Yangi qurilayotgan uylar bozorida inqilob: Endi xaridorlarning puli quruvchiga berilmaydi

O‘zbekiston ko‘chmas mulk bozorida fuqarolar manfaatini himoya qilish va firibgarlik holatlariga chek qo‘yishga qaratilgan tub islohot joriy etilmoqda. Ulush kiritish asosida qurilayotgan ko‘p kvartirali uy-joylar bo‘yicha yangi qat’iy qoidalar belgilandi. Endilikda xaridorlar to‘lagan pullar to‘g‘ridan to‘g‘ri quruvchining qo‘liga tushmaydi, balki banklardagi maxsus hisobvaraqlarda saqlanadi. Bu qadam qurilishlar chala qolib ketishi yoki fuqarolar sarmoyasi o‘zlashtirilishi kabi og‘riqli muammolarga chek qo‘yishi kutilmoqda.

Eskrou hisobvaraqlari: Pul qayerda va qanday saqlanadi?

Yangi tartibning markaziy bo‘g‘ini — xalqaro amaliyotda sinalgan eskrou hisobvaraqlari tizimidir. Unga ko‘ra, xaridor xonadon uchun to‘lagan mablag‘ qurilish kompaniyasi ixtiyoriga emas, balki bankdagi muzlatilgan hisobga yo‘naltiriladi.

Quruvchi ushbu mablag‘larni faqat va faqat bino to‘liq qurib bitkazilib, davlat qabul komissiyasi tomonidan foydalanishga topshirilgan rasmiy hujjatlar rasmiylashtirilganidan keyingina olishi mumkin. Uy bitkazilgunga qadar pullar bank kafolati ostida xavfsiz saqlanadi.

«Eskrou tizimi quruvchining xavfsizlik kafolatisiz fuqarolar puli hisobiga piramida yaratishiga yoki obyektni tashlab ketishiga yo‘l qo‘ymaydi — xaridor xonadon kalitini olmaguncha uning mablag‘i to‘liq himoya ostida turadi».

Quruvchilar uchun ochiqlik talabi va bo‘lib to‘lash (rassrochka) sharti

Yangi tizimda quruvchi kompaniyalarga qat’iy talablar qo‘yilmoqda. Aholidan pul yig‘ishni boshlashdan avval qurilish kompaniyasi davlatning maxsus elektron tizimida ro‘yxatdan o‘tishi va obyektning barcha loyiha-smeta hujjatlarini jamoatchilikka ochiq e’lon qilishi shart. Agar ushbu shartlar buzilsa yoki majburiyatlar bajarilmasa, quruvchi fuqarodan olgan mablag‘ni qonunda belgilangan foizlari bilan birga so‘zsiz qaytarib berishga majbur bo‘ladi.

Shu bilan birga, bozorda o‘z shaxsiy kapitali hisobiga qurilish qiluvchi halol tadbirkorlar faoliyati cheklanmaydi. Agar quruvchi uyni o‘z mablag‘i evaziga to‘liq qurib bitkazgan bo‘lsa, tayyor xonadonlarni xaridorlarga to‘g‘ridan to‘g‘ri bo‘lib to‘lash (rassrochka) asosida sotish huquqi saqlanib qoladi.

Sizningcha, eskrou tizimi yangi uy-joy narxlariga ta’sir qiladimi yoki fuqarolar xavfsizligi har qanday xarajatdan ustunmi? Fikringizni izohlarda bildiring.