Sunʼiy intellekt va atom energiyasi: NVIDIA hamkorligida yangi mikroreaktor sinovdan oʻtdi

AQSHning Yuta shtatida texnologiya olami uchun muhim voqea yuz berdi: Valar Atomics kompaniyasi oʻzining Ward-250 rusumli mikroreaktori yordamida NVIDIA DGX Spark sunʼiy intellekt kompyuterini elektr energiyasi bilan taʼminladi. Ushbu namoyish energetika va yuqori texnologiyalar chorrahasidagi yangi davrni boshlab berishi kutilmoqda. Mazkur jarayon shunchaki tajriba emas, balki kelajakdagi "AI-fabrikalari" uchun mustaqil energiya manbasini yaratish yoʻlidagi ilk jiddiy qadamdir. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Reuters agentligi xabariga koʻra, Valar Atomics va NVIDIA oʻrtasidagi hamkorlik bevosita atom generatsiyasi hisobiga ishlaydigan ixcham hisoblash markazlarini qurishga yoʻnaltirilgan. Namoyishning asosiy texnik yutugʻi shundaki, reaktor nafaqat boshqariladigan zanjirli reaksiyaga kirdi, balki real elektr yuklamasiga ulandi. Avvalroq, 18-iyun kuni AQSH Energetika vazirligi (DOE) ushbu obyektdagi yadro reaksiyasi oʻz-oʻzini taʼminlash darajasiga yetganini tasdiqlagan edi.

Texnik imkoniyatlar va energiya sarfi

Ward-250 reaktori yuqori haroratli gaz bilan sovutiladigan (HTGR) tizimlar sirasiga kiradi. U TRISO yoqilgʻisi, grafit sekinlashtirgichi va geliydan issiqlik tashuvchi sifatida foydalanadi. Sinov davomida reaktor oʻz quvvatining taxminan 37 foizida ishlab, 100 kW issiqlik energiyasini hosil qildi. Bu issiqlik maxsus konvertor orqali elektrga aylantirilib, NVIDIA DGX Spark qurilmasini quvvatlantirishga yoʻnaltirildi.

Shuni taʼkidlash joizki, NVIDIA DGX Spark modeli GB10 Grace Blackwell chipiga asoslangan boʻlib, taxminan 240 W energiya isteʼmol qiladi. Bu sanoat miqyosidagi maʼlumotlar markazlariga (Data Center) nisbatan ancha kichik koʻrsatkichdir. Masalan, 30 MW quvvatga ega yirik markazni ishlatish uchun yuz mingdan ortiq shunday qurilma talab etiladi. Shunga qaramay, laboratoriya sharoitidan real yuklamaga oʻtilishi muhandislik nuqtayi nazaridan katta yutuq hisoblanadi.

Sovutish tizimi va ekologik samaradorlik

NVIDIA hozirda maʼlumotlar markazlari uchun suyuqlik yordamida sovutish tizimlarini faol rivojlantirmoqda. Ushbu tizimlar 45 °C gacha boʻlgan kirish haroratida ishlashga moʻljallangan boʻlib, bu quruq sovutish minoralaridan foydalangan holda suv sarfini deyarli nolga tushirish imkonini beradi. Bu ayniqsa suv resurslari cheklangan hududlar uchun juda muhim texnologik yechimdir.

Valar Atomics kelajakda Yuta shtatida 30 MW quvvatli yirik loyihani amalga oshirishni rejalashtirmoqda. Biroq, Tom's Hardware nashri taʼkidlashicha, loyihaning tijoriy litsenziyalanishi va sanoat miqyosida kengayishi boʻyicha hali koʻplab savollar ochiq qolmoqda. AQSH Yadroviy tartibga solish komissiyasi (NRC) tomonidan toʻliq ruxsatnoma olinishi bu kabi loyihalarning ommalashishi uchun asosiy shart hisoblanadi.

Xulosa oʻrnida aytish mumkinki, yadroviy startaplar kichik reaktorlarni sunʼiy intellekt markazlari uchun toʻgʻridan-toʻgʻri energiya manbai sifatida taklif qilmoqda. NVIDIA kabi gigantlar esa atom generatsiyasini barqaror va mustaqil energiya manbai sifatida koʻrmoqda. Hozircha bu texnologiya laboratoriya bosqichida boʻlsa-da, yaqin kelajakda sunʼiy intellekt infratuzilmasining ajralmas qismiga aylanishi ehtimoli yuqori.