barcha xizmatlar bitta ilovada
  8. Kundalik xarajatlar uchun kartani qanday tanlash mumkin?
  9. Eldor Shomurodov futbol akademiyasi va TBC Bank: bolalik orzularidan katta futbolgacha
  10. ANORBANK Boʻstonliqdagi 168-son maktab-internat tarbiyalanuvchilarini tabrikladi
  11. Haydovchilar va tashuvchilar uchun OSGOP sug‘urtasining afzalliklari...
  12. Pure Milky’dan navbatdagi kreativ: Har qadam — aziz insonlarga mehr bilan!
  13. Kredit olish imkoniyatini oshirish uchun qayerda ishlash kerak?
  14. Biznes imkoniyatingizni kengaytiring
  15. Fanning rivojlanishiga barchamiz mas’ulmiz!
  16. XIV Toshkent xalqaro kinofestivali qanday o‘tkazilmoqda?