Nur tezligidagi zarba: AQSH dronlar to‘dasiga qarshi lazer va mikroto‘lqinli qalqon qurmoqda

Zamonaviy urushlar va mojarolarda uchuvchisiz uchish qurilmalari (dronlar) soni geometrik progressiyada ortib borayotgani dunyoning yetakchi harbiy markazlarini havo mudofaasi konsepsiyasini tubdan qayta ko‘rib chiqishga majbur qilmoqda. AQSH Mudofaa vazirligi (Pentagon) mamlakat ichki hududini kichik va o‘rta toifadagi dronlardan himoya qilish bo‘yicha maxsus sinov dasturi doirasida yuqori energetik jangovar lazerlar hamda qudratli mikroto‘lqinli qurilmalar ishlab chiqaruvchi asosiy kompaniyalarni rasman saralab oldi.

Mazkur tashabbus «JIATF-401» (Dronlarga qarshi kurash bo‘yicha idoralararo maqsadli guruh) tomonidan ilgari surilgan bo‘lib, u yo‘naltirilgan energiya (Directed Energy) qurollarini laboratoriya sinovlaridan amaliy qo‘llash bosqichiga o‘tkazishda muhim tarixiy burilish sanaladi.

Tanlab olingan 4 ta top-texnologiya: Kimlar ro‘yxatda?

Pentagon ma’lumotlariga ko‘ra, birinchi navbatdagi sinovlar uchun to‘rtta nufuzli mudofaa kompaniyasining ishlanmalari tasdiqlandi:

• Boeing: Dunyo aviato‘qimachilik gigantining ixcham va tez harakatlanuvchi lazer tizimi (Compact Laser Weapon System);

• AeroVironment: Mobil platformalarga oson o‘rnatiluvchi va dronlarni soniyalar ichida kuydirib yuboruvchi yuqori energetik lazer majmuasi;

• Kord Technologies: Aniq nishonga olish va past balandlikdagi nishonlarni zarb bilan yo‘q qilishga moslashgan «Firefly» lazer tizimi;

• Epirus (Leonidas mikroto‘lqinli majmuasi): Agar lazerlar «bitta zarba — bitta nishon» tamoyilida ishlasa, Leonidas o‘ta kuchli mikroto‘lqinli elektromagnit nurlanish (HPM) yordamida bir vaqtning o‘zida osmonni qoplab kelayotgan butun boshli «dronlar to‘dasi»ning (swarms) elektron mikrosxemalarini havodayoq bir lahzada yondirib, ishdan chiqarish imkoniyatiga ega.

Nega an’anaviy zenit-raketalar emas, lazerlar?

Harbiy tahlilchilar yo‘naltirilgan energiya tizimlariga o‘tishning ikkita bosh omilini ko‘rsatmoqda:

• Iqtisodiy tejamkorlik: Narxi bir necha ming dollar bo‘lgan oddiy dronni urib tushirish uchun million dollarlik raketa sarflash harbiy budjetni tez orada charchatadi. Lazer zarbasining tannarxi esa atigi bir necha dollarlik elektr energiyasiga teng;

• Cheksiz o‘q-dori: Lazer va mikroto‘lqinli moslamalar generator va quvvat manbaiga ulangan holda uzluksiz o‘t ocha oladi va ularning an’anaviy ma’nodagi o‘q-dorisi tugab qolmaydi.

Yuta poligonidagi hal qiluvchi sinovlar

Pentagon loyiha faqat ushbu to‘rtta kompleks bilan cheklanib qolmasligini ma’lum qildi. Joriy yilning dekabr oyida Yuta shtatidagi mashhur Dagvey (Dugway Proving Ground) harbiy poligonida yirik sinov otishmalari bo‘lib o‘tadi. Unda boshqa qator istiqbolli startaplar va ishlab chiqaruvchilarning yangi avlod jangovar lazerlari real sharoitda to‘qnash keladi.

Sinovlarda eng yuqori aniqlik va samaradorlik ko‘rsatgan kompleks va tizimlar AQSH aeroportlari, harbiy bazalari va strategik infratuzilma obyektlarini avtonom tarzda qo‘riqlash uchun to‘g‘ridan to‘g‘ri xarid qilinishi rejalashtirilgan.