Eron Qatar qirg‘oqlari yaqinida neft tankeriga zarba berdi

Yaqin Sharqdagi eng muhim neft arteriyasi bo‘lgan Fors ko‘rfazida harbiy keskinlik yangi xavfli bosqichga chiqdi. Britaniya dengiz xavfsizligi agentligi ma’lumotlariga tayanib The Guardian nashrining xabar berishicha, Eron Qatar qirg‘oqlari yaqinida navbatdagi yirik neft tankeriga snaryadlar orqali zarba yo‘llagan.

Ushbu hodisa rasmiy Tehronning o‘ziga qarshi qo‘llanilgan transport blokadasini aylanib o‘tish uchun foydalanilayotgan Hurmuz bo‘g‘ozidagi dengiz yo‘nalishlarini to‘liq yopib qo‘yishini e’lon qilganidan so‘ng sodir bo‘ldi.

Qatar yaqinidagi hujum: Snaryadlar qayerdan va qanday urildi?

Britaniya dengiz savdo operatsiyalari boshqarmasi (UKMTO) voqea tafsilotlarini qayd etdi:

• Zarba masofasi: Hujumga uchragan savdo kemasi Fors ko‘rfazida, Hurmuz bo‘g‘ozidan 500 kilometr g‘arbda suzib ketayotgan bo‘lgan;

• Ketma-ket zarbalar: Boshqarmaning shoshilinch hisobotiga ko‘ra, tanker bortiga bir nechta harbiy snaryadlar to‘g‘ridan to‘g‘ri kelib urilgan va bu kema harakatiga xavf tug‘dirgan;

• Blokada javobi: Hujum Eronning mintaqaviy transport qamalini amalda kuchaytirish qarori bilan uzviy bog‘liq ekani aytilmoqda.

Hurmuz bo‘g‘ozidagi «olovli hafta»: 12 ta kemaga zarba berildi

Xavfsizlik xizmatlaridagi bir nechta manbalar ta’kidlashicha, hududdagi vaziyat falokatli darajada murakkablashgan:

• Bir haftada 12 ta hujum: 5 oktyabrda yakunlangan so‘nggi haftaning o‘zida bo‘g‘oz hududida neft, suyultirilgan tabiiy gaz (LNG) hamda uglevodorod xomashyosini tashuvchi kamida 12 ta tanker hujumga uchragan;

• Jabrlangan dengizchilar: Hindiston Tashqi ishlar vazirligi Hurmuz bo‘g‘ozida nishonga olingan Panama bayrog‘i ostidagi tankerda kamida 12 nafar ekipaj a’zosi jarohatlanganini rasman ma’lum qildi;

• Dronlar va KSIR harakati: AQSH Harbiy-dengiz kuchlari tizimidagi kuzatuv xizmati Eron Islom inqilobi muhofizlari korpusi (KSIR) katerlari va zarbdor uchuvchisiz qurilmalari bo‘g‘oz orqali o‘tayotgan tijorat kemalarini uzluksiz ta’qib qilayotganini bildirdi.

Neft bozoriga tahdid va geosiyosiy to‘qnashuv

Mintaqadagi to‘qnashuvlarning tarixi va uning global iqtisodiyotga xavfi:

• 28 fevraldan keyingi davr: 28 fevralda AQSH va Isroilning Eron hududiga yo‘llagan zarbalaridan so‘ng, Fors ko‘rfazidagi neft va yuk kemalari tinimsiz nishonga olina boshlandi;

• Yagona energetik darvoza: Hurmuz bo‘g‘ozi mintaqaning ulkan uglevodorod zaxiralarini jahon bozoriga olib chiquvchi yagona muhim suv yo‘li hisoblanadi. Bu yerdagi har bir keskinlik jahonda neft va gaz narxlarining keskin ko‘tarilishiga zamin yaratmoqda.

Hurmuz bo‘g‘ozi va Qatar akvatoriyasida kuzatilayotgan bunday ko‘lamli hujumlar dengiz transporti qatnovini to‘xtatib qo‘yish xavfini tug‘dirib, xalqaro savdo yo‘llarining xavfsizligini jiddiy so‘roq ostida qoldirmoqda.