Elon Musk SpaceX IPO orqali oʻz hukmronligini qanday mustahkamlaydi

22 may 2026, 05:261 daqiqa o'qish241

QisqachaAI yordamida tayyorlanganKo‘rsatish

Chorshanba kuni e'lon qilingan IPO hujjatlari Elon Muskning SpaceX ustidan monarxik boshqaruvi va mutlaq nazoratini yaqqol ko'rsatib berdi.
Chorshanba kungi hujjatlarga ko'ra, IPOdan so'ng Musk SpaceX bosh direktori, texnik direktori va direktorlar kengashi raisi lavozimlarini saqlab qoladi hamda uning ovoz berish huquqi 50 foizdan yuqori bo'lib qoladi.

Elon Musk oʻzi rahbarlik qilayotgan kompaniyalarda misli koʻrilmagan taʼsir kuchiga ega. Tesla kompaniyasida oʻzini “TechnoKing” deb atasa-da, SpaceX tizimida u dunyodagi eng qimmatli kompaniyalardan birini mutlaq nazorat qiluvchi haqiqiy hukmdorga aylangan. Chorshanba kuni eʼlon qilingan IPO hujjatlari Muskning SpaceX ustidan monarxik boshqaruvini yaqqol koʻrsatib berdi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

IPOdan soʻng Musk SpaceX bosh direktori (CEO), texnik direktori (CTO) va direktorlar kengashi raisi lavozimlarini saqlab qoladi. Garchi uning hozirgi 85 foizlik ovoz berish huquqi listingdan keyin biroz kamaysa-da, u baribir 50 foizdan yuqori koʻrsatkichni saqlab qoladi. Bu unga direktorlarni oʻzi xohlaganicha tayinlash imkonini beradi va amalda uni ishdan boʻshatishning imkoni boʻlmaydi.

Kompaniya aksiyadorlarning huquqiy eʼtiroz bildirish imkoniyatlarini cheklab qoʻygan va Texas shtatining ancha yumshoq tartibga solish rejimidan foydalanadi. Musk Tesla qarorgohini Delaverdan aynan shu shtatga koʻchirib, oʻzi uchun qulay muhit yaratgan edi. SpaceX investorlarni ochiqchasiga ogohlantirmoqda: “Bu sizning korporativ masalalar va direktorlar sayloviga taʼsir koʻrsatish qobiliyatingizni cheklaydi yoki butunlay yoʻqqa chiqaradi”.

Soʻnggi yigirma yil ichida Google va Meta kabi texnologik gigantlar ikki toifali aksiyalar orqali asoschilar nazoratini kuchaytirgan boʻlsa-da, Musk va SpaceX bu borada ancha ilgarilab ketdi. Kolorado universiteti huquq professori Ann Liptonning taʼkidlashicha, Musk aksiyadorlarning rahbariyatga bosim oʻtkazish uchun foydalanadigan uchta eng kuchli vositasini yoʻqqa chiqarmoqda.

SpaceX ikki toifali aksiya tuzilmasidan foydalanadi va Musk ommaga sotilmaydigan B toifasidagi super-ovozli aksiyalarning 93,6 foiziga egalik qiladi. Tarixdagi eng yirik IPO boʻlishi kutilayotgan ushbu jarayondan keyin ham Musk 50 foizdan ortiq ovozga ega boʻladi. Bu esa birja standartlari boʻyicha kompaniyani “nazorat qilinadigan” maqomida qoldiradi va uni mustaqil nazorat qoidalaridan ozod qiladi.