Har bir xonadonda bo‘lishi shart bo‘lgan 15 ta birinchi yordam vositalari...

Kutilmagan jarohat, isitma, qon ketishi yoki to‘satdan betob bo‘lib qolish holatida birinchi daqiqalar juda muhim. Bunday paytda uydagi oddiy tibbiy vositalar ham katta yordam berishi mumkin. Ammo har qanday dori yoki tibbiy buyumni aptechkaga joylashtirish to‘g‘ri emas. Ayniqsa, shifokor tavsiyasisiz ishlatiladigan ukollar, antibiotiklar va qon bosimini tez tushiruvchi preparatlar jiddiy asoratlarga sabab bo‘lishi mumkin.
Har bir xonadonda birinchi yordam ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan alohida aptechka bo‘lishi maqsadga muvofiq. Unda kundalik hayotda uchrashi mumkin bo‘lgan yengil jarohatlar, kuyishlar, isitma, og‘riq va boshqa holatlarda dastlabki yordam ko‘rsatishga zarur vositalar saqlanishi kerak.
Muhimi, uy aptechkasi shifoxona yoki tez tibbiy yordam o‘rnini bosmaydi. Uning vazifasi — shifokor yetib kelguniga qadar yoki tibbiy muassasaga murojaat qilish imkoni paydo bo‘lgunicha xavfsiz birinchi yordam ko‘rsatish.
Quyida har bir xonadonda bo‘lishi foydali bo‘lgan asosiy vositalar va ulardan foydalanishda e’tibor berish kerak bo‘lgan jihatlarni ko‘rib chiqamiz.
1. Birinchi yordam uchun zarur tibbiy vositalar
1. Steril bint va doka salfetkalar
Kesilish, tirnalish va boshqa jarohatlarda yarani yopish hamda qon ketishini bosim orqali nazorat qilish uchun kerak bo‘ladi. Turli o‘lchamdagi steril doka salfetkalar, bintlar va bosimli bog‘lamlar aptechkada bo‘lishi maqsadga muvofiq.
2. Elastik bint
Bo‘g‘im cho‘zilishi, yengil shikastlanish va shish paydo bo‘lgan holatlarda bog‘lam sifatida ishlatiladi. Biroq uni juda qattiq o‘rash mumkin emas: bu qon aylanishini buzishi mumkin.
3. Leykoplastir va tibbiy skotch
Kichik kesilishlar, tirnalishlar va bog‘lamlarni mahkamlashda asqotadi. Turli o‘lchamdagi oddiy va suvga chidamli plastirlardan bir nechtasini saqlash foydali.
4. Tibbiyot qo‘lqoplari
Jarohatlangan insonga yordam berishdan oldin bir martalik tibbiy qo‘lqop kiyish qon va boshqa biologik suyuqliklar orqali infeksiya yuqish xavfini kamaytiradi.
5. Tibbiy qaychi va pinset
Qaychi bint, doka va kiyimni kesishda, pinset esa teri yuzasidagi mayda yot jismlarni ehtiyotkorlik bilan olib tashlashda kerak bo‘lishi mumkin. Chuqur kirib ketgan buyumlarni esa mustaqil chiqarishga urinmaslik lozim.
6. Elektron termometr
Tana haroratini aniqlash uchun zarur. Ayniqsa, uyda bolalar yoki keksa yoshdagilar bo‘lsa, termometrning ahamiyati yanada ortadi.
7. Tonometr
Qon bosimini muntazam nazorat qilish zarurati bo‘lgan insonlar yashaydigan xonadonlarda avtomatik yoki mexanik tonometr bo‘lishi foydali. Biroq qon bosimi ko‘tarilganini aniqlash bilan uni o‘zboshimchalik bilan tez tushirishga urinishni adashtirmaslik kerak.
8. Fonar
Elektr energiyasi uzilishi, tungi paytdagi jarohat yoki boshqa favqulodda holatlarda asqotadi. Uning batareykalarini ham vaqti-vaqti bilan tekshirib turish zarur.
9. Turniket — qon to‘xtatuvchi jgut
Bu vosita hayot uchun xavfli darajadagi kuchli qo‘l yoki oyoq qon ketishida qo‘llanishi mumkin. Lekin uni noto‘g‘ri ishlatish jiddiy zarar yetkazadi. Shuning uchun faqat zarur holatda, to‘g‘ri qo‘llash qoidalarini bilgan holda ishlatish kerak. Oddiy kesilishlarda birinchi navbatda yaraga to‘g‘ridan to‘g‘ri bosim berish orqali qonni to‘xtatishga harakat qilinadi.
2. Uy aptechkasida qanday dorilar bo‘lishi kerak?
Dori vositalarini tanlashda xonadon a’zolarining yoshi, allergiyasi, mavjud kasalliklari va shifokor tavsiyalari hisobga olinishi lozim.
10. Og‘riq qoldiruvchi va isitma tushiruvchi preparatlar
Paratsetamol va ibuprofen kabi vositalar og‘riqni yengillashtirish va isitmani tushirishda ishlatiladi. Ammo ularni yosh, tana vazni, yo‘riqnoma va qarshi ko‘rsatmalarni hisobga olgan holda qabul qilish kerak.
Bir vaqtning o‘zida bir xil ta’sirga ega bir nechta preparatni qabul qilish yoki tarkibida paratsetamol bo‘lgan dorilarni qo‘shib ichish me’yordan oshish xavfini keltirib chiqaradi.
11. Ich ketishiga qarshi vositalar va regidratatsiya tuzlari
Ich ketishida organizm ko‘p miqdorda suv va tuz yo‘qotadi. Shu sababli aptechkada og‘iz orqali qabul qilinadigan regidratatsiya eritmasini tayyorlash uchun maxsus kukunlar — Regidron yoki boshqa ORS vositalari bo‘lishi foydali.
Bunda eng muhim vazifa organizmdagi suyuqlik va elektrolitlar yo‘qotilishini qoplashdir. Ayniqsa, bolalar va keksalarda suvsizlanish tez rivojlanishi mumkin. Qon aralash ich ketishi, yuqori isitma, kuchli holsizlik yoki suvsizlanish belgilari kuzatilsa, shifokorga murojaat qilish zarur.
12. Allergiyaga qarshi preparatlar
Allergik reaksiyalarning yengil ko‘rinishlarida ishlatiladigan antigistamin vositalar xonadonda bo‘lishi mumkin. Biroq qaysi preparatni tanlashda insonning yoshi, boshqa dorilarni qabul qilishi va allergiya tarixi hisobga olinishi kerak.
Nafas qisishi, til yoki tomoq shishishi, hushdan ketish kabi belgilar og‘ir allergik reaksiyadan darak berishi mumkin. Bunday vaziyatda oddiy allergiya tabletkasi bilan cheklanmasdan, zudlik bilan tez tibbiy yordam chaqirish kerak.
13. Tomoq og‘rig‘i va og‘iz bo‘shlig‘i uchun vositalar
Tomoqdagi yengil noqulaylikni kamaytirish uchun pastilkalar yoki mahalliy ta’sirga ega vositalardan foydalanish mumkin. Ularning tarkibi va yoshga oid cheklovlariga e’tibor berish lozim.
3. Aptechkaga qo‘yish shart bo‘lmagan, ammo ko‘pchilik saqlaydigan vositalar
Uy aptechkasi haqidagi ro‘yxatlarda spirt, yod, zelyonka, nashatir spirti, turli in’eksiyalar va antibiotiklar ham uchraydi. Ammo ularning barchasini har bir xonadonda saqlash shart emas.
Spirt va antiseptiklar. Spirtli antiseptiklar qo‘l terisini dezinfeksiya qilishda ishlatilishi mumkin. Lekin 70 yoki 96 foizli spirtni ochiq yara ichiga quyish tavsiya etilmaydi: u to‘qimalarni ta’sirlantirishi va bitish jarayoniga xalaqit berishi mumkin. Kichik jarohatlarni tozalashda toza oqar suv yoki steril fiziologik eritma ma’qulroq.
Yod va zelyonka. Ulardan foydalanish zarurati bo‘lsa, yo‘riqnomaga muvofiq ishlatish kerak. Ularni ochiq yaraning ichiga quyish o‘rniga, tegishli antiseptikni shifokor yoki farmatsevt tavsiyasi asosida tanlash lozim.
Nashatir spirti. Hushdan ketgan insonning burniga nashatir spirtini tutish xavfsiz birinchi yordam usuli hisoblanmaydi. Bunday holatda insonning nafas olayotganini tekshirish, xavfsiz holatga keltirish va zarurat bo‘lsa tez yordam chaqirish muhim.
In’eksiya uchun shpritslar. 2, 5 yoki 10 millilitrlik shpritslarni har bir xonadonda saqlash shart emas. Ayniqsa, tibbiy bilim va ko‘nikmalar bo‘lmasa, ukol qilishga urinish infeksiya, dori dozasini noto‘g‘ri tanlash va boshqa asoratlarga olib kelishi mumkin.
Qon bosimini tushiruvchi in’eksion preparatlar. Magniy sulfat, dibazol va papaverin eritmalarini uy sharoitida o‘zboshimchalik bilan ishlatish xavfli. Qon bosimining keskin tushib ketishi, hushdan ketish va boshqa og‘ir asoratlar yuz berishi mumkin. Qon bosimi yuqori chiqqan holatda bemorning ahvolini baholash va shifokor tavsiyasiga amal qilish zarur.
Antibiotiklar. Ularni «har ehtimolga qarshi» aptechkada saqlash va shifokorsiz qabul qilish to‘g‘ri emas. Antibiotiklar faqat tegishli bakterial infeksiyada va tibbiy mutaxassis ko‘rsatmasi bo‘yicha qo‘llanadi. Noto‘g‘ri ishlatish antibiotiklarga chidamlilikni kuchaytirishi mumkin.
4. Uy aptechkasini qanday saqlash kerak?
Aptechkaning o‘zida zarur vositalar bo‘lishi yetarli emas. Ularni to‘g‘ri saqlash ham muhim.
Dori-darmonlarni quruq, salqin va quyosh nuri tushmaydigan joyda saqlang.
Aptechkani bolalar qo‘li yetmaydigan, ammo kattalar tez topa oladigan joyga qo‘ying.
Dorilarni asl qutisi va yo‘riqnomasi bilan saqlang.
Yaroqlilik muddati o‘tgan preparatlarni ishlatmang.
Ishlatilgan yoki kamaygan bog‘lov materiallarini o‘z vaqtida to‘ldiring.
Har olti oyda aptechkani tekshirib, yaroqlilik muddati va saqlash holatini nazorat qiling.
Xonadon a’zolarining shaxsiy dorilarini umumiy birinchi yordam vositalaridan alohida saqlang.
Shuningdek, aptechka yonida tez tibbiy yordam, oilaviy shifokor va yaqin tibbiy muassasaning telefon raqamlari yozilgan qog‘oz bo‘lishi foydali.
5. Qaysi holatlarda uyda davolanishga urinmaslik kerak?
Birinchi yordam vositalari yengil jarohat va ayrim oddiy holatlarda yordam beradi. Ammo ba’zi belgilarda vaqtni yo‘qotmasdan tibbiy yordam chaqirish kerak:
Kuchli yoki to‘xtamaydigan qon ketishi;
Ko‘krakda og‘riq yoki bosim hissi;
Nafas olish qiyinlashishi;
Hushdan ketish yoki ongning buzilishi;
Yuzning bir tomoni qiyshayishi, qo‘l-oyoqda to‘satdan kuchsizlik yoki nutq buzilishi;
Kuchli allergik reaksiya va tomoq shishishi;
Jiddiy kuyish, sinish yoki bosh jarohati;
Bolada yoki keksa insonda og‘ir suvsizlanish belgilari.
Bunday vaziyatlarda uydagi dorilar bilan muammoni mustaqil hal qilishga urinish xavfli. O‘zbekistonda tez tibbiy yordam chaqirish uchun 103 raqamiga qo‘ng‘iroq qilish mumkin.
Xulosa: aptechkada ko‘p dori emas, kerakli vositalar bo‘lishi muhim
Har bir xonadonda birinchi yordam qutisi bo‘lishi — oddiy ehtiyotkorlik emas, balki oila a’zolari xavfsizligi uchun muhim tayyorgarlikdir. Ammo aptechkani har xil ukollar, kuchli preparatlar va antibiotiklar bilan to‘ldirish uning samaradorligini oshirmaydi.
Eng to‘g‘ri yondashuv — steril bog‘lov materiallari, qo‘lqop, plastir, qaychi, termometr, zarur shaxsiy dorilar va regidratatsiya vositalarini saqlash, birinchi yordam ko‘rsatish qoidalarini bilish hamda xavfli belgilarda shifokorga murojaat qilishdir.
Chunki favqulodda vaziyatda inson hayotini ba’zan eng qimmat dori emas, balki to‘g‘ri va o‘z vaqtida ko‘rsatilgan birinchi yordam saqlab qoladi.
Obuna bilan reklama bo'lmaydi
Zamin Premium — oyiga 4 900 so'm
Mavzuga oid yangiliklar

































Izohlar0
…