Piyoz to‘g‘raganda nega ko‘zimizdan yosh oqadi? Buning qiziq sababi bor

Oshxonada piyoz to‘g‘rayotganda ko‘zingiz yoshlanib, achishishini sezganmisiz? Bu piyozning o‘tkir hididan emas, balki uning ichidagi moddalar ishtirokida yuz beradigan kimyoviy jarayon bilan bog‘liq.

Piyozni kesganimizda uning hujayralari shikastlanadi va oltingugurt saqlovchi birikmalar fermentlar bilan reaksiyaga kirishadi. Natijada havoga sin-propanetial-S-oksid deb ataladigan uchuvchan modda ajralib chiqadi. U ko‘z yuzasiga yetib borib, sezuvchi nervlarni qo‘zg‘atadi. Ko‘z esa ta’sirlantiruvchi moddani yuvib tashlash uchun yosh ishlab chiqara boshlaydi.

Qizig‘i, ko‘zdan yosh chiqishi qayg‘u yoki hissiyot bilan bog‘liq emas — bu organizmning tabiiy himoya reaksiyasi.

Piyoz to‘g‘raganda ko‘z yoshlanishini qanday kamaytirish mumkin?

• Piyozni oldindan sovuting. Uni to‘g‘rashdan 20–30 daqiqa oldin muzlatkichga qo‘yish kimyoviy reaksiyani sekinlashtirishi mumkin.

• O‘tkir pichoqdan foydalaning. U piyoz hujayralarini kamroq shikastlaydi va havoga chiqadigan ta’sirlantiruvchi modda miqdorini kamaytirishga yordam beradi.

• Oshxonani shamollating. Havo aylanishi moddaning ko‘zga yetib borishini kamaytirishi mumkin.

Demak, piyoz to‘g‘raganda ko‘zdan yosh oqishi oddiy holat. Bu organizmning ko‘zni ta’sirlantiruvchi moddalardan himoya qilish usulidir.