Harbiy prokuratura Abdurahmon Tashanovga 15 million so‘m tovon puli to‘laydigan bo‘ldi

O‘zbekiston sud-huquq amaliyotida davlatning eng yopiq va nufuzli tuzilmalaridan biri ustidan fuqarolik jamiyati vakilining g‘alabasi bilan yakunlangan muhim pretsedent qayd etildi. «Ezgulik» inson huquqlari jamiyati raisi Abdurahmon Tashanovning Harbiy prokuratura, sobiq harbiy prokuror Otabek Xolboyev hamda tergovchi Timur Muhitdinovga qarshi ochgan da’vo arizasi Toshkent shahar Mirobod tuman sudida ko‘rib chiqildi. Sud huquq faolining sha’ni, qadr-qimmatini tiklash hamda yetkazilgan zararni qoplash to‘g‘risidagi da’vo talablarini qisman qanoatlantirdi.

Sud hukmiga binoan, Harbiy prokuratura hisobidan Abdurahmon Tashanov foydasiga jami 15 million so‘m miqdorida kompensatsiya — xususan, 5 million so‘m ma’naviy zarar va 10 million so‘m moddiy zarar undirilishi belgilandi. Ma’lum bo‘lishicha, ushbu bahs shu yilning bahor oylarida Harbiy prokuratura tomonidan Tashanovni internetda yolg‘on axborot tarqatganlikda nohaq ayblab, ma’muriy javobgarlikka tortishga urinishi ortidan boshlangan. Mirobod tuman sudi huquq faolini to‘liq oqlagach, Tashanov o‘ziga nisbatan asossiz ayblov qo‘ygan mas’ul organ va mansabdor shaxslarni sudga berib, yakunda o‘z haqligini isbotladi.

Xo‘sh, ushbu sud qarori O‘zbekistonda so‘z erkinligi va fuqarolarning huquq-tartibot organlaridan zararni undirish amaliyoti uchun qanday ahamiyatga ega, mansabdorlar o‘z cho‘ntagidan javob beradimi va bu keyingi ishlarga qanday ta’sir ko‘rsatadi?

«Oqlov hukmi, 15 millionlik tovon va prokuraturaning xatosi»: Mahkamaning 5 ta asosiy nuqtasi

Mirobod tuman sudida ko‘rib chiqilgan rezonansli ishning eng muhim tafsilotlari:

• 15 million so‘mlik kompensatsiya: Sud Harbiy prokuratura zimmasiga 5 mln so‘m ma’naviy va 10 mln so‘m moddiy zararni to‘lab berish majburiyatini yukladi;

• Da’vogar va javobgarlar: «Ezgulik» rahbari Abdurahmon Tashanov bevosita Harbiy prokuratura, sobiq prokuror O.Xolboyev va tergovchi T.Muhitdinov ustidan shikoyat qilgan edi;

• Bahordagi nohaq ayblov: Harbiy prokuratura huquq faolini tarmoqda «yolg‘on ma’lumot tarqatish»da ayblab, ma’muriy javobgarlikka tortishga uringan;

• To‘liq oqlov: Mirobod jinoiy sudi Tashanovning harakatlarida huquqbuzarlik tarkibi yo‘qligini aniqlab, uni to‘liq oqlagan edi;

• Sud amaliyotidagi muhim burilish: Fuqaro o‘zini nohaq sudga sudragan tergov organidan zararni yuridik asosda muvaffaqiyatli undirib oldi.

Abdurahmon Tashanovning sud ishi: Nohaq ayblovdan tovon puligacha

Ishning bosqichlari va sudda qayd etilgan natijalar taqqosi:

Huquqiy ekspertiza va ekspert fikri: Nega bu qaror jamiyat uchun muhim?

Huquqshunoslar, advokatlar va fuqarolik jamiyati faollarining xulosalari:

• Institutsional mas’uliyat pretsedenti: Odatda tergov yoki prokuratura organlari o‘zlari nohaq ayblagan fuqarolardan uzr so‘rash yoki moddiy zararni qoplash amaliyotidan qochishga urinadi; Tashanov ishi davlat organining ham fuqarolar oldida qonun oldida teng javobgar ekanini ko‘rsatdi;

• So‘z erkinligi va jurnalistik surishtiruvlar uchun qalqon: Ijtimoiy tarmoqlarda tanqidiy fikr bildirgan faollar va blogerlarni «yolg‘on xabar tarqatish» bahonasi bilan bosimga olish amaliyoti ushbu sud qaroridan so‘ng jiddiy to‘siqqa uchraydi;

• Moddiy xarajatlarning qoplanishi: 10 million so‘mlik moddiy zarar advokatlik xizmatlari va sud sarsongarchiliklari uchun adolatli kompensatsiya bo‘lib, nohaq jabrlangan boshqa fuqarolarga ham sud orqali xarajatlarni qaytarib olishga yo‘l ochadi;

• Regress tartibida undirish masalasi: Mutaxassislarning fikricha, kompensatsiya davlat budjetidan (soliq to‘lovchilar hisobidan) to‘lanmasligi, balki noqonuniy qaror qabul qilgan aniq tergovchi va prokurorning shaxsiy maoshidan regress tartibida qaytarib olinishi lozim.

Abdurahmon Tashanovning qonuniy kurashi davlat organlarining asossiz ayblovlari javobgarsiz qolmasligini amalda ko‘rsatib berdi.

Sizningcha, davlat idoralari tomonidan nohaq ayblanib oqlangan fuqarolarga to‘lanadigan 15 million so‘mlik tovon puli ularning obro‘si va sarson bo‘lganiga munosibmi? Eng muhimi, bu mablag‘ davlat budjetidan emas, aynan xatoga yo‘l qo‘ygan tergovchi va prokurorlarning shaxsiy cho‘ntagidan undirilishi kerakmi? Shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va fuqarolik jamiyati uchun o‘ta muhim bo‘lgan ushbu tahlilni barcha do‘stlaringizga ulashing!