NASA Falcon 9 raketasi qulagan oy krateri suratini eʼlon qildi

AQShning uc-kosmik agentligi NASA oy yuzasida hosil boʻlgan yangi kraterning ilk aniq suratlarini taqdim etdi. Ushbu iz qoldiq SpaceX kompaniyasiga tegishli boʻlgan Falcon 9 raketasining yuqori bosqich qismi Oyga borib urilishi natijasida yuzaga kelgan boʻlib, mazkur hodisa koinotni tadqiq etish tarixidagi muhim ilmiy kuzatuvlardan biriga aylandi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, mazkur toʻqnashuv joriy yilning 5-avgust sanasida sodir boʻlgan. Ogʻirligi toʻrt tonnani tashkil etuvchi raketaning yuqori bosqichi Oy sirtiga soatiga taxminan 8700 kilometr tezlikda kelib urilgan. Avvalroq Janubiy Koreyaning Danuri oy zondi ushbu qulash jarayonining oldidan va undan keyin olingan suratlarni yuborgan edi, biroq soʻnggi kadrlar kosmik tadqiqotlar koʻlamini yanada kengaytirdi.

Oy rektifikatsiyasi va yangi suratlar

NASAning Lunniy razvedivatelniy orbitalniy apparati (LRO) yordamida olingan yangi suratlar 11–12-avgust kunlari qayd etilgan. Ilmiy tahlillar uchun har bir tasvir ikki barobar kattalashtirilib, kengligi taxminan 300 metr boʻlgan Oy sirtining kichik uchastkasi mukammal oʻrganib chiqildi.

Agentlik vakillarining tushuntirishicha, LRO kosmik apparati kerakli hududni suratga olishi uchun uning obyektiviga tushishini olti kun davomida kutishiga toʻgʻri kelgan. Turli burchaklar va yoritilganlik darajasida olingan tasvirlar olimlarga kraterning oʻziga xos xususiyatlarini aniq baholash imkonini berdi.

Kraterning oʻlchamlari va tuzilishi

Olingan maʼlumotlarga koʻra, hosil boʻlgan kraterning kengligi 18 metrni tashkil qiladi. Tushayotgan quyosh soyasiga qarab aniqlanishicha, uning chuqurligi esa 3 metrdan oshmaydi. Bu esa obyektning kutilganidan biroz yassiroq shaklda hosil boʻlganini koʻrsatadi.

Mutaxassislar suratlar ustida ishlayotib, krater atrofida tarqalgan turli xil nurli chiziqlarni ham aniqlashdi:

• Toʻqroq rangli chiziqlar — uzoq vaqt davomida quyosh shamoli, kosmik nurlar va mikrometeoritlar zarbasiga uchragan sirtqi chang hamda tosh qatlamlari.
• Yorugʻ rangli chiziqlar — Oy sirtining tub qatlamlaridan yuqoriga otilib chiqqan mutlaqo yangi va toza material qoldiqlari.

Eslatib oʻtamiz, SpaceX kompaniyasining Falcon 9 raketasi joriy yilning yanvar oyida koinotga uchirilgan edi. U AQShning Blue Ghost 1 qoʻnish moduli hamda Yaponiyaning ispace kompaniyasiga qarashli Resilience stansiyasini Oy parvozi traektoriyasiga muvaffaqiyatli olib chiqqan edi.

Foydali yuk ajratib olingandan soʻng, raketaning yuqori bosqichida Yerga qaytish uchun yetarli yoqilgʻi qolmagan. Oqibatda u oʻzicha harakatlanib, Oy tomon yoʻnalish olgan va yakunda avgust oyida uning sirtiga kelib urilib, mana shunday ulkan izni qoldirgan.