Kabel bakteriyalari oʻzida metall-organik simlar yetishtirishi maʼlum boʻldi

Antverpen universiteti olimlari daryo va dengiz ilida yashovchi koʻ hujayrali kabel bakteriyalari oʻzida metall-organik karkas — insonlar laboratoriyada sintez qiladigan materialni tabiatan oʻstirganini aniqladilar. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, bu kabi tirik tizimlar ilgari bunday xususiyatga ega emas deb hisoblangan. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Oʻn yildan buyon tadqiqotchilar bu mikroorganizmlar elektr tokini oʻz tanasidan minglab marta uzun masofaga — santimetrlab oʻtkaza olishidan hayratda edilar. Bunday uzoq masofaga elektronlar koʻchishi biologik mexanizmlarga xos emasligi sir saqlanib kelinayotgandi.

Yangi ilmiy ishda mutaxassislar atomar darajada tekshiruv oʻtkazib, bakteriyalar ichida oddiy oqsillar yoki temir-oltingugurt klasterlari emas, balki aniq tartiblangan nikel-organik struktura borligini kashf etdilar. Ushbu ipli organizmlar kislorodli va kislorodsiz zonalarning chegarasida yashab, chuqur qismdagi hujayralar vodorod sulfiddan elektronlarni ushlaydi va sirtidagilar ularni kislorodga tashlaydi.

Noyob oʻtkazuvchanlik va uning siri

Mazkur oʻtkazuvchi tolalarning elektr oʻtkazuvchanligi 500 Sm/sm gacha yetishi avvalroq isbotlangan edi. Olimlar elektron mikroskopiya, rentgen spektroskopiyasi va kompyuter modellashtirish yordamida oʻtkazuvchanlik markazi NiBiD deb nomlangan kompleks ekanini koʻrsatishdi.

Har bir oʻtkazuvchi tola markaziy kanalida qalinligi 1,4 nanometr boʻlgan 11 ta nanolentani saqlaydi va ular koʻp tolali mis sim kabi oʻralgan. Nikel atomi organik molekuladagi toʻrt oltingugurt atomi bilan ushlab turiladi hamda elektron bulutlarining qoplanishini hosil qiladi.

Amaliy qoʻllanish istiqbollari

Bakteriyalar bunday tartibli nanolentalarni xona haroratida va suvli muhitda oʻz-oʻzidan yigʻish orqali hosil qiladi. Bu sintetik oʻsimlik polimerlari talab qiladigan energiyakoʻp jarayonlarga qarama-qarshi oʻlaroq juda tejamkordir.

Tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, eng real qoʻllanish sohasi bu egiluvchan bosma elektronika boʻlishi mumkin. Bunda oʻtkazuvchi siyohlar sxemalar va sensorlarni yaratish uchun qatlamlarga surtiladi.

Texnologiyani joriy etishdagi asosiy toʻsiq bu masshtablash qiymati hisoblanadi. Mutaxassislar avvalo biomaterialni iqtisodiy jihatdan oqlangan usulda ishlab chiqarish mumkinligini va uning xususiyatlari joriy elektron siyohlardan kam emasligini isbotlashlari lozim.