Toshkentda 5 daqiqalik yo‘l 2:45 daqiqaga tushdi: yangi yo‘nalish (video)

Toshkentda svetoforlarni bir maromda ishlatishga asoslangan «Yashil to‘lqin» tizimi yana bir serqatnov yo‘nalishda ishga tushirildi. Kichik halqa yo‘lining Bog‘ibuston ko‘chasidan «Chilonzor» metro bekatigacha bo‘lgan qismida harakatlanish vaqti qariyb ikki baravarga qisqargan.

Avval ushbu masofani bosib o‘tish uchun o‘rtacha besh daqiqa talab etilgan bo‘lsa, svetoforlar ishi muvofiqlashtirilgandan keyin ko‘rsatkich 2 daqiqayu 45 soniyaga tushgan. Haydovchi belgilangan tezlikni saqlasa, bir nechta chorrahadan ketma-ket yashil chiroqda o‘tishi mumkin.

Beshta svetofor bitta tartibda ishlaydi

Yangi yo‘nalish Kichik halqa yo‘lining 1,7 kilometrlik qismini qamrab olgan. Mutaxassislar Bog‘ibuston ko‘chasidan «Chilonzor» metro bekatigacha joylashgan beshta svetoforning ishlash vaqtini transport oqimiga moslab sinxronlashtirgan.

Tizim har ikki yo‘nalishda kecha-yu kunduz amal qiladi. Bu avvalgi yo‘nalishdagi kabi faqat ertalab yoki kechki tirbandlik vaqtiga mo‘ljallangan vaqtinchalik rejim emas.

Hisob-kitoblarga ko‘ra, yo‘lda sarflanadigan vaqt 45 foizga qisqargan. Bir qarashda ikki daqiqalik farq katta natijadek tuyulmasligi mumkin. Ammo ushbu yo‘nalishdan har kuni minglab avtomobillar o‘tishini hisobga olganda, umumiy tejaladigan vaqt va yoqilg‘i miqdori ancha salmoqli bo‘ladi.

Qizil chiroq oldida kamroq to‘xtash dvigatelning bekor ishlash vaqtini ham qisqartiradi. Bu yo‘l o‘tkazuvchanligiga qo‘shimcha ravishda yoqilg‘i sarfi va chiqindi gazlar miqdoriga ham ijobiy ta’sir qilishi mumkin.

«Yashil to‘lqin»dan qanday foydalanish kerak?

Tizim haydovchi istalgan tezlikda harakatlanganda emas, hisoblangan tezlik oralig‘iga rioya qilgandagina to‘liq samara beradi.

Yo‘l harakatini tashkil etish markazi ushbu yo‘nalishda soatiga 40–60 kilometr tezlikni saqlashni tavsiya qilmoqda. Avtomobil birinchi chorrahadan yashil chiroqda o‘tgach, keyingi svetoforlarga belgilangan vaqtda yetib boradi.

Ortiqcha tezlashish haydovchini navbatdagi qizil chiroq oldiga ertaroq olib kelishi mumkin. Juda sekin harakatlanishda esa yashil faza tugab qoladi. Shu bois tizimning mohiyati «tezroq haydash» emas, transport oqimini bir xil va barqaror sur’atda ushlab turishdan iborat.

Keskin tezlashish, qatorlarni tez-tez almashtirish yoki chorraha oldida boshqa avtomobillarni quvib o‘tish «Yashil to‘lqin»ning umumiy ritmini buzadi. Bir haydovchining shoshilishi oxir-oqibatda butun oqimni sekinlatishi mumkin — svetofor ham asabni emas, hisob-kitobni tinglaydi.

Ilk yo‘nalishda qanday natija qayd etilgan?

Toshkentda «Yashil to‘lqin» tizimining birinchi yo‘nalishi Buyuk Ipak yo‘li ko‘chasida ishga tushirilgan edi. U «To‘ra Buva» masjididan Salom ko‘chasigacha bo‘lgan 4 kilometrlik qismdagi 13 ta chorrahani qamrab oldi.

Rasmiy ma’lumotga ko‘ra, shahar markazi tomon harakatlanish vaqti 8,5 daqiqadan 6 daqiqaga, qarama-qarshi yo‘nalishda esa 10 daqiqadan 8 daqiqaga qisqargan. Birinchi yo‘nalishda tizim ertalab markaz tomon, kechqurun esa teskari yo‘nalishda ishlaydi.

U yerda ham soatiga 40–60 kilometr tezlikda harakatlanganda chorrahalardan deyarli to‘xtamasdan o‘tish mumkinligi bildirilgan. Buyuk Ipak yo‘lidagi natijalardan keyin tizimni boshqa ko‘chalarga tatbiq etish bo‘yicha hisob-kitoblar boshlangan edi.

Endi ikkinchi yo‘nalish ishga tushirilishi bilan Toshkentda «Yashil to‘lqin» qamrab olgan yo‘llarning umumiy uzunligi 5,7 kilometrga yetdi. Sinxronlashtirilgan chorrahalar soni esa 18 tani tashkil etmoqda.

«Chilonzor» atrofida transport tizimi yangilanmoqda

Kichik halqa yo‘li va «Chilonzor» metro bekati atrofida so‘nggi oylarda transport infratuzilmasini yangilash ishlari ham olib borildi.

Metro yaqinida yangi bekat majmuasi o‘rnatilib, piyodalar uchun yo‘laklar, bordyurlar va taktil ko‘rsatkichlar qayta tartibga keltirilgan. Bu ishlar hududdagi transport oqimini faqat avtomobillar emas, jamoat transporti va piyodalar nuqtayi nazaridan ham qayta tashkil etishga qaratilgan.

«Yashil to‘lqin»ning aynan shu hududga kirib kelishi mazkur o‘zgarishlarning navbatdagi bosqichi bo‘ldi. Biroq tizim samarasi faqat svetofor dasturiga bog‘liq emas. Noto‘g‘ri to‘xtash, chorrahani to‘sib qo‘yish, yo‘l chiziqlariga rioya qilmaslik yoki tartibsiz yo‘lovchi tushirish transport oqimini yana sekinlashtirishi mumkin.

Navbatda qaysi ko‘chalar turibdi?

Yo‘l harakatini tashkil etish markazi mutaxassislari «Yashil to‘lqin»ni Toshkentning boshqa yo‘nalishlarida ham joriy etish uchun transport oqimini o‘rganishni davom ettirmoqda.

Bunday tizimni har bir ko‘chaga oddiy dasturni ko‘chirish orqali o‘rnatib bo‘lmaydi. Chorrahalar orasidagi masofa, avtomobillar soni, qayrilishlar, piyodalar oqimi, avtobuslar harakati va kunning turli vaqtlaridagi tirbandlik alohida hisoblanadi.

Shu bois «Yashil to‘lqin» yo‘l qurmasdan turib harakatni tezlashtirishning nisbatan arzon usullaridan biri hisoblanadi. Lekin u barcha tirbandlikni yo‘qotadigan mo‘jizaviy yechim emas. Natija aqlli svetoforlar, to‘g‘ri yo‘l belgisi, jamoat transporti va haydovchilar intizomi birga ishlagandagina seziladi.

Toshkentdagi dastlabki ikki yo‘nalish natijasi shuni ko‘rsatmoqda: ba’zan yo‘lni kengaytirishdan oldin svetoforlarni bir-biri bilan «gaplashtirib» qo‘yishning o‘zi ham yetarli bo‘lishi mumkin. Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringiz hamda do‘stlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlarda ulashing!