Shavkat Mirziyoyev, Vladimir Putin va mintaqa yetakchilari Turkmanistonda yig‘iladi

Markaziy Osiyo mintaqasi navbatdagi yirik xalqaro siyosiy muloqot markaziga aylanmoqda. Rossiya Federatsiyasi Prezidenti Vladimir Putin 8 oktyabr kuni ikki kunlik rasmiy tashrif bilan Turkmanistonga jo‘nab ketdi. Mazkur tashrif doirasida Ashxobodda ikkita yirik anjuman — Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi (MDH) Davlat rahbarlari kengashi hamda Kaspiy ekologik sammiti bo‘lib o‘tadi.

Bo‘lajak MDH sammiti Hamdo‘stlik uchun yubiley yilida o‘tkazilmoqda — shu yilning dekabr oyida tashkilot tuzilganiga 35 yil to‘ladi. Assotsiatsiyalashgan a’zo maqomiga ega Turkmaniston prezidenti Serdar Berdimuhamedov mezbonlik qilayotgan ushbu diplomatik haftalik mintaqaviy xavfsizlik va iqtisodiy integratsiya nuqtayi nazaridan muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Barcha yetakchilar bir davrada: Sammitda kimlar ishtirok etadi?

Yubiley sammitida Hamdo‘stlikka a’zo barcha 9 davlat rahbarlari to‘liq tarkibda qatnashishi kutilmoqda:

• Ishtirokchilar safi: O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev, Rossiya Prezidenti Vladimir Putin, Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev, Belarus Prezidenti Aleksandr Lukashenko, Qozog‘iston Prezidenti Qasim-Jomart Toqayev, Qirg‘iziston Prezidenti Sadir Japarov, Tojikiston Prezidenti Emomali Rahmon hamda Armaniston Bosh vaziri Nikol Pashinyan;

• Tarixiy ilk qadam: MDH tarixida ilk bor kengaytirilgan tarkibdagi majlisga Islom Respublikasi Prezidenti Mas’ud Pezeshkiyon taklif etildi. U shuningdek Kaspiy ekologik sammitida ham qatnashadi;

• Dastur jadvali: Tashrifning birinchi kuni — 8 oktyabr madaniy tadbirlar va dastlabki muzokaralardan iborat bo‘lsa, asosiy ish kuni 9 oktyabr kuniga to‘g‘ri keladi.

Hujjatlar va kun tartibi: Qaysi yo‘nalishlarga urg‘u beriladi?

9 oktyabr kungi yig‘ilishda davlat rahbarlari ko‘p tomonlama hamkorlik yakunlarini sarhisob qilib, kelgusi ustuvor vazifalarni belgilab olishadi:

• Hamkorlik paketlari: Sammit doirasida huquq-tartibot, axborot xavfsizligi, madaniy-gumanitar aloqalarni kengaytirish hamda tashqi siyosiy muvofiqlashtirishni mustahkamlashga qaratilgan muhim hujjatlar qabul qilinadi;

• Mintaqaviy va xalqaro masalalar: Yetakchilar global beqarorlik fonida MDH ichidagi iqtisodiy barqarorlik va chegaralar xavfsizligini muhokama qilishadi.

Kaspiy ekologik sammiti: Sayozlanish xavfi va «Beshlik» bahsi

MDH majlisi bilan bir qatorda Kaspiybo‘yi davlatlari — Rossiya, Turkmaniston, Ozarbayjon, Eron va Qozog‘iston rahbarlari ishtirokida muhim ekologik forum tashkil etilmoqda:

• Asosiy tahdid — sayozlanish: Ekologik anjumanda dengiz suvi sathining keskin pasayishi, havzaning tabiiy muhitini asrash va ekologik xavfsizlikni ta’minlash asosiy diqqat markazida bo‘ladi;

• Hamkorlik mexanizmi: Kreml vakili Yuriy Ushakovning qayd etishicha, «kaspiy beshligi» mintaqada tinchlikni saqlash va bioresurslarni muhofaza qilish bo‘yicha amaliy qadamlarni ko‘rib chiqadi.

Parda ortidagi uchrashuvlar: Pezeshkiyon bilan suhbat va norasmiy muloqotlar

Sammit maydonlari doirasida qator ikki tomonlama muhim muzokaralar ham ko‘zda tutilgan:

• Eron va Rossiya muloqoti: 9 oktyabr kuni Vladimir Putinning Eron Prezidenti Mas’ud Pezeshkiyon bilan yakkama-yakka uchrashuvi bo‘lib o‘tadi. Unda Yaqin Sharqdagi keskinlashgan harbiy-siyosiy vaziyat va ikki tomonlama loyihalar ko‘rib chiqiladi;

• Boshqa yetakchilar bilan aloqalar: Armaniston Bosh vaziri Pashinyan bilan alohida rasmiy uchrashuv rejalashtirilmagan bo‘lsa-da, sammit doirasida MDH yetakchilarining norasmiy «oyoq ustida» yoki ishchi tushlik chog‘idagi qisqa muzokaralari istisno etilmayapti.

Ashxoboddagi mazkur ikki yirik sammit mintaqaviy birdamlikni sinovdan o‘tkazayotgan murakkab geosiyosiy vaziyatda Markaziy Osiyo, Kavkaz va Kaspiy havzasi kelajagiga ta’sir ko‘rsatadigan strategik platformaga aylanmoqda.