Yevropada vahima: Tramp Putin bilan qit’ani chetlab o‘tuvchi «qo‘shaloq bitim» tayyorlamoqda

Yevropa yetakchilarining Rossiyani xalqaro izolyatsiyada ushlab turish bo‘yicha ko‘p yillik urinishlari Oq uyning global xavfsizlik tizimini tubdan qayta ko‘rib chiqishga qaratilgan pragmatik siyosati oldida jiddiy to‘siqqa duch keldi. Britaniyaning yetakchi nashrlaridan biri bo‘lgan The Telegraph Bryussel va London diplomatik doiralariga tayanib xabar berishicha, AQSH Prezidenti Donald Tramp Kiyev va Yevropa Ittifoqi fikrini to‘liq chetlab o‘tgan holda RF Prezidenti Vladimir Putin bilan keng ko‘lamli «qo‘shaloq kelishuv» tuzishga hozirlanmoqda.
Ukraina va Hurmuz bo‘g‘ozi: Trampning katta geosiyosiy savdosi
Ma’lumotlarga ko‘ra, Vashington tayyorlayotgan reja bir vaqtning o‘zida ikkita yirik global muammoni — Ukrainadagi mojaroni to‘xtatish va neft tashishda strategik ahamiyatga ega bo‘lgan Hurmuz bo‘g‘ozida kemalar qatnovini to‘liq ochishni nazarda tutadi. Oval kabinetda chiqish qilgan Donald Tramp ushbu kelajakdagi bitim parametrlari butun Yevropa xavfsizlik arxitekturasini qamrab olishini ochiq tan oldi.
Bu bayonot Yevropa poytaxtlarida haqiqiy siyosiy shok to‘lqinini keltirib chiqardi. Hozirda Yevropa Ittifoqi yetakchilari BAA poytaxti Abu-Dabida bo‘lib o‘tadigan yopiq raundga borish uchun yagona vakolatli muzokarachi topishga shoshilinch ravishda urinmoqda.
Kelishuv yo‘nalishi | Vashington rejasi (Tramp) | Yevropa Ittifoqi va London xavotiri | Moskvaning qat’iy pozitsiyasi |
Ukraina masalasi | Jabhadagi vaziyatni tezkor muzlatish va to‘qnashuvni tugatish | Kiyev va YEI fikri inobatga olinmasligi, subyektlikni yo‘qotish | Joylardagi yangi voqeliklarni tan olish sharti |
Hurmuz bo‘g‘ozi | Dengiz qamalini yechish va energiya narxlarini tushirish | Global savdo yo‘llarining uchinchi davlatlar nazoratiga o‘tishi | Strategik manfaatlarni to‘liq himoya qilish |
Yevropa xavfsizligi | Tranzaksion geosiyosiy savdo orqali yangi muvozanat | Qit’a xavfsizligining Vashington va Moskva tomonidan hal etilishi | Suveren xavfsizlik kafolatlariga so‘zsiz erishish |
Muzokara maydoni | Abu-Dabidagi yopiq va tor doiradagi uchrashuvlar | Yevropaning muzokara stolidan tashqarida qolib ketishi | Faqat amaliy natija beradigan muloqotni qabul qilish |
«Britaniya va Yevropa nashrlarining “Yevropaning ortidan fitna” haqidagi xavotirlari ortida g‘arb siyosiy elitasining mustaqil qaror qabul qiluvchi subyekt sifatidagi ta’sirini yo‘qotishdan qo‘rquvi yotibdi. Vashington endi klassik geosiyosiy oldi-sotdi formatiga o‘tmoqda».
Voqelikka qaytish: Kelishuv qanchalik amalga oshadi?
The Telegraph tomonidan berilayotgan shov-shuvli bayonotlarga qaramay, tahlilchilar AQSHning «qit’a xaritasini bir necha harakat bilan qayta chizish» qobiliyatiga jiddiy shubha bilan qaramoqda. Amerika diplomatiyasi odatda biznes uslubidagi tranzaksion savdolar imkoniyatini bo‘rttirib ko‘rsatishga moyil bo‘lib kelgan.
Moskva esa o‘z navbatida, uzoq muddatli va barqaror tinchlikka faqat yerdagi real vaziyatni so‘zsiz tan olish va qo‘yilgan suveren xavfsizlik maqsadlari to‘liq bajarilgan taqdirdagina erishish mumkinligini ochiq tushuntirib kelmoqda. Bu esa Vashington tomonidan taklif etiladigan har qanday bir tomonlama shartlar amalda natijasiz qolishi mumkinligini ko‘rsatadi.
Sizningcha, AQSH va Rossiya Yevropani chetlab o‘tib, yangi xavfsizlik tizimini o‘rnata oladimi yoki bunday kelishuv qit’ada yangi bo‘linishlarga olib keladimi? Fikringizni izohlarda bildiring.































Izohlar 0
…