Xitoy baliqqa o‘xshaydigan robot yaratdi: suv ostida yangi davr boshlanishi mumkin (video)

Suv ostida harakatlanayotgan baliqqa qarab, uning tirik mavjudot emasligini anglash tobora qiyinlashmoqda. Xitoyda namoyish etilgan yangi bionik robot-baliq tabiiy baliq harakatini taqlid qilishi bilan e’tiborni tortdi.

Eng qizig‘i, bu texnologiya oddiy robot o‘yinchog‘i emas. Mutaxassislar bunday qurilmalarni kelajakda suv osti muhitini kuzatish, tekshirish va inson uchun murakkab bo‘lgan vazifalarni bajarishda qo‘llash imkoniyatlarini o‘rganmoqda.

Nega robot oddiy apparatlardan farq qiladi?

An’anaviy suv osti robotlarining aksariyati vintli harakatlantirish tizimlaridan foydalanadi. Bionik robot-baliq esa tabiatning millionlab yillik «muhandislik yechimi»dan nusxa oladi — u baliqning tanasi va suzgichlari harakatini taqlid qiladi.

Bunday yondashuv robotga suvda yumshoqroq, moslashuvchan va manyovrchan harakat qilish imkonini beradi.

Ilmiy tadqiqotlarda ham baliqsimon harakatlanish tizimlari an’anaviy vintli harakatlantirishga nisbatan yuqori manyovrchanlik va samaradorlikka ega bo‘lishi mumkinligi qayd etilmoqda.

Sun’iy intellekt robotga qanday «yordam beradi»?

Bu texnologiyaning eng muhim jihatlaridan biri — harakatni faqat oldindan berilgan buyruqlar asosida emas, balki muhitga moslashtirish imkoniyati.

Zamonaviy robot-baliqlarda sensorlar, boshqaruv algoritmlari va mashinali o‘rganish usullari birlashtirilmoqda. Masalan, Xitoylik olimlar ishlab chiqqan yumshoq robot-baliq atrof-muhitdagi o‘zgarishlarni sezib, suzish rejimini moslashtirishga qodir tizim bilan jihozlangan.

Shu sababli kelajakda bunday robotlar suv ostidagi to‘siqlarni aniqlash, yo‘nalishni o‘zgartirish va murakkab muhitda harakatlanish kabi vazifalarni yanada mustaqil bajarishi mumkin.

«Tirik baliq»dek ko‘rinishi — shunchaki dizayn emas

Robotning haqiqiy baliqqa o‘xshatilishi faqat tashqi ko‘rinish uchun qilinmagan.

Tabiiy baliq tanasining shakli, dum harakati va suzgichlaridan foydalanish suvda harakatlanishning samarali usullaridan biri hisoblanadi. Shuning uchun muhandislar tabiatdagi ushbu mexanizmlarni robototexnikaga ko‘chirishga harakat qilmoqda.

Ayrim yangi avlod robot-baliqlar hatto tor va murakkab suv osti hududlarida harakatlanish uchun maxsus moslashtirilmoqda.

Kelajakda ular qayerda ishlashi mumkin?

Bunday texnologiyalarning eng real qo‘llanish sohalaridan biri — suv osti inspeksiyasi va monitoring.

Xitoyda 2026 yilgi Robotlar konferensiyasida namoyish etilgan bionik robot-baliqlardan biri suv ostidagi obyektlarni tekshirish va xavfli sharoitlarda inson mehnatini qisqartirish maqsadida ishlab chiqilgani ma’lum qilingan. Unda to‘siqlarni aniqlash imkonini beruvchi sensor tizimi ham mavjud.

Bunday apparatlar kelajakda:

• suv osti inshootlarini tekshirish;

• quvur va kommunikatsiyalarni kuzatish;

• ilmiy tadqiqotlar olib borish;

• suv muhitini monitoring qilish;

• inson uchun noqulay bo‘lgan joylarda ma’lumot to‘plash

kabi vazifalarda qo‘llanishi mumkin.

Eng qiziq jihat — robotlar tobora «tirik» harakat qilmoqda

Robototexnikada yangi tendensiya shundan iboratki, muhandislar faqat metall qurilmalar yaratish bilan cheklanmayapti. Ular tabiatdagi eng samarali harakat mexanizmlarini o‘rganib, ularni sun’iy tizimlarga ko‘chirmoqda.

Baliqlar, skatlar va hatto akulalar harakatidan ilhomlangan robotlar ustida ham tadqiqotlar olib borilmoqda. 2026 yilda chop etilgan ishlar bionik suv osti robotlarida moslashuvchan tuzilmalar, sensorlar va avtonom boshqaruvni birlashtirishga e’tibor kuchayganini ko‘rsatadi.

Dengizdagi «oddiy baliq» aslida robot bo‘lishi mumkin

Bugun bu texnologiya asosan tajriba va tadqiqot bosqichida. Ammo robot-baliqlarning tashqi ko‘rinishi, harakatlanishi va muhitga moslashish qobiliyati takomillashgani sari suv ostidagi robotlar haqidagi tasavvur ham o‘zgarishi mumkin.

Ehtimol, yaqin kelajakda suv ostida harakatlanayotgan har bir «baliq» tirik mavjudot emasligini avvalgidek oson ajratib bo‘lmaydi.

Suv osti robototexnikasining kelajagi esa tobora tabiatga o‘xshab bormoqda.