Buyuk Britaniya 16 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun ijtimoiy tarmoqlarni taqiqlamoqda

Buyuk Britaniya hukumati voyaga yetmaganlarni raqamli dunyoning salbiy taʼsiridan himoya qilish maqsadida keskin choralar koʻrishini eʼlon qildi. Bosh vazir Keir Starmer dushanba kuni mamlakatda 16 yoshga toʻlmagan bolalar uchun ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishni butunlay taqiqlash rejasini ochiqladi. Ushbu qadam bolalarning ruhiy salomatligini saqlash va ularni onlayn tazyiqlardan himoya qilishga qaratilgan. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Yangi cheklovlar TikTok, Instagram, Facebook, X (sobiq Twitter), Snapchat va YouTube kabi ommabop platformalarni qamrab oladi. Biroq, muloqot uchun zarur boʻlgan WhatsApp va Signal kabi messenjerlar ushbu taqiqdan mustasno etilishi kutilmoqda. Shuningdek, hukumat sunʼiy intellektga asoslangan "romantik hamroh" chat-botlariga ham cheklov qoʻyib, ulardan faqat 18 yoshdan oshgan shaxslar foydalanishini taʼminlashni talab qiladi.

Ota-onalar nazorati va ruhiy salomatlik

Keir Starmerning taʼkidlashicha, ijtimoiy tarmoqlar bolalarni baxtsiz qilmoqda va ularning sogʻlom rivojlanishiga toʻsqinlik qilmoqda. "Har bir ota-ona buni oʻz koʻzi bilan koʻrib turibdi: ijtimoiy tarmoqlar bezorilar uchun bolalarni haqorat qilish va kamsitishni osonlashtirmoqda. Algoritmlar esa bolalarni soatlab ekran qarshisiga mixlab qoʻyish uchun maxsus ishlab chiqilgan", — deya qayd etdi Britaniya hukumati rahbari.

Hukumat ijtimoiy tarmoqlardagi "cheksiz skroll" (tasmalarni toʻxtovsiz varaqlash) kabi funksiyalarni oʻziga oʻrganib qolishni keltirib chiqaruvchi xavfli vosita deb hisoblaydi. Bu esa bolalarning uyqu rejimiga, kitob mutolaasiga va ochiq havoda oʻynashiga salbiy taʼsir koʻrsatmoqda. Taqiq kelasi yilning bahoridan kuchga kirishi mumkin.

Xalqaro tajriba va jamoatchilik fikri

Buyuk Britaniya bu borada birinchi emas. Avvalroq Avstraliya dunyoda birinchi boʻlib shunday taqiqni joriy etgan edi. Hozirda Kanada, Fransiya va Daniya kabi davlatlar ham oʻzlarining cheklovchi qonun loyihalari ustida ish olib bormoqda. Britaniya rasmiylariga koʻra, ularning taqiqi boshqa mamlakatlarnikiga qaraganda ancha kengroq va qatʼiyroq boʻladi.

Hukumat tomonidan oʻtkazilgan soʻrovnomalarda ota-onalarning 83 foizdan ortigʻi ijtimoiy tarmoqlarning zarari foydasidan koʻra koʻproq ekanini taʼkidlagan. Mutaxassislar bunday keng koʻlamli taqiqni texnik jihatdan qanday amalga oshirish masalasida shubha bildirayotgan boʻlsa-da, Keir Starmer buni ijro etishning imkoni borligiga ishonch bildirmoqda.

Oʻzbekistonlik foydalanuvchilar uchun ham ushbu mavzu dolzarb hisoblanadi, chunki mamlakatimizda ham yoshlarning ijtimoiy tarmoqlarga bogʻlanib qolishi va kiberbulling muammolari tez-tez muhokama qilinmoqda. Britaniya tajribasi kelajakda boshqa davlatlar, jumladan, Markaziy Osiyo mintaqasi uchun ham namuna boʻlishi mumkin.