ДНК тести 38 йиллик сирни фош қилди: икки чақалоқ алмашган

АҚШнинг Шимолий Дакота штатида икки эркакнинг ҳаётини тубдан ўзгартирган 38 йиллик сир ДНК тести орқали очилди. Улар 1988 йилда туғилган пайтда бир-бири билан адаштирилиб, бошқа оилаларга берилгани маълум бўлди. Энди уларнинг оилалари чақалоқларнинг алмашиб кетишига йўл қўйгани учун шифохонани судга берди.

Воқеа 1988 йил 26 январь куни Графтон шаҳридаги Unity Medical Center шифохонасида содир бўлган. Даъво аризасида қайд этилишича, айнан шу куни шифохонада фақат икки нафар чақалоқ дунёга келган. Бироқ қандайдир сабаб билан улар уйларига нотўғри ота-оналар билан қайтиб кетган.

Оддий совға сифатида олинган ДНК тести ҳақиқатни очди

Кайл Байлин ўзининг биологик оиласини топишни умуман режалаштирмаган. У Рождество байрамидаги совға алмашиш маросими учун тасодифан уй шароитида ўтказиладиган ДНК тестини танлаган.

Тест натижалари уни генеалогик платформа орқали биологик холасига олиб борган. Кейин унинг жияни Жереми Моррисон ҳам ДНК таҳлилидан ўтказилган. Натижа эса икки эркакнинг бир оилага мансублигини аниқ ва рад этиб бўлмайдиган тарзда кўрсатган.

«Ўша пайтда хаёлим бутунлай остин-устун бўлди. Бу ҳақиқий туғилишдаги алмашув бўлганини ҳеч қачон тасаввур қила олмасдик», — деди Байлин.

Моррисон эса Байлиннинг акаси суратини кўрганидаёқ нимадир нотўғри эканини ҳис қилган. Унинг ташқи кўриниши ўзиникига жуда ўхшаш эди.

Қолаверса, Байлинда ҳали ҳам уни Кайл Байлин сифатида нотўғри белгилаган шифохона биллаги сақланиб қолган.

Шифохона эски ҳужжатларни сақлаб қолмаган

ДНК натижалари икки йил аввал оилалар билган ҳаёт ҳақидаги тасаввурларни бутунлай ўзгартирган. Шундан бери улар учун кўплаб оғир саволлар, ҳиссий учрашувлар ва «агар шундай бўлмаганида нима бўларди?» деган ўйлар пайдо бўлди.

Кайлни ўз фарзанди сифатида катта қилган Эвелин Ньютон уни ҳали ҳам ўз ўғли деб билишини айтди. Бироқ у биологик ўғли билан ўтказиши керак бўлган ҳаётидан маҳрум бўлганини ҳис қилишини таъкидлади.

«35 йилни ортга қайтариб, ўрнини тўлдириб бўлмайди. Биринчи қадамлар, машина ҳайдаш, уйланиш — буларнинг барчасининг ўрнини қандай қоплаш мумкин?» — деди у.

Шифохона чақалоқлар алмашганини инкор қилмаяпти. Бироқ маъмурият ёки ходимларнинг бу ҳаётни ўзгартирган хатога бевосита сабаб бўлганини тасдиқловчи далиллар топилмаганини билдирди.

Шифохона баёнотига кўра, қарийб 40 йил ўтиб кетгани сабабли воқеага ойдинлик киритиши мумкин бўлган тиббий ва ходимларга оид ҳужжатлар сақланиб қолмаган. Ўша даврда чақалоқларни қабул қилган тиббий жамоа аъзоларининг ҳеч бири ҳозир шифохонада ишламайди.

«ДНК тести 38 йиллик хотираларни йўқ қила олмайди»

Моррисон эса ўзини катта қилган оиласига нисбатан муносабатини ўзгартирмаган. У Элизабет О'Тул ва Терри Моррисонни ҳали ҳам ўз ота-онаси деб ҳисоблайди.

Унинг айтишича, болалиги мукаммал бўлмаган бўлиши мумкин, аммо у меҳр кўрган, спорт билан шуғулланган ва мактабда яхши ўқиган.

«Мен севилганман. Спорт билан шуғулланганман. Мактабда яхши натижаларга эришганман. ДНК тести 38 йиллик хотираларни мендан тортиб ололмайди», — деди Моррисон.

Ҳозир у Колорадо-Ситида яшайди ва шамол энергетикаси компаниясида пайвандлаш ишлари инспектори бўлиб ишлайди. Агар чақалоқлар туғилганида алмашмаганида, эҳтимол, у биологик акаси ва отаси билан Шимолий Дакотадаги дон етиштириладиган фермада ишлаган бўлар эди.

Биологик оилалар билан учрашувлар ҳиссиётларга бой бўлди

Байлин ва Моррисон ўзларининг биологик ота-оналари билан учрашиб бўлишган. Улар бу учрашувлар илиқ ўтганини, бироқ вазият табиий равишда бироз ноқулай бўлганини айтган.

Икки эркак ҳали шахсан учрашмаган, аммо телефон орқали мулоқот қилиб турибди. Ҳозир эса ҳар икки оила бир-бирига янги муносабатлар орқали мослашишга ҳаракат қилмоқда.

Байлиннинг таъкидлашича, ҳар бир инсон илгари танимаган одамларни ҳаётига киритишга тўғри келмоқда ва бу ижтимоий жиҳатдан осон жараён эмас.

Бундай ҳолатлар аввал ҳам аниқланган

Туғилиш пайтида чақалоқларнинг адашиб кетиши кам учрайди. Бироқ уй шароитида ДНК тестларининг оммалашиши туфайли бундай ҳолатларни йиллар ўтиб аниқлаш имконияти ортиб бормоқда.

2024 йилда Норвегияда икки аёл туғилишда алмаштирилганини аниқлаб, инсон ҳуқуқлари бузилгани ҳақида ҳукуматни судга берган. 2020 йилда эса 1942 йилда туғилган ва алмаштирилганига ишонган икки эркак АҚШдаги Рим-католик епархиясини судга берган.

2018 йилда Пенсильванияда ўтказилган ДНК таҳлили икки қизчанинг тахминан 75 йил аввал алмаштирилганини кўрсатган. 2016 йилда Канада ҳукумати ҳам 1975 йилда Манитобанинг шимолидаги маҳаллий аҳоли жамоасида икки чақалоқ алмаштирилгани ҳақидаги далиллардан сўнг текширув бошлаган.

Замонавий технологиялар бундай хатоларнинг олдини олмоқда

Гарвард тиббиёт мактаби қошидаги Биоэтика марказида дарс берувчи педиатр-онколог Жонатан Марроннинг фикрича, бугунги кунда бундай адашишлар деярли содир бўлмаслиги керак.

Электрон тиббий маълумотлар тизими турли камчиликларга эга бўлиши мумкин, аммо у чақалоқларни аниқ идентификация қилиш ва шунга ўхшаш хатоларнинг олдини олишда муҳим ҳимоя воситаси ҳисобланади.

Адвокат Тим О'Киф шифохона билан бир йил давомида молиявий келишувга эришишга уринганини, аммо натижа бўлмаганидан кейин судга мурожаат қилинганини билдирди. Даъвода бепарволик ва тиббий хатолик туфайли юзага келган руҳий зарар қопланиши сўралган.

Моррисон эса бугун ҳақиқатни билса-да, йўқотилган 38 йилни ортга қайтариб бўлмаслигини тушунади.

«Ҳозир ҳақиқатни биламан, аммо биз ҳали ҳам муносабатларни шакллантириш устида ишлаяпмиз. Бу ҳали давом этаётган жараён», — деди у.