28 fevral kuni kechqurun osmonsevarlar uchun noyob astronomik manzara kuzatiladi — sayyoralar paradi sodir bo‘ladi. So‘nggi astronomik ma’lumotlarga ko‘ra, bu safar Quyosh tizimidagi olti sayyora — Merkuriy, Venera, Saturn, Yupiter, Uran va Neptun bir vaqtning o‘zida kechki osmonda ko‘rinadi. Bu kabi “sayyoralar paradi” astronomiyada oldindan hisoblab bo‘ladigan, kam uchraydigan, ammo tabiiy hodisa hisoblanadi.
Eng muhimi, ushbu manzarani 28 fevral kuni Quyosh botganidan keyin O‘zbekistonning barcha hududlarida kuzatish mumkin. Mutaxassislar qayd etishicha, eng yaxshi kuzatuv vaqti — quyosh botganidan keyingi 30–60 daqiqa oralig‘i. Shu paytda osmon hali to‘liq qorong‘ilashib ulgurmaydi, biroq sayyoralar allaqachon ko‘rina boshlaydi.
Paradda ishtirok etayotgan olti sayyoradan to‘rttasini — Merkuriy, Venera, Saturn va Yupiterni oddiy ko‘z bilan ilg‘ash mumkin. Uran va Neptun esa juda xira ko‘rinadi, shu sabab ularni ko‘rish uchun binokl yoki teleskop kerak bo‘ladi. Astronomlar ham aynan shuni ta’kidlayapti: barcha olti sayyoraning bir vaqtda osmonda bo‘lishi boshqa, ularning barchasini oson ko‘rish esa boshqa masala.
Bu safar Merkuriy, Venera va Saturn g‘arbiy ufqqa juda yaqin joylashadi. Shuning uchun ularni ko‘rish uchun g‘arbiy tomon ochiq bo‘lgan joyni tanlash juda muhim. Baland binolar, daraxtlar yoki tog‘ soyasi kuzatuvga xalaqit berishi mumkin. Yupiter esa ancha balandroq ko‘rinadi va uni topish nisbatan osonroq bo‘ladi.
Marsning bu safar paradda yo‘qligiga kelsak, bu ham astronomik joylashuv bilan bog‘liq. Yerdan qaralganda u bu vaqtda quyoshdan oldinroq botib ketadi, shu sabab 28 fevral kechki kuzatuvida u “saf”dan tashqarida qoladi. Bu kabi holatlar sayyoralar orbitasi va Yerga nisbatan ko‘rinish burchagi bilan izohlanadi.
Astronomiyada “sayyoralar saf tortishi” deganda, ikki yoki undan ortiq sayyora Quyoshning bir tomonida, Yerdan qaralganda bir chiziqqa yaqin yoki bir-biriga nisbatan 20–30 gradus atrofida yaqin joylashgan holat tushuniladi. “Sayyoralar paradi” esa shu hodisaning xalq orasida keng tarqalgan, norasmiy nomi, xolos. Ya’ni bu — sirli bashorat emas, ilmiy jihatdan hisoblanadigan osmon hodisasi.
Qisqasi, 28 fevral kuni kechqurun osmonga bir qarash arziydi. Faqat bir narsani unutmaslik kerak: bu hodisani inson taqdiri, bashorat yoki mistik ma’nolar bilan bog‘lash to‘g‘ri emas. Bu — tabiatning go‘zal, aniq hisoblanadigan va tomoshabop astronomik sahnasi, xolos.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
