O‘zbekiston tibbiyot reytingida MDHni ortda qoldirdi

O‘zbekiston Numbeo platformasining 2026 yil birinchi yarmi uchun tuzilgan Health Care Index reytingida 64,4 ball bilan 101 davlat orasida 49-o‘rinni egalladi. Mamlakat reytingga kiritilgan MDH va Markaziy Osiyo davlatlari orasida eng yuqori natijani qayd etib, Rossiya, Qozog‘iston hamda Armanistonni ortda qoldirdi.

Biroq bu natijani «O‘zbekiston tibbiyoti dunyoda 49-eng kuchli tizim» degan mutlaq xulosa sifatida qabul qilish to‘g‘ri bo‘lmaydi. Numbeo indeksi klinik natijalar yoki rasmiy davlat hisobotlariga emas, asosan sayt foydalanuvchilarining tibbiy xizmatlar haqidagi taassurotlariga tayanadi.

O‘zbekiston mintaqada kimlarni ortda qoldirdi?

Health Care Index 2026 Mid-Year jadvalida O‘zbekiston 64,42 ball to‘plagan. Rossiyaning ko‘rsatkichi 61,69, Qozog‘istonniki 60,70, Armanistonniki esa 59,99 ballni tashkil etgan.

Shu bilan birga, «Markaziy Osiyoning barcha davlatlari ortda qoldirildi» degan ifodani ehtiyotkor ishlatish kerak. Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmaniston yetarli ma’lumot bo‘lmagani sabab ushbu jadvalga kiritilmagan. Demak, O‘zbekiston reytingda qatnashgan mintaqa davlatlari orasida birinchi bo‘lgan.

Eng yuqori baho nimalar uchun berildi?

O‘zbekistonning Numbeo sahifasida tibbiy muassasalarning joylashuv qulayligi eng yuqori — 71,11 ball bilan baholangan.

Xodimlarning xushmuomalaligi va xizmatlarning bemor uchun moliyaviy maqbulligi 68,89 balldan olgan. Tibbiyot xodimlarining malakasi esa 60,8 ball bilan «yuqori» toifaga kiritilgan.

Raqamlardan ko‘rinib turibdiki, foydalanuvchilar tibbiy xizmatlarning qulayligi, narxi va xodimlar munosabatini nisbatan yuqori baholagan.

Ammo zamonaviy diagnostika uskunalari hamda tibbiy muassasalarda kutish vaqti indeksning eng zaif yo‘nalishlari bo‘lib qolmoqda.

Asosiy muammo — uskuna va navbat

Diagnostika va zamonaviy davolash vositalari bilan jihozlanganlik 59,3 ball olgan. Bu yo‘nalishdagi pastroq baho barcha klinikalarda imkoniyatlar bir xil emasligini anglatishi mumkin.

Poytaxtdagi yirik xususiy yoki ixtisoslashtirilgan markazda mavjud texnologiya viloyat yoki tuman muassasasida bo‘lmasligi mumkin. Shuning uchun umumiy indeks mamlakat ichidagi hududiy farqni to‘liq ko‘rsatmaydi.

Kutish vaqti bo‘yicha 58,33 ball qayd etilgani esa bemorlarning:

• shifokor qabulini kutishi;

• tahlil natijalarini olishi;

• diagnostikadan o‘tishi;

• tor mutaxassisga yo‘llanma olishi

kabi jarayonlarda hali qiyinchiliklar borligini ko‘rsatadi.

Toshkent mintaqa shaharlari orasida ikkinchi

Toshkentning joriy Health Care Index ko‘rsatkichi 65,7 ballni tashkil etmoqda. 2026 yil uchun tuzilgan shaharlar jadvalida bu raqam 65,8 ball sifatida yaxlitlangan.

Markaziy Osiyoda reytingga kiritilgan shaharlar orasida Ostona 67,3 ball bilan Toshkentdan yuqori turgan. Toshkent esa ikkinchi natijani qayd etgan.

Bu yerda ham muhim cheklov mavjud: Bishkek, Dushanbe va Ashxobod kabi shaharlarning ayrimlari reytingda aks etmagan. Shu bois natija faqat yetarli ma’lumot to‘plangan shaharlar o‘rtasidagi taqqoslashdir.

Bu reyting qanday tuziladi?

Numbeo sog‘liqni saqlash indeksini sayt foydalanuvchilari to‘ldirgan so‘rovnomalar asosida hisoblaydi. Javoblar salbiydan ijobiygacha bo‘lgan shkalada baholanib, keyin 0 dan 100 gacha bo‘lgan ko‘rsatkichga aylantiriladi.

So‘rovnomada quyidagi jihatlar hisobga olinadi:

• shifokorlarning bilim va malakasi;

• tekshiruvlarni o‘tkazish tezligi;

• zamonaviy uskunalarning mavjudligi;

• tibbiy hujjatlarni yuritish sifati;

• xodimlarning munosabati;

• navbat va kutish vaqti;

• xizmatlar narxi;

• muassasaning joylashuv qulayligi.

O‘zbekiston bo‘yicha batafsil natijalar 45 nafar ishtirokchining javoblariga asoslangan. Numbeo‘ning o‘zi ham mamlakat bo‘yicha ma’lumotlar hajmi katta emasligini va ishonchlilik uchun ko‘proq ishtirokchi zarurligini qayd etadi.

Reyting nimani o‘lchamaydi?

Health Care Index aholining tibbiy xizmatdan foydalanish tajribasini ko‘rsatadi, ammo sog‘liqni saqlash tizimining barcha natijalarini qamrab olmaydi.

Unda quyidagi muhim ko‘rsatkichlar to‘g‘ridan to‘g‘ri hisobga olinmaydi:

• o‘rtacha umr davomiyligi;

• onalar va bolalar o‘limi;

• kasalliklarni erta aniqlash darajasi;

• shifokor va o‘rinlar soni;

• qishloq aholisining tibbiyotga kirish imkoniyati;

• davolashdan keyingi klinik natijalar;

• aholining tibbiy xarajatlar sabab qashshoqlashishi.

Shu bois Numbeo reytingi Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti yoki rasmiy tibbiy statistika o‘rnini bosmaydi. U, avvalo, bemor va foydalanuvchilarning subyektiv tajribasini mamlakatlar bo‘yicha taqqoslash vositasidir.

Davolanish uchun 35 mingdan ortiq xorijlik kelgan

2026 yil yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonga davolanish maqsadida 35 401 nafar chet el fuqarosi kelgan.

Ularning katta qismi qo‘shni davlatlar hissasiga to‘g‘ri kelgan:

Uchta qo‘shni davlat — Tojikiston, Qirg‘iziston va Qozog‘istondan kelganlar jami xorijiy bemorlarning qariyb 94 foizini tashkil etgan.

Bu raqam O‘zbekistonning, avvalo, mintaqaviy tibbiy xizmatlar bozorida talabga ega ekanini ko‘rsatadi. Geografik yaqinlik, til va madaniy o‘xshashlik, xizmatlar narxi hamda xususiy klinikalar imkoniyatlari tanlovga ta’sir qilgan bo‘lishi mumkin. Bu — mavjud raqamlardan kelib chiqqan tahliliy xulosa, kelgan fuqarolarning tanlov sabablari alohida so‘rov orqali o‘rganilmagan.

Ammo tibbiy turistlar soni kamaygan

35 401 nafarlik ko‘rsatkichni «tibbiy turistlar soni oshdi» deb talqin qilish uchun asos yo‘q.

2025 yilning aynan yanvar–iyun oylarida O‘zbekistonga davolanish uchun 48 557 nafar xorijlik kelgan edi. Demak, 2026 yilning birinchi yarmida ko‘rsatkich bir yil avvalgi davrga nisbatan taxminan 27,1 foizga kamaygan.

2025 yil davomida jami 86 199 nafar xorijlik davolanish uchun kelgan. 2026 yil yakunida bu ko‘rsatkich takrorlanishi yoki oshishi uchun yilning ikkinchi yarmida oqim sezilarli tezlashishi kerak bo‘ladi.

Nega reyting yuqori, ammo tibbiy turizm pasaygan?

Bu ikki raqam bir-biriga zid emas.

Numbeo indeksi xizmatdan foydalangan insonlarning sifati, qulayligi va narx haqidagi fikrini ifodalaydi. Tibbiy turistlar soniga esa boshqa omillar ham ta’sir qiladi:

• chegara va transport sharoitlari;

• qo‘shni davlatlarda yangi klinikalar ochilishi;

• valyuta kurslari;

• davolanish narxining o‘zgarishi;

• viza va ro‘yxatdan o‘tish tartiblari;

• mavsumiylik;

• bemorlarning tashrif maqsadini qanday rasmiy ko‘rsatishi.

Shuning uchun xalqaro indeksda yuqori ball olish avtomatik ravishda bemorlar soni ham ko‘payadi, degani emas.

O‘zbekiston uchun natijaning haqiqiy ahamiyati nimada?

49-o‘rin sog‘liqni saqlash tizimidagi barcha muammolar hal bo‘lganini ko‘rsatmaydi. Ammo xizmatlarning narxi, muassasalarning qulay joylashuvi va tibbiyot xodimlarining munosabati bemorlar tomonidan nisbatan ijobiy baholanayotganini ko‘rsatadi.

Endi asosiy vazifa reytingda eng past natija qayd etgan yo‘nalishlarni yaxshilashdan iborat:

1. Hududlarda zamonaviy diagnostika uskunalarini ko‘paytirish.

2. Qabul va tekshiruv uchun kutish vaqtini qisqartirish.

3. Davlat va xususiy klinikalar o‘rtasidagi sifat farqini kamaytirish.

4. Tibbiy xizmat natijalarini ochiq e’lon qilish.

5. Reytinglarni klinik va rasmiy statistika bilan birga tahlil qilish.

Numbeo natijasi O‘zbekiston uchun ijobiy axborot signali bo‘ldi. Biroq mamlakatning haqiqiy yetakchiligi jadvaldagi o‘rin bilan emas, bemorlar zamonaviy tashxis, malakali davolash va tezkor xizmatni poytaxtda ham, eng chekka hududda ham bir xil ola boshlaganida namoyon bo‘ladi.

Sizningcha, O‘zbekiston tibbiyotida birinchi navbatda uskunalarni yangilash kerakmi yoki shifokor qabulidagi navbatlarni qisqartirish muhimroqmi? Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlarda ulashing!