Aviatsiya inqilobi: JetZero kompaniyasi Boeing oʻrnini bosuvchi Z4 samolyotini yigʻishni boshladi

Amerikaning JetZero startapi aviatsiya olamida haqiqiy burilish yasashi kutilayotgan Jet1 toʻliq oʻlchamli demonstratorini yigʻish jarayoniga kirishdi. Ushbu loyiha kelajakdagi Z4 yoʻlovchi laynerining ilk parvoz namunasi boʻlib, u oʻzining noyob konstruksiyasi bilan sohadagi anʼanaviy qarashlarni oʻzgartirib yuborishi mumkin. Kaliforniyadagi Scaled Composites korxonasida olib borilayotgan ishlar zamonaviy aviatsiyaning yangi davrini boshlab berishi kutilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Z4 samolyotining asosiy oʻziga xosligi uning Blended Wing Body (BWB) — yaʼni "aralash qanotli korpus" sxemasida ekanligidadir. Bunda fyuzelyaj va qanotlar yagona yaxlit koʻtaruvchi konstruksiyani tashkil qiladi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, hozirda mutaxassislar korpusning markaziy qismi, qanotlar va ekipaj kabinasi kabi asosiy elementlarni ishlab chiqarishmoqda. Ushbu texnologiya soʻnggi oʻn yilliklardagi eng noodatiy muhandislik yechimi sifatida baholanmoqda.

Texnik imkoniyatlar va sertifikatlashtirish

Sinov parvozlari uchun moʻljallangan ilk namuna Pratt & Whitney PW2040 turbovintli dvigatellari bilan jihozlanadi. Qizigʻi shundaki, ushbu dvigatellar avval Boeing 757 samolyotlarida muvaffaqiyatli qoʻllanilgan. Jet1 demonstratorining ilk parvozi 2027-yilning oxiriga rejalashtirilgan. Loyiha allaqachon AQSH Federal aviatsiya boshqarmasi (FAA) tomonidan rasmiy koʻrib chiqish bosqichiga oʻtkazilgan, bu esa loyihaning tijoriy istiqbollari yuqori ekanidan dalolat beradi.

JetZero Z4 seriyali modeli 200 tadan 250 tagacha yoʻlovchini tashishga moʻljallangan boʻladi. Ishlab chiquvchilarning rejalariga koʻra, yangi layner oʻzining samaradorligi bilan maʼnaviy jihatdan eskirib borayotgan Boeing 757 va Boeing 767 modellarining oʻrnini egallashi kerak. BWB sxemasi havo qarshiligini sezilarli darajada kamaytiradi, bu esa yoqilgʻi sarfini anʼanaviy samolyotlarga qaraganda keskin tejash imkonini beradi.

Katta sarmoya va aviakompaniyalar qiziqishi

Kompaniya 2030-yilga qadar seriyali ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyishni maqsad qilgan. Buning uchun Shimoliy Karolina shtatida qiymati 4,7 milliard dollarga teng boʻlgan ulkan zavod qurilishi rejalashtirilmoqda. Loyiha nafaqat nazariy jihatdan, balki amaliy jihatdan ham yirik bozor ishtirokchilari tomonidan qoʻllab-quvvatlanmoqda. Xususan, Delta Air Lines, United Airlines va Alaska Airlines kabi gigantlar ushbu yangilikka katta qiziqish bildirishgan.

Hozirda 15 ta aviakompaniya vakillaridan iborat ishchi guruh loyihani takomillashtirishda ishtirok etmoqda. Ular samolyot konstruksiyasini kelajakdagi foydalanuvchilarning talablariga moslashtirish va ekspluatatsiya jarayonini soddalashtirish boʻyicha oʻz tavsiyalarini berib borishmoqda. Agar JetZero oʻz rejalarini muvaffaqiyatli amalga oshirsa, Oʻzbekiston kabi uzoq masofali parvozlarga ehtiyoji bor mamlakatlar aviabozorida ham yangi turdagi, tejamkor laynerlar paydo boʻlishi mumkin.