Dollardan qochish va tarixiy oltin rekordi: Xitoy AQSH obligatsiyalarini sotib, oltin sotib olmoqda

Jahon moliya bozorida dollar gegemonligiga jiddiy zarba bo‘lishi mumkin bo‘lgan yirik geosiyosiy o‘zgarishlar yuz bermoqda. Dunyoning ikkinchi raqamli iqtisodiyoti hisoblangan Xitoy AQSHning g‘aznachilik obligatsiyalaridagi (davlat qarz majburiyatlari) ulushini izchil ravishda sotib, ushbu ko‘rsatkichni naq 2001 yilgi tarixiy darajagacha tushirib yubordi. Bir vaqtning o‘zida Pekin xalqaro bozorlarda oltin narxining keskin qimmatlashishiga qaramay, qimmatbaho metall zaxiralarini misli ko‘rilmagan sur’atda jamg‘arishda davom etmoqda. 7 sentyabr kuni e’lon qilingan rasmiy moliyaviy statistika hatto tajribali xalqaro tahlilchilarni ham hayratda qoldirdi. Xo‘sh, Xitoy nega Amerikaning qarz qog‘ozlaridan butunlay voz kechmoqda, bir oyda qancha oltin sotib olindi va bu jarayon Rossiya qo‘llagan ssenariyni qanday takrorlamoqda? Maqola oxirida esa asosiy intriga — Xitoy Xalq bankining 22 oylik uzluksiz seriyasi, rekordi va buning jahon valyuta bozoriga ehtimoliy oqibatlari bo‘yicha barcha tafsilotlarni ma’lum qilamiz.

Avgustdagi rekord xarid: Narxlar ko‘tarilsa-da, oltin olish to‘xtamadi

Xitoyning zaxiralarni dedollarizatsiya qilish va diversifikatsiyalash bo‘yicha amalga oshirayotgan harakatlari yangi cho‘qqiga chiqdi:

• Bir oyda 650 ming unsiya: 7 sentyabr kuni oshkor qilingan rasmiy statistikaga ko‘ra, Xitoy Xalq banki o‘tgan avgust oyida o‘z oltin zaxiralarini birdaniga 650 ming unsiyaga oshirishga muvaffaq bo‘ldi;

• 2023 yildan beri qayd etilgan mutlaq rekord: Bir oy ichida bunchalik ko‘p miqdorda qimmatbaho metall xarid qilinishi mamlakat uchun so‘nggi uch yil ichidagi eng yuqori ko‘rsatkichga aylandi;

• Narx o‘sishiga bepisandlik: Xalqaro birjalarda oltin narxi rekord darajada qimmatlashib borayotganiga qaramay, Pekin moliyaviy xarajatlarga qaramasdan jamg‘arish siyosatini faol ravishda tezlashtirmoqda;

• 22 oylik to‘xtovsiz seriya: Mazkur xarid bilan Xitoy Markaziy banki ketma-ket 22 oydan beri oltin sotib olishni bir maromda va to‘xtovsiz davom ettirib kelmoqda.

«Xitoy amerikalik qarz majburiyatlaridan uzoq vaqt davomida voz kechib, o‘rniga oltin jamg‘argan Rossiyaning sinalgan moliyaviy yo‘lidan bormoqda», — deya qayd etmoqda soha kuzatuvchilari.

2001 yilgi davrga qaytish: AQSH obligatsiyalarining ommaviy sotilishi

Xitoyning ushbu harakatlari Amerikaning davlat moliya tizimi uchun murakkab vaziyatni yuzaga keltirmoqda:

• Chorak asrlik minimum: Xitoy portfelidagi AQSH g‘aznachilik obligatsiyalarining umumiy ulushi 2001 yilgi, ya’ni Xitoyning Jahon savdo tashkilotiga (JST) kirgan paytdagi darajasigacha qisqarib ketdi;

• G‘arb sanksiyalaridan himoyalanish: Iqtisodchilarning ta’kidlashicha, Pekin aktivlarning muzlatib qo‘yilishi yoki sanksiyalar xavfini hisobga olib, o‘z mablag‘larini AQSH dollari va Amerika moliyaviy vositalaridan shoshilinch ravishda chiqarib olmoqda;

• Oltin — bosh xavfsizlik kafolati: Hech bir tashqi kuch tomonidan bloklab bo‘lmaydigan jismoniy oltin aktivlari hozirda Xitoy uchun global beqarorlik sharoitidagi yagona xavfsiz boshpanaga aylandi.

Jahon iqtisodiyotiga kutilayotgan ta’sir

Ko‘pchilik sarmoyadorlar va mutaxassislarni qiziqtirgan eng muhim masala — Xitoyning ushbu keskin moliyaviy yurishi jahon bozorida dollar va oltin taqdirini qay tomonga o‘zgartirishidir. Eng muhim xulosa shundaki, global markaziy banklarning to‘xtovsiz oltin jamg‘arishi va AQSH qarzlaridan qochishi Amerika valyutasining dunyodagi zaxira valyuta sifatidagi ulushini yanada zaiflashtirmoqda. Pekinning 22 oylik bu strategiyasi ko‘rsatmoqdaki, yaqin kelajakda oltin narxlarining yanada o‘sishi va dunyo moliya tizimida qimmatbaho metallar ulushining karrasiga oshishi kutilmoqda.

Sizningcha, Xitoyning dollardan qochib, oltin zaxiralarini rekord darajada oshirishi AQSH iqtisodiyotiga jiddiy zarba bera oladimi? Ushbu global o‘zgarishlar fonida oddiy fuqarolar ham o‘z jamg‘armalarini oltinga yo‘naltirgani ma’qulmi? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va ushbu muhim global iqtisodiy tahlilni yaqinlaringiz hamda sarmoyador do‘stlaringizga ulashing!