Sulh imkoniyati bormi? Putin va Zelenskiy muzokaralar qayta boshlanishiga ishora qildi

Rossiya va Ukraina o‘rtasidagi qonli mojaroni diplomatik yo‘l bilan tugatish borasidagi muhokamalar kutilmaganda yangi va eng yuqori bosqichga ko‘tarildi. Sharqiy iqtisodiy forum doirasida chiqish qilgan Rossiya Prezidenti Vladimir Putin urushni muzokaralar stolida hal etish imkoniyati saqlanib qolayotganini ochiqladi. Oradan ko‘p o‘tmay, Ukraina Prezidenti Volodimir Zelenskiy ham AQSH yetakchisi Donald Trampning maxsus vakillari tinchlik kelishuvini muhokama qilish maqsadida tez orada Moskva va Kiyevga tashrif buyurishini rasman tasdiqladi. Markaziy razvedka boshqarmasi (MRB) rahbarining kutilmagan safari va Tramp jamoasining faollashuvi geosiyosiy jarayonlarda hal qiluvchi burilish yaqinlashayotganidan dalolat bermoqda.

Putinning diplomatik signali: «Avvalo ikki tomon kelishib olishi shart»

Vladivostokdagi forumda Vladimir Putin nizoni to‘xtatish bo‘yicha xalqaro hamjamiyat roli va tomonlarning o‘zaro shartlariga alohida to‘xtaldi:

• «Imkoniyat bormi? Ha, bor»: «Eng avvalo, Rossiya va Ukraina o‘zaro kelishib olishi kerak. Qolgan barcha mamlakatlar esa buni qo‘llab-quvvatlash va yordam berishga tayyor. Imkoniyat bormi? Menimcha, ha, bor», — deya bayonot berdi Rossiya rahbari;

• Maxsus xizmatlar muloqoti to‘xtamagan: Putin frontdagi keskin to‘qnashuvlarga qaramay, Moskva va Kiyev o‘rtasida maxsus xizmatlar yo‘nalishi bo‘yicha yopiq aloqa kanallari hamon saqlanib qolayotganini tan oldi, biroq bu aloqalar yakuniy sulhga qanchalik ta’sir qila olishini ochiqlamadi;

• Muzokaralarni murakkablashtiruvchi omillar: Rossiya yetakchisi Ukraina Qurolli kuchlarining Qora dengizdagi transport kemalariga uyushtirayotgan zarbalari hamda rasmiy Kiyevning Rossiya havo hududi xavfsiz emasligi haqidagi keskin bayonotlari muloqot muhitiga jiddiy putur yetkazayotganini ta’kidladi.

Zelenskiyning tasdig‘i: Uitkoff va Kushnerning Moskva hamda Kiyevga missiyasi

Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy ham xalqqa yo‘llagan kechki videomurojaatida AQSH vositachiligidagi tinchlik muzokaralari muqarrar ekanini ma’lum qildi:

• Kelishilgan sanalar va rasmiy tashrif: «Dastlabki sanalar belgilangan. Biz AQSH prezidenti vakillarining bu yerga, Kiyevga kelishini kutyapmiz. Ulardan rasmiy tasdiq ham bor: uchrashuvlar ham Moskvada, ham Kiyevda tashkil etiladi», — dedi Zelenskiy;

• Oq uy vakillari bilan muloqot: Bir necha kun avval Zelenskiy Donald Trampning maxsus vakili Stiv Uitkoff va sobiq prezidentning kuyovi Jared Kushner bilan telefon orqali muzokara o‘tkazganini bildirdi. Suhbatda Zelenskiy Rossiya armiyasining so‘nggi paytlardagi harbiy yutuqlarini «ahamiyatsiz» deb baholagan;

• Vashington bilan uzluksiz aloqa: Kiyev ma’muriyati tinchlik shartlarini ishlab chiqish bo‘yicha Tramp jamoasi bilan har kuni muvofiqlashtirilgan holda muloqot olib borayotgani qayd etildi.

Retkliffning yashirin safari, sammit masalasi va Trampning tan oluvi

Tinchlik muzokaralari atrofidagi diplomatik to‘lqin tasodifan boshlangani yo‘q — buning ortida chuqur razvedka diplomatiyasi turibdi:

• MRB rahbarining Moskvaga maxfiy tashrifi: Muhokamalar avgust oyining so‘nggi kunlarida AQSH Markaziy razvedka boshqarmasi rahbari Jon Retkliffning oldindan e’lon qilinmagan kutilmagan Moskva safaridan keyin keskin tezlashdi;

• Uch tomonlama sammit rejasi: Axios nashrining ma’lum qilishicha, Vashington tomonlarga AQSH, Rossiya va Ukraina prezidentlari ishtirokida katta uch tomonlama sammit o‘tkazishni taklif qilgan;

• «Tinchlik kelishuvi tayyor bo‘lganda uchrashaman»: Tramp esa yaqin kunlarda sammit o‘tkazilishini rad etib, Putin xohlasa darhol rozi bo‘lishini, ammo unga shunchaki muzokara emas, yakuniy natija kerakligini aytdi: «Men bunday uchrashuvni biz tinchlik kelishuvini tuzishga to‘liq tayyor bo‘lgan paytda o‘tkazishni xohlayman»;

• Shaxsiy adovat va urush murakkabligi: Trampning fikricha, sulh yo‘lidagi eng katta to‘siqlardan biri — Putin va Zelenskiy o‘rtasidagi chuqur shaxsiy ziddiyatdir. Shuningdek, ilgari urushni 24 soat ichida tugatishni va’da qilgan Tramp, mazkur ziddiyat u kutganidan ancha murakkab va chuqur ekanini ochiq tan oldi.

Sizningcha, Putin va Zelenskiyning bu galgi bayonotlari hamda Tramp elchilarining Moskva va Kiyevga safari haqiqatan ham urushni to‘xtatuvchi tarixiy kelishuvga olib keladimi yoki bu tomonlarning xalqaro maydonda vaqtdan yutish uchun qilayotgan navbatdagi diplomatik yurishi bo‘lib qoladimi? Shaxsiy ziddiyatlarni yengib o‘tish mumkinmi? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring!