Yer uchun sunʼiy plazma qalqoni: olimlar kuchli quyosh boʻronlaridan himoya tizimini ishlab chiqdi

Boston universiteti olimlari Yerni halokatli quyosh boʻronlaridan himoya qilishning noodatiy usulini taklif qilishdi. Hozirda insoniyat faqat quyosh plazmasi bulutlari yaqinlashishini kuzatish bilan cheklanayotgan boʻlsa, yangi konsepsiya faol aralashuvni nazarda tutadi. StormWall (“Boʻron devori”) deb nomlangan loyiha Yerning tabiiy magnit himoyasini kuchaytiruvchi va kosmik ob-havo taʼsirini sayyoramizga yetib kelmasidan oldin susaytiruvchi sunʼiy yoʻldoshlar tizimini yaratishni koʻzda tutadi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Tadqiqotchilarning hisob-kitoblariga koʻra, bunday tizim ekstremal geomagnit boʻronlar quvvatini ikki baravardan koʻproqqa kamaytirishga qodir. Bu sunʼiy yoʻldoshlar, GPS navigatsiya tizimlari, aloqa tarmoqlari va energiya tizimlarini jiddiy nosozliklardan himoya qilishga yordam beradi. Gʻoya asosida “magnit qayta ulanishi” deb ataladigan hodisaga qarshi kurash yotadi. Quyosh shamoli va Yer magnit maydonlari chiziqlari bir-biriga mos kelib qolganda, ulkan energiya oqimi uchun toʻgʻridan-toʻgʻri koridor ochiladi. StormWall aynan shu jarayonni toʻxtatishga qaratilgan.

Loyiha doirasida geostatsionar orbitaga oltita sunʼiy yoʻldoshdan iborat guruhni chiqarish taklif etilmoqda. Har bir apparat bariy, litiy, natriy yoki kalsiy kabi maxsus moddalar zaxirasini tashiydi. Kuchli quyosh boʻroni yaqinlashayotgani haqida ogohlantirish olinganda, sunʼiy yoʻldoshlar ushbu moddalarni koinotga purkaydi. Quyosh nurlanishi taʼsirida ular tezda plazma bulutiga aylanib, Yer magnitosferasining quyoshga qaragan tomonida qoʻshimcha himoya qatlamini hosil qiladi.

Konsepsiyani tekshirish uchun tadqiqotchilar 2024-yil may oyida sodir boʻlgan kuchli geomagnit boʻron oqibatlarini modellashtirishdi. Natijalar shuni koʻrsatdiki, StormWall tizimi quyosh boʻronini toʻliq toʻxtata olmasa-da, uning taʼsirini 50 foizdan koʻproqqa kamaytirishi mumkin. Loyiha rahbari Brian Walshning soʻzlariga koʻra, fizika nuqtai nazaridan bu gʻoya toʻliq amalga oshirilishi mumkin va zamonaviy raketalar quvvati bunday tizimni qurish uchun yetarli.

Biroq loyihaning jiddiy kamchiligi ham bor: tizim amalda bir martalik hisoblanadi. Moddalar purkalganidan soʻng zaxira tugaydi va qayta foydalanish uchun orbitaga yangi reagentlar yetkazib berish talab etiladi. Olimlarning hisob-kitoblariga koʻra, reagentlarning umumiy hajmi taxminan oʻnta yirik avtosisterna yukiga teng. Shunga qaramay, kosmik infratuzilmaga tikilayotgan yuzlab milliard dollarlik investitsiyalar fonida, bunday himoya tizimi iqtisodiy jihatdan oʻzini oqlashi mumkin.