Suyaklar zaiflashsa sut, kamqonlikda ismaloq: 12 ta mahsulot haqida kerakli maslahatlar

Bosh og‘riganda tarvuz yeyish, uxlay olmaganda kivi iste’mol qilish, qabziyatda qoraolxo‘ri tanovul qilish — bu tavsiyalar ijtimoiy tarmoqlarda tez-tez uchraydi. Ularning ayrimlari ilmiy asosga ega, boshqalari esa faqat qisman to‘g‘ri. Eng muhimi, foydali mahsulotni kasallikka qarshi dori bilan adashtirmaslik kerak.

Inson salomatligida ovqatlanishning o‘rni beqiyos. Kundalik dasturxonimizdagi mahsulotlar organizmni vitaminlar, minerallar, oqsil va boshqa zarur moddalar bilan ta’minlaydi. Ammo bir mahsulotni iste’mol qilish orqali muayyan kasallikdan xalos bo‘lish yoki uning alomatlarini butunlay yo‘qotish mumkinmi?

Masalan, suyaklar zaiflashganda sut ichish, kamqonlikda ismaloq yeyish, shamollaganda zanjabilli choy ichish tavsiya qilinadi. Bu maslahatlarning zamirida ma’lum bir haqiqat bor. Biroq har bir holatning sababi turlicha bo‘lishi mumkin.

Quyida 12 ta keng tarqalgan tavsiyani ko‘rib chiqamiz: ularning qay biri foydali, qaysi biriga ehtiyotkorlik bilan yondashish kerak?

1. Suyaklar zaiflashsa — sut ichish

Sut, qatiq, yogurt va pishloq kalsiy manbai hisoblanadi. Kalsiy esa suyaklar va tishlarning mustahkamligi uchun zarur. Shu sababli sut mahsulotlarini me’yorida iste’mol qilish suyak salomatligini saqlashga yordam beradi.

Biroq suyaklarning zaiflashishi faqat kalsiy yetishmasligi bilan bog‘liq emas. D vitamini tanqisligi, kamharakatlik, yoshga bog‘liq o‘zgarishlar va ayrim kasalliklar ham bunga sabab bo‘lishi mumkin.

Shuning uchun sut ichish foydali odat bo‘lsa-da, osteoporoz yoki boshqa suyak kasalliklarini davolash o‘rnini bosmaydi. Zarur hollarda shifokor tekshiruvi va tavsiya etgan davolash usuli kerak bo‘ladi.

2. Husnbuzarlar paydo bo‘lsa — sarimsoq piyoz yeyish kerakmi?

Sarimsoq tarkibida biologik faol birikmalar mavjud. Ammo uni iste’mol qilish husnbuzarlarni yo‘qotishi yoki akneni davolashi ilmiy jihatdan ishonchli isbotlanmagan.

Dermatologlar ayrim hollarda ovqatlanish tartibi aknega ta’sir qilishi mumkinligini ta’kidlaydi. Masalan, qondagi qand miqdorini tez oshiradigan mahsulotlarni ko‘p iste’mol qilish ba’zi odamlarda husnbuzarlarni kuchaytirishi mumkin. Lekin aknening sabablari ko‘p va uni davolashda teri parvarishi hamda zarur tibbiy vositalar muhim o‘rin tutadi.

Yana bir muhim ogohlantirish: xom sarimsoqni husnbuzar ustiga surtish mumkin emas. U terida kuchli ta’sirlanish va hatto kimyoviy kuyishga sabab bo‘lishi mumkin.

3. Energiya yetishmayaptimi? Banan yordam berishi mumkin

Banan tarkibida uglevodlar, kaliy va boshqa foydali moddalar bor. Uglevodlar organizm uchun energiya manbai bo‘lgani sababli banan ochlikni bosish va jismoniy faollik oldidan quvvat olishga yordam berishi mumkin.

Shu jihatdan u kundalik ovqatlanish uchun qulay meva hisoblanadi.

Biroq doimiy charchoq, holsizlik va quvvatsizlikni faqat ovqat yetishmasligi bilan izohlash noto‘g‘ri. Bunday holat kamqonlik, uyqu buzilishi, qalqonsimon bez faoliyatidagi o‘zgarishlar yoki boshqa salomatlik muammolari bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.

4. Shamollash yoki grippda — zanjabilli choy

Zanjabilli choy issiq ichimlik sifatida tomoqdagi noqulaylikni yengillashtirishi, organizmga suyuqlik yetkazib berishi va vaqtincha taskin berishi mumkin.

Ammo zanjabil gripp virusini yo‘q qilmaydi va kasallikni kafolatli davolamaydi. Shamollash va gripp turli viruslar bilan bog‘liq bo‘lib, ularga qarshi yondashuv ham bir xil emas.

Yuqori harorat, nafas qisishi, ko‘krakda og‘riq yoki ahvolning og‘irlashishi kuzatilsa, faqat uy sharoitidagi ichimliklarga ishonib qolmasdan, tibbiy yordamga murojaat qilish zarur.

5. Kamqonlikda — ismaloq yeyish

Ismaloq tarkibida temir mavjud. Temir esa gemoglobin ishlab chiqarilishi uchun zarur bo‘lgan minerallardan biri. Shu sababli uni ovqatlanish tartibiga kiritish foydali.

Biroq ismaloqdagi temir o‘simlik manbasidan olinadigan temir turiga kiradi va organizm uni hayvon mahsulotlaridagi temirga nisbatan qiyinroq o‘zlashtiradi.

Bu jarayonni yaxshilash uchun ismaloqni limon, bulg‘or qalampiri, pomidor yoki S vitaminiga boy boshqa mahsulotlar bilan birga iste’mol qilish mumkin.

Eng muhimi, kamqonlikni faqat ismaloq bilan davolab bo‘lmaydi. Uning sababi temir tanqisligi, B12 vitamini yetishmasligi, folat tanqisligi yoki boshqa omillar bo‘lishi mumkin. Shuning uchun qon tahlillari orqali sababni aniqlash va shunga mos davolanish muhim.

6. Oshqozon va ichak faoliyati buzilsa — yogurt

Tarkibida tirik foydali bakteriyalar bo‘lgan ayrim yogurtlar ichak mikroflorasini qo‘llab-quvvatlashi mumkin. Probiotiklar deb ataladigan ushbu mikroorganizmlar ayrim hazm muammolarida foyda berishi ehtimoldan xoli emas.

Biroq har qanday yogurt bir xil ta’sir ko‘rsatmaydi. Mahsulot tarkibi, undagi bakteriya turlari va insonning salomatlik holati muhim ahamiyatga ega.

Yogurt oshqozon og‘rig‘i, gastrit, yara yoki boshqa kasalliklarning universal davosi emas. Qorindagi og‘riq, ko‘ngil aynishi va hazm buzilishi takrorlansa, uning sababini aniqlash kerak.

7. Bosh og‘riganda — tarvuz yeyish

Tarvuz tarkibining katta qismi suvdan iborat. Shu sababli u organizmni suyuqlik bilan ta’minlashga yordam beradi.

Ayrim hollarda suvsizlanish bosh og‘rig‘iga sabab bo‘lishi yoki uni kuchaytirishi mumkin. Bunday vaziyatda yetarli miqdorda suv ichish va suvga boy mahsulotlar iste’mol qilish foydali bo‘lishi mumkin.

Lekin har qanday bosh og‘rig‘ini suvsizlanish bilan bog‘lash xato. Migren, qon bosimi o‘zgarishi, uyqu yetishmasligi va boshqa omillar ham og‘riq keltirib chiqarishi mumkin. To‘satdan boshlangan juda kuchli og‘riq, ko‘rish yoki nutq buzilishi kabi belgilar paydo bo‘lsa, zudlik bilan tibbiy yordam zarur.

8. Immunitetni qo‘llab-quvvatlash uchun — apelsin

Apelsin S vitaminiga boy. Bu vitamin immun tizimining me’yorda ishlashi, hujayralarni himoya qilish va organizmda kollagen hosil bo‘lishida ishtirok etadi.

S vitamini yetishmasligi immun funksiyasiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shuning uchun apelsin, limon, kivi, bulg‘or qalampiri va boshqa sabzavot-mevalarni iste’mol qilish foydali.

Ammo apelsin yeyish insonni gripp yoki boshqa infeksiyalardan to‘liq himoya qilmaydi. Immun tizimining me’yorda ishlashi uchun turli vitamin va minerallarni o‘z ichiga olgan muvozanatli ovqatlanish, yetarli uyqu va jismoniy faollik ham muhim.

9. Stress va asabiylikda — qora shokolad

Qora shokolad tarkibida kakao flavanollari va boshqa biologik faol birikmalar mavjud. Ayrim tadqiqotlarda kakao mahsulotlarining stress bilan bog‘liq ayrim ko‘rsatkichlarga ta’siri o‘rganilgan.

Shokolad iste’moli ba’zi odamlarda kayfiyatni vaqtincha ko‘tarishi ham mumkin. Biroq bu uni stress yoki xavotirni davolaydigan vositaga aylantirmaydi.

Qora shokoladni ham me’yorida iste’mol qilish kerak. Uning tarkibida kaloriya, yog‘ va ba’zi turlarida shakar miqdori yuqori bo‘lishi mumkin.

10. Uxlay olmayapsizmi? Kivi iste’mol qilib ko‘ring

Kivi S vitamini va boshqa foydali moddalarga boy meva hisoblanadi. Uning uyqu sifatiga ta’siri bo‘yicha ham tadqiqotlar o‘tkazilgan.

Masalan, kichik hajmdagi bir tadqiqotda uyqu bilan bog‘liq muammolari bo‘lgan kattalar to‘rt hafta davomida uxlashdan oldin ikki dona kivi iste’mol qilgan. Natijalarda uyquga ketish vaqti va uyqu sifati bilan bog‘liq ayrim ko‘rsatkichlarda ijobiy o‘zgarishlar qayd etilgan.

Biroq tadqiqotda ishtirokchilar soni kam bo‘lgan. Shuning uchun kivi uyqusizlikni davolaydi, deb xulosa qilishga hali asos yetarli emas.

Agar uyqu muammosi uzoq davom etsa, uning sabablarini aniqlash muhim. Stress, kechki payt kofein iste’mol qilish, uyqu rejimi buzilishi va ayrim kasalliklar bunga ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

11. Qabziyatda — qoraolxo‘ri

Bu ro‘yxatdagi eng asosli tavsiyalardan biri — quritilgan qoraolxo‘ri iste’mol qilishdir.

U tarkibida kletchatka va sorbitol mavjudligi sababli ichak faoliyatini rag‘batlantirishga yordam beradi. Sorbitol ichakda suvni ushlab turish xususiyatiga ega, bu esa axlat massasini yumshatishi mumkin.

Ayrim klinik tavsiyalarda qabziyatni yengillashtirish uchun qoraolxo‘ri va uning sharbatidan foydalanish qayd etilgan. Kivi ham ichak faoliyatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Shu bilan birga, kletchatkani ko‘paytirish bilan birga yetarli suv ichish ham muhim. Qabziyat uzoq davom etsa, qorinda kuchli og‘riq yoki axlatda qon kuzatilsa, shifokorga murojaat qilish zarur.

12. Og‘izdan noxush hid kelsa — kashnich yordam beradimi?

Kashnich va petrushka kabi ko‘katlarning xushbo‘y hidi og‘izdagi noxush hidni qisqa muddatga niqoblashi mumkin. Ammo ular muammoning asl sababini bartaraf etmaydi.

Og‘izdan noxush hid kelishi tish kariyesi, milk kasalliklari, til ustida bakteriyalar to‘planishi, og‘iz qurishi yoki boshqa muammolar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.

Shuning uchun tishlarni muntazam tozalash, til yuzasini ham parvarish qilish, yetarli suv ichish va stomatolog ko‘rigidan o‘tish muhim. Agar noxush hid saqlanib qolsa, uni faqat ko‘katlar bilan yashirish to‘g‘ri emas.

Qaysi tavsiyalarga ko‘proq ishonish mumkin?

Ushbu 12 ta maslahatning barchasi bir xil darajada ilmiy asosga ega emas. Ayrim mahsulotlar organizmni zarur moddalar bilan ta’minlaydi, boshqalari esa faqat muayyan holatda yordam berishi mumkin.

Qisqacha xulosa:

• Sut — kalsiy manbai, suyaklar salomatligi uchun foydali.

• Sarimsoq — husnbuzarlarni davolashi isbotlanmagan.

• Banan — uglevodlar orqali energiya beradi.

• Zanjabilli choy — shamollashda vaqtincha taskin berishi mumkin, ammo virusni yo‘q qilmaydi.

• Ismaloq — temir manbai, lekin kamqonlikni mustaqil davolamaydi.

• Yogurt — ayrim turlari ichak mikroflorasini qo‘llab-quvvatlashi mumkin.

• Tarvuz — organizmni suyuqlik bilan ta’minlashga yordam beradi.

• Apelsin — S vitamini manbai, immun tizimi uchun foydali.

• Qora shokolad — kayfiyatga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin, ammo stress davosi emas.

• Kivi — uyqu sifatiga ta’siri bo‘yicha dastlabki ijobiy tadqiqotlar mavjud.

• Qoraolxo‘ri — qabziyatni yengillashtirishda foydali bo‘lishi mumkin.

• Kashnich — og‘izdagi noxush hidni vaqtincha niqoblaydi, sababini davolamaydi.

Eng muhim qoida: mahsulot — dori emas

Sog‘lom ovqatlanish inson organizmining me’yorda ishlashi uchun muhim shartlardan biridir. Biroq biror mahsulotni iste’mol qilish orqali barcha kasalliklarning oldini olish yoki ularni davolash mumkin emas.

Doimiy charchoq, kamqonlik, bosh og‘rig‘i, uyqusizlik, hazm buzilishi yoki boshqa takrorlanuvchi alomatlar organizmdagi muayyan muammodan darak berishi mumkin. Bunday holatlarda faqat xalqona maslahatlarga tayanib qolmasdan, shifokor ko‘rigidan o‘tish kerak.

Dasturxonimizdagi oddiy mahsulotlar salomatligimiz uchun katta ahamiyatga ega. Ammo eng to‘g‘ri yondashuv — ularni dori o‘rnida emas, balki muvozanatli ovqatlanishning bir qismi sifatida qabul qilishdir.