«Tramp har kuni har xil gap aytmoqda»: Tehron AQSHning qaysi so‘ziga ishonishni bilmayapti

Yaqin Sharq mintaqasidagi geosiyosiy vaziyat va Vashington-Tehron o‘rtasidagi murakkab diplomatik aloqalar fonida Eron Islom Respublikasi Prezidenti Mas’ud Pezeshkiyon AQSH rahbari Donald Trampning siyosiy ritorikasiga nisbatan ochiq va tanqidiy bayonot bilan chiqdi. Eron yetakchisi Oq uy rahbarining Eronga nisbatan bildirayotgan fikrlari haddan tashqari qarama-qarshi va beqaror ekanini ta’kidlab, rasmiy Tehron Trampning aynan qaysi gapini haqiqiy pozitsiya sifatida qabul qilishi va nimaga tayanib ish ko‘rishi kerakligini tushunmayotganini bildirdi.

Bir kun tahdid va bosim, ikkinchi kuni esa do‘stlik va hamkorlik haqidagi chaqiriqlar ikki davlat o‘rtasidagi allaqachon past bo‘lgan o‘zaro ishonch darajasini yanada chigallashtirmoqda. Xo‘sh, Pezeshkiyon Trampning qaysi ziddiyatli qarashlarini fosh etdi, Oq uyning beqaror signallari Tehron diplomatiyasiga qanday ta’sir ko‘rsatmoqda va AQSH-Eron munosabatlaridagi bu noaniqlik mintaqa xavfsizligi uchun nimani anglatadi?

«Bir kuni yo‘q qilmoqchi, bir kuni do‘stmiz deydi»: Pezeshkiyonning ochiq e’tirozi

Eron Prezidenti Donald Trampning kunlik bayonotlari o‘rtasidagi keskin tafovutlarni aniq misollar bilan ko‘rsatib o‘tdi:

• Doimiy o‘zgaruvchan ritorika: «Tramp har kuni har xil gap aytmoqda. Uning bayonotlarida izchillik va aniq diplomatik chiziq sezilmayapti», — dedi Eron davlat rahbari;

• Yo‘q qilish tahdidi va do‘stlik da’vosi: «Bir kuni u Eronni butunlay yo‘q qilmoqchiligini bildiradi, ammo ertasigayoq “biz Eronning do‘stimiz” deya bayonot beradi», — deya munosabat bildirdi Pezeshkiyon;

• Tan olish va inkor etish o‘yini: Shuningdek, u bir kuni Eronni mustaqil va qonuniy kuch sifatida tan olishini, boshqa kuni esa mutlaqo tan olmasligini ta’kidlab chiqayotgani qayd etildi;

• Qaror qabul qilishdagi tupik: «Shuning uchun biz uning aynan qaysi bayonotini qabul qilishimiz va qaysi biriga tayanib siyosiy ish tutishimiz kerakligini aniq bilmayapmiz», — deya xulosa qildi Eron yetakchisi.

Vashingtonning «ziddiyatli signallari»: Ishonch inqirozining chuqurlashuvi

Oq uy tomonidan berilayotgan nomutanosib bayonotlar ikki tomonlama muloqotni murakkablashtirmoqda:

• Tahdid va takliflar chalkashligi: AQSH ma’muriyati bir tomondan Eronga qarshi iqtisodiy va harbiy bosimni kuchaytirishini bildirsa, ikkinchi tomondan yangi kelishuv va muzokaralar stoliga chorlamoqda;

• Tehronning ehtiyotkor pozitsiyasi: Eron tomoni bunday beqaror sharoitda so‘zlarga emas, faqat amaliy qadamlarga, sanksiyalarning real bekor qilinishiga va rasmiy kafolatlarga ishonishi mumkinligini ko‘p bora ta’kidlagan;

• Diplomatik muvozanatning buzilishi: AQSH yetakchisining ijtimoiy tarmoqlar va matbuotdagi tez-tez o‘zgarib turadigan chiqishlari xalqaro vositachilar (jumladan, Ummon va boshqa davlatlar) ishini ham sezilarli darajada murakkablashtirmoqda.

Yaqin Sharqdagi keskinlik va noaniq kelajak

AQSH va Eron o‘rtasidagi so‘zlar jangi mintaqaviy siyosatga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda:

• O‘rmuz bo‘g‘ozi va neft xavfsizligi: Bayonotlarning keskinlashuvi strategik dengiz yo‘llari va jahon energiya bozoridagi barqarorlikka bevosita tahdid soladi;

• Muzokaralar istiqbolining xiralashuvi: Aniq va izchil siyosiy pozitsiya bo‘lmaguncha, yadroviy dastur yoki mintaqaviy xavfsizlik bo‘yicha yangi mustahkam bitim tuzish ehtimoli juda pastligicha qolmoqda;

• Kuzatuvchi diplomatiya: Rasmiy Tehron hozircha AQSH ichki siyosati va Trampning kelgusi aniq harakatlari qanday tus olishini sinchkovlik bilan kuzatish taktikasini tanlamoqda.

Mas’ud Pezeshkiyonning mazkur bayonoti Eronning Vashington bilan muloqotda noaniq va beqaror va’dalarga emas, balki faqat qat’iy va muvozanatli diplomatiyaga tayanishini yana bir bor isbotladi.

Sizningcha, Donald Trampning Eronga nisbatan bir-birini rad etuvchi bunday bayonotlari maxsus taktik bosimmi yoki Vashingtonning aniq strategik rejasi yo‘qligidan dalolat beradimi? Eron va AQSH yaqin kelajakda tinch diplomatik murosaga kela oladimi? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va Yaqin Sharq diplomatiyasiga oid ushbu muhim tahlilni barcha xalqaro siyosat ixlosmandlari hamda do‘stlaringizga ulashing!