Xitoy futbolida bir necha oydan buyon davom etayotgan yirik tozalash ishlari va inqirozlar yangi, yanada shiddatli pallaga kirdi. Xitoy Futbol Assotsiatsiyasi (CFA) mamlakat sporti tarixidagi eng yirik korrupsiya va kelishilgan o‘yinlar bo‘yicha olib borilayotgan surishtiruvlar doirasida jazoga tortilgan soha vakillarining uchinchi kengaytirilgan ro‘yxatini rasman oshkor etdi.
Eslatib o‘tamiz, shu yilning yanvar oyida boshlangan aksilkorrupsiya kampaniyasining ilk to‘lqinidayoq mamlakatning eng nomdor klublari jiddiy jazolangan edi. O‘shanda «Shanxay Shenxua» jamoasidan 10 ochko, «Shanxay Port» klubidan esa 5 ochko olib tashlangan va umumiy hisobda 73 nafar shaxs futboldan butunlay chetlashtirilgan edi.
17 kishiga umrbod taqiq va 48 nafar diskvalifikatsiya
Nufuzli South China Morning Post nashrining tarqatgan so‘nggi ma’lumotlariga qaraganda, Xitoy Futbol Assotsiatsiyasi sohadagi jinoiy tizimga chek qo‘yish maqsadida navbatdagi shafqatsiz sanksiyalarni e’lon qildi. Yangi qarorga binoan:
17 nafar shaxs futbol faoliyati bilan shug‘ullanishdan umrbod (abadiy) mahrum etildi;
48 nafar shaxs esa aybining darajasiga ko‘ra 5 yilgacha bo‘lgan turli muddatlarga futboldan diskvalifikatsiya qilindi.
Mazkur qat’iy jazo choralari faqatgina futbolchilar bilan cheklanib qolmagan. Cheklovlar ro‘yxatidan taniqli klub rahbarlari, yetakchi murabbiylar, professional futbolchilar va hakamlar joy olgan. Tergov xulosalariga ko‘ra, ularning aksariyati yirik miqdorda pora olish, noqonuniy bukmekerlik tizimlari bilan hamkorlik qilish va uchrashuvlar natijalarini oldindan soxtalashtirish (kelishilgan o‘yinlar uyushtirish) kabi og‘ir jinoyatlarda aybdor deb topilgan.
Assotsiatsiya o‘zining rasmiy bayonotida jazo choralari qanday mezonlar asosida belgilanganiga aniqlik kiritdi:
«Har bir ayblanuvchiga nisbatan chiqarilgan hukm ularning sodir etgan xatti-harakatlarining xususiyati, olingan poraning miqdori, ushbu jinoyatning muqaddam takrorlanganlik darajasi va harakatlarning qanchalik qasddan qilinganini chuqur o‘rganish asosida, adolatli tarzda belgilandi», — deyiladi CFA rasmiy xabarida.
Jazolangan taniqli shaxslar va klub rahbarlari
Futboldan umrbod haydalgan 17 nafar eng asosiy figurantlar orasida Xitoy futbolida o‘z ta’siriga ega bo‘lgan bir qator taniqli mutasaddilar bor. Xususan, «Shenchjen» klubining sobiq bosh menejeri Din Yun, «Chjunyuy» jamoasi sobiq rahbari Shi Yaoyun hamda «Meychjou Xakka» klubining sobiq bosh menejeri Sao Yan endilikda millionlar o‘yiniga yaqin ham yo‘latilamaydigan bo‘ldi.
Muayyan muddatga (5 yilgacha) to‘p surish yoki boshqaruvda qatnashish huquqidan mahrum etilgan 48 kishilik ro‘yxatda ham nomdor shaxslar mavjud. Ular orasida «Guanchjou» klubi bosh menejeri Gao Xan hamda mamlakatning eng mashhur jamoalaridan biri — «Beyszin Goan» sobiq bosh menejeri Li Min borligi mahalliy muxlislar uchun haqiqiy shok bo‘ldi.
Navbatdagi jarima va ochkolardan mahrum etish
Bundan tashqari, Xitoy Futbol Assotsiatsiyasi nafaqat shaxslarni, balki korrupsiya botqog‘iga botgan klublarning o‘zini ham ayovsiz jazolamoqda. Ma’lum qilinishicha, «Meychjou Xakka» klubidan joriy 2026 yilgi mavsum uchun qo‘shimcha 6 ochko olib tashlanadigan bo‘ldi.
Shuningdek, mazkur jamoaga nisbatan katta miqdorda moliyaviy sanksiya qo‘llanildi. Klub rahbariyati amalga oshirgan qonunbuzarliklari uchun davlat budjetiga 800 000 yuan (taxminan 117 600 AQSH dollari) miqdorida jarima to‘lashga majbur etildi. Ekspertlarning fikricha, ushbu keskin choralar Xitoy futbolini ichki illatlardan tozalab, xalqaro maydondagi nufuzini qayta tiklash uchun xizmat qiladi.
Sizningcha, futbol klublaridan ochkolarni olib tashlash va mutasaddilarni umrbod chetlashtirish kabi shafqatsiz jazolar futboldagi korrupsiya balosini butunlay ildizi bilan yo‘q qilishga yetarli bo‘ladimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
