Millioner ota nega boyligini farzandlariga emas, o‘zini boqqan begona ayolga qoldirdi?

U butun umrini farzandlarining kelajagi uchun sarfladi. Ularga hashamatli uylar, qimmatbaho mashinalar va katta boylik qoldirishni istadi. Ammo umrining oxirida millioner ota kutilmagan qaror qabul qildi: u butun mol-mulkini o‘z farzandlariga emas, bir necha yil davomida uning holidan xabar olib, parvarish qilgan begona ayolga vasiyat qildi. Bu qarordan keyin oilada katta janjal boshlandi. Biroq vasiyatnoma ochilgan kuni aytilgan bir gap barchani lol qoldirdi...

Millionerning hashamatli uyidagi yolg‘izlik

Abdurahmon ota 72 yoshda edi. U bir vaqtlar kichik ustaxonadan boshlagan biznesini katta kompaniyaga aylantirgan, yillar davomida millionlab pul topgan, poytaxtning eng nufuzli hududlaridan birida hashamatli uy qurdirgandi.

Uning ikki o‘g‘li va bir qizi bor edi. Uchalasi ham yaxshi ta’lim olgan, otasining mablag‘i evaziga munosib hayot kechirardi. Katta o‘g‘li Behzod tadbirkor, kichigi Javlon bir nechta savdo do‘koniga egalik qilar, qizi Malika esa oilasi bilan chet elda yashardi.

Abdurahmon ota farzandlarining hech narsaga muhtoj bo‘lmasligi uchun butun umrini mehnat bilan o‘tkazgandi. Ularning har biriga uy-joy olib berdi, biznes boshlashi uchun pul ajratdi, qiyinchilikka duch kelganlarida yordam qo‘lini cho‘zdi.

Biroq yillar o‘tishi bilan uning hayotida g‘alati o‘zgarish yuz berdi.

Farzandlari otasini ko‘rish uchun tobora kamroq keladigan bo‘lishdi. Telefon orqali gaplashishsa ham, suhbatlari ko‘pincha bir xil savollar bilan boshlanardi:

— Dada, ishlaringiz yaxshimi? Sog‘lig‘ingiz joyidami?

— Yaxshi, bolam, — deb javob berardi ota.

— Yaxshi bo‘lsa, xursandmiz. Aytgancha, o‘sha hujjatlar masalasini hal qildingizmi?

Ota bunday suhbatlardan keyin telefonni sekin qo‘yar, bir muddat jim o‘tirib qolardi.

U farzandlarini ayblashni istamasdi. Axir ularning o‘z hayoti, oilasi, ishi bor edi. Ammo ba’zan boylikning eng og‘ir jazosi pulning kamligi emas, balki atrofingda hamma narsa bor bo‘lsa-da, dardingni tinglaydigan bir insonning yo‘qligi ekanini his qilardi.

Hashamatli uyda xizmatkorlar bor, dasturxon to‘kin, xonadon issiq edi. Faqat uning ko‘ngli bo‘m-bo‘sh edi.

Uning hayotiga kirib kelgan begona ayol

Bir kuni Abdurahmon ota bozordan qaytayotib, uyi yaqinida yiqilib tushdi. Yoshi o‘tgani sababli oyoqlari unga yaxshi bo‘ysunmay qolgan, oxirgi paytlarda qon bosimi ham tez-tez ko‘tarilayotgandi.

U yo‘lak chetida biroz o‘tirib qoldi. Atrofdan odamlar o‘tib-qaytar, kimdir unga bir qarab qo‘yar, ammo hech kim to‘xtamasdi.

Shu payt qo‘lida oziq-ovqat solingan sumkasi bor bir ayol uni ko‘rib qoldi.

— Otaxon, sizga nima bo‘ldi? Turishga yordam beraymi? — deb so‘radi u.

Ayolning ismi Zuhra edi. U 46 yoshda bo‘lib, yaqin atrofdagi uylardan birida yashar, tikuvchilik qilib kun ko‘rardi. Turmush o‘rtog‘idan ancha yil oldin ayrilgan, farzandlari esa o‘z hayoti bilan band edi.

Zuhra sumkasini chetga qo‘yib, qariyani asta o‘rnidan turg‘izdi. Uning ahvoli yaxshi emasligini sezgach, taksi chaqirdi va shifokorga olib bordi.

Tekshiruvlardan keyin Abdurahmon otaga bir muddat dam olish, dori-darmonlarni vaqtida qabul qilish va yolg‘iz qolmaslik tavsiya etildi.

Zuhra uni uyigacha kuzatib qo‘ydi.

— Qizim, senga qanday rahmat aytishni ham bilmayman, — dedi ota.

— Rahmatning keragi yo‘q, otaxon. Siz ham birovning otasisiz. Bugun men yordam berdim, ertaga kimdir menga yordam berar, — dedi ayol jilmayib.

U bu gaplarni aytib, o‘z yo‘liga ketdi.

Ammo shu kundan boshlab Abdurahmon otaning hayotida yangi bir inson paydo bo‘lgandi.

Pul so‘ramaydigan mehr

Dastlab Zuhra faqat hol so‘rash uchun kelib turardi. Keyinchalik u qariyaning dori-darmonlarini tekshirib, ovqatlanishini nazorat qilishga yordam bera boshladi.

Ba’zan bozordan qaytganda unga issiq ovqat olib kirar, ba’zan esa bir piyola choy ustida suhbatlashib o‘tirardi.

Abdurahmon ota ko‘p gapirmasdi. Ammo Zuhra uni shoshirmas, savollarga ko‘mib tashlamas, gapirgisi kelmasa, jim o‘tirishini ham tushunardi.

Bir kuni ota undan so‘radi:

— Qizim, sen har kuni kelib, menga qarashga majbur emassan. Nima uchun shuncha ovora bo‘lyapsan?

Zuhra biroz o‘ylanib javob berdi:

— Otaxon, odamning yoshi o‘tganda faqat ovqat yoki dori kerak bo‘lmaydi. Ba’zan uning yonida birov o‘tirishi, gapini eshitishi ham kerak. Sizga yordam berish qo‘limdan kelsa, nega qilmasligim kerak?

Bu so‘zlar Abdurahmon otaning yuragiga tegdi.

U butun umri davomida odamlarning undan nima olishini yaxshi bilardi. Kimdir pul so‘rar, kimdir ish so‘rar, yana kimdir tanish-bilishlikdan foydalanishga urinardi.

Zuhra esa hech narsa so‘ramasdi.

Ota bir necha bor unga pul taklif qildi. Ayol esa faqat zarur xarajatlar uchun kerak bo‘lgan mablag‘ni qabul qilar, qolganini qaytarib berardi.

— Men sizga yordam beryapman, qarzga botirish uchun emas, — derdi u.

Abdurahmon ota yillar davomida pul bilan sotib olib bo‘lmaydigan narsani endi tushuna boshladi.

Uning uyida boylik ko‘p edi, ammo mehr kam edi. Zuhra esa boy emasdi, lekin unda boshqalarga berish uchun vaqt, sabr va samimiyat bor edi.

Farzandlar otasining boyligini muhokama qila boshladi

Oradan ikki yil o‘tdi. Abdurahmon otaning sog‘lig‘i yanada zaiflashdi. Uning uzoq masofaga yurishi qiyinlashdi, ba’zi kunlari hatto yotog‘idan turish uchun ham yordam kerak bo‘lardi.

Bu xabarni eshitgan farzandlari bir necha oydan beri birinchi marta uchovlashib otasining uyiga kelishdi.

Dastlab ular otasining ahvolidan xavotir olayotgandek ko‘rinishdi. Ammo dasturxon atrofidagi suhbat tezda boshqa mavzuga burildi.

— Dada, kompaniyaning ishlarini kim boshqaradi? — deb so‘radi katta o‘g‘li Behzod.

— Bu haqda keyin gaplashamiz, bolam, — dedi ota.

— Keyin deganingiz bilan vaqt o‘tyapti. Hujjatlarni tartibga solib qo‘yish kerak. Hamma narsa aniq bo‘lgani yaxshi, — dedi Javlon.

Qizi Malika ham suhbatga qo‘shildi:

— Dada, biz sizning manfaatingizni o‘ylayapmiz. Mol-mulk masalasida tushunmovchilik bo‘lmasin.

Abdurahmon ota farzandlariga uzoq tikilib qoldi.

U ulardan boyligini so‘rashlarini kutmagandi, deb bo‘lmaydi. Axir pul va meros masalasi bir kuni kun tartibiga chiqishi tabiiy edi. Ammo uning ko‘nglini og‘ritgan narsa boshqa edi: hech biri otasidan bu kunlarda nimadan qiynalayotgani, nimadan qo‘rqayotgani yoki nimani orzu qilayotganini so‘ramadi.

U sekingina savol berdi:

— Bolalarim, men sizlardan bir narsani so‘rasam. Oxirgi marta qachon birortangiz men bilan shunchaki o‘tirib, bir piyola choy ichgansiz? Hech qanday ishni muhokama qilmasdan, hech narsa so‘ramasdan?

Xonaga sukunat cho‘kdi.

Hech kim javob bera olmadi.

Birozdan keyin Behzod gapni boshqa yoqqa burdi:

— Dada, siz charchagansiz. Bu haqda keyin gaplasharmiz.

Ular ketishdi. Abdurahmon ota esa kechgacha deraza oldida o‘tirib, ko‘chaga qaradi.

O‘sha kuni u bir qarorga keldi.

Vasiyatnoma tayyorlangan kun

Abdurahmon ota ertasi kuni advokatini chaqirdi. U uzoq yillardan beri ishonchli deb bilgan huquqshunos bilan mol-mulki, kompaniya ulushlari va meros masalalarini muhokama qildi.

Advokat unga vasiyatnomani qonun talablariga muvofiq rasmiylashtirish mumkinligini tushuntirdi.

— Abdurahmon aka, qaroringiz jiddiy. Farzandlaringizga ham bu haqda o‘ylab ko‘rish uchun vaqt bermoqchimisiz? — deb so‘radi u.

— Men bu haqda ancha o‘yladim, — dedi ota. — Men ularni yaxshi ko‘raman. Ammo butun umrimda ularga faqat berish bilan band bo‘ldim. Endi esa kim menga chin dildan mehr berganini ham hisobga olishim kerak.

U mol-mulkining katta qismini Zuhraga qoldirishga qaror qildi. Shu bilan birga, vasiyatnomada uning sabablarini ham alohida bayon etdi. Qolgan mablag‘ning bir qismini esa yolg‘iz va yordamga muhtoj keksalarga ko‘maklashadigan xayriya loyihasiga yo‘naltirishni belgiladi.

Advokat barcha hujjatlarni rasmiylashtirdi.

Zuhra esa bu qarordan bexabar edi.

U har kuni qanday kelgan bo‘lsa, shunday kelar, otaga ovqat tayyorlab, dorilarini berib, uning gaplarini tinglardi.

Bir kuni Abdurahmon ota undan so‘radi:

— Zuhra, seningcha, odam farzandlariga nimani qoldirishi kerak?

Ayol biroz o‘ylab javob berdi:

— Agar imkoni bo‘lsa, yaxshi tarbiya, halol nom va bir-biriga mehr qoldirsin. Mol-mulk ham kerak, albatta. Lekin mehr bo‘lmasa, katta boylik ham odamlarni bir-biridan uzoqlashtirishi mumkin.

Ota boshini qimirlatdi.

— Sen menga ko‘p narsani o‘rgatding, qizim.

Zuhra bu gapning ma’nosini to‘liq tushunmadi. U Abdurahmon otaning qo‘lini ushlab, jilmaydi.

Millionerning so‘nggi vasiyati

Oradan bir necha oy o‘tib, Abdurahmon ota olamdan ko‘z yumdi.

Uning vafoti haqidagi xabarni eshitgan farzandlari zudlik bilan yetib kelishdi. Dafn marosimidan keyin ular advokat bilan uchrashishdi. Har biri otasining mol-mulki qanday taqsimlanishini bilishni istardi.

Advokat ularni xonaga taklif qilib, vasiyatnoma haqida ma’lumot berdi.

Hujjat o‘qila boshlaganida, dastlab hamma xotirjam edi. Ammo otaning asosiy mol-mulki Zuhraga qoldirilgani ma’lum bo‘lgach, xonadagi muhit bir zumda o‘zgardi.

— Bu qanday adolatsizlik?! — deb baqirdi Behzod. — Biz uning farzandlarimiz!

— Bu ayol otamizning boshiga nima soldi? — dedi Javlon.

Malika esa ko‘zlariga yosh olgancha advokatdan so‘radi:

— Dadam haqiqatan ham o‘z ixtiyori bilan shu qarorni qabul qilganmi?

— Vasiyatnoma qonun talablariga muvofiq rasmiylashtirilgan. Hujjatda otangizning qarori va uning sabablari ham ko‘rsatilgan, — dedi advokat.

U vasiyatnomaning oxirgi qismini o‘qishga kirishdi.

Abdurahmon ota bu so‘zlarni hujjatga o‘z qo‘li bilan kiritgandi:

«Aziz farzandlarim!

Men sizlarni hech qachon yomon ko‘rmaganman. Sizlar mening hayotimdagi eng katta boyligim bo‘lishingizni istaganman. Shuning uchun butun umrimni mehnat bilan o‘tkazdim, sizlarga uy-joy, ta’lim va imkoniyatlar yaratib berishga harakat qildim.

Ammo yillar o‘tib, bir narsani tushundim: inson farzandlariga qancha mol-mulk qoldirmasin, bu uning qalbidagi bo‘shliqni to‘ldirmaydi.

Men kasal bo‘lganimda, ko‘pchilik mening boyligim haqida o‘yladi. Zuhra esa mening og‘rig‘imni so‘radi. Men yolg‘iz qolganimda, u yonimda o‘tirdi. Mening pulim borligini bilsa ham, undan foydalanishga urinmadi.

U mening qarindoshim emas. Ammo ba’zi kunlari o‘zimni uning yonida o‘z farzandlarim yonidagidan ham kamroq yolg‘iz his qildim.

Men bu qarorni sizlardan o‘ch olish uchun qabul qilmadim. Men sizlarning merosingizni tortib olishni ham istamadim. Men faqat hayotimning oxirgi yillarida menga berilgan mehrni qadrlashni istadim.

Agar sizlar mendan xafa bo‘lsangiz, buni tushunaman. Ammo bir narsani unutmang: menga boyligim kerak bo‘lgani uchun emas, insonligim uchun g‘amxo‘rlik qilgan odamni tanladim.

Sizlarga qoldirgan eng katta merosim — bu xatim bo‘lsin. Undagi gaplarimni bir kun kelib tushunishingizga umid qilaman».

Advokat o‘qishni tugatdi.

Xonada hech kim gapirmasdi.

Behzod boshini egdi. Javlonning yuzi qizarib ketgan, Malika esa ko‘z yoshlarini to‘xtata olmayotgandi.

Ular otalarining boyligini kim olishini o‘ylashgandi. Ammo uning hayotligida nimani his qilgani haqida o‘ylashmagandi.

Zuhra boylikni qabul qildimi?

Vasiyatnoma o‘qilganidan keyin Zuhraning hayoti bir zumda o‘zgarishi mumkin edi. Endi u katta uy, kompaniya ulushlari va millionlab mablag‘ egasiga aylanishi mumkin edi.

Ammo Zuhra bu xabarni eshitgach, uzoq vaqt jim qoldi.

— Men Abdurahmon otaning oldiga uning boyligi uchun bormaganman, — dedi u advokatga. — U menga ishonganini hurmat qilaman. Lekin bu pullar bilan nima qilishim kerakligini yaxshilab o‘ylab ko‘rishim lozim.

U vasiyatnomani qonun doirasida bajarishga rozi bo‘ldi. Biroq boylikning bir qismini yolg‘iz keksalarga yordam berish, ularni parvarishlash va qarindoshlar e’tiboridan chetda qolgan insonlarni qo‘llab-quvvatlash uchun ajratishni taklif qildi.

Abdurahmon otaning farzandlari dastlab bu qarorga ishonishmadi. Ular Zuhraning niyatini tushunish uchun vaqt sarflashdi. Oradan bir necha hafta o‘tgach, Malika Zuhraning oldiga o‘zi bordi.

— Men sizdan bir narsani so‘ramoqchiman, — dedi u. — Dadamning oldiga birinchi marta borganingizda, uning kimligini bilarmidingiz?

— Yo‘q, — dedi Zuhra. — Men faqat yordamga muhtoj bir otaxonni ko‘rgandim.

Malika ko‘zlarini yerga tikdi.

— Biz esa uning kimligini bilardik... Lekin ba’zan uning yolg‘izligini ko‘rmadik.

Zuhra javob bermadi. U Malikaga choy quyib uzatdi.

O‘sha kuni ular uzoq suhbatlashishdi. Ilk bor meros, kompaniya yoki pul haqida emas, Abdurahmon ota haqida gapirishdi. Uning bolaligi, orzulari, yoshligida qanday mehnat qilgani va farzandlarini qanchalik yaxshi ko‘rgani haqida.

Malika otasi haqida o‘zi bilmagan ko‘p narsalarni eshitdi.

Uyga qaytayotganda esa bir narsani angladi: otasiga tegishli eng qimmatli xotiralar hech qanday vasiyatnomada yozilmagandi.

Boylikdan ham qimmatroq meros

Bir yildan keyin Abdurahmon ota yashagan uyning bir qismi keksalarga yordam ko‘rsatish markaziga aylantirildi. Bu yerga yolg‘iz yashaydigan, parvarishga muhtoj insonlar kelib, shifokor maslahatini olishi, issiq ovqat yeyishi va suhbatlashishi mumkin edi.

Zuhra markaz ishlarini tashkil etishga yordam berdi. Abdurahmon otaning farzandlari ham asta-sekin bu ishga qo‘shilishdi. Ular otalaridan qolgan boylikning o‘zigagina emas, uning hayotidan chiqarish kerak bo‘lgan saboqqa ham boshqacha qaray boshlashdi.

Behzod har hafta onasi va yaqinlarini yo‘qlaydigan bo‘ldi. Javlon yolg‘iz keksalarga yordam berish loyihasiga mablag‘ ajratdi. Malika esa chet eldan kelgan har safar otasining qabrini ziyorat qilib, uzoq o‘tirardi.

U endi bir narsani yaxshi tushunardi: insonni tirikligida yo‘qlash bilan uning qabriga gul qo‘yish o‘rtasida juda katta farq bor.

Abdurahmon ota millioner edi. Uning boyligi katta, uylari hashamatli, biznesi muvaffaqiyatli bo‘lgan. Ammo umrining oxirida u o‘zining eng muhim xulosasini chiqardi: insonning haqiqiy qadri uning qancha puli borligi bilan emas, atrofidagilarga qanday munosabatda bo‘lishi bilan o‘lchanadi.

Uning boyligini begona ayolga qoldirishi oilasi uchun og‘ir saboq bo‘ldi. Ammo bu hikoyaning eng muhim nuqtasi meros kimga qolganida emas.

Eng achinarlisi — ba’zan insonlar ota-onasining mol-mulkini taqsimlashga shoshiladi, ammo ularning mehri, vaqti va duosini olish uchun kechikib qoladi.

Ota-onangiz hali hayot bo‘lsa, ularning qo‘ng‘irog‘ini keyinga qoldirmang. Borib holidan xabar oling, bir piyola choy ustida suhbatlashing. Ular sizdan katta boylik yoki qimmatbaho sovg‘a kutmayotgandir.

Balki ularga kerak bo‘lgan eng katta narsa — siz ajratadigan bir soat vaqtdir.

Izoh: ushbu hikoya badiiy to‘qima asosida yozilgan. Undagi qahramonlar va voqealar haqiqiy shaxslar yoki aniq bir voqeaga asoslanmagan.