Суд тизимида катта ислоҳотлар даври: Қандай ўзгаришлар кутилмоқда?

Ўзбекистон суд-ҳуқуқ тизимида инсон қадри ва ҳуқуқларини суд орқали кафолатли ҳимоя қилишга қаратилган янги босқич бошланмоқда. Президент фармони билан «Одил судлов – 2030» стратегияси ҳамда уни 2026–2028 йилларда амалга ошириш бўйича амалий ҳаракатлар дастури расман тасдиқланди.

Мазкур фармоннинг бош мақсади — суд ҳокимиятининг чинакам мустақиллиги ва очиқлигини таъминлаш, фуқароларнинг судга мурожаат қилиш жараёнини тубдан соддалаштириш ҳамда одил судлов сифатини халқаро стандартлар даражасига кўтаришдан иборатдир.

2027 йилдан ҳудудлараро судлар ташкил этилади

Ҳужжатга мувофиқ, суд тизими тузилмасида янги институционал ўзгаришлар амалга оширилади:

• Ҳудудлараро судлар: 2027 йил 1 июлдан умумюрисдикция ва маъмурий суд йўналишларида ишларни қайта кўриб чиқиш ваколатига эга, бир нечта маъмурий-ҳудудий бирликларни қамраб оладиган ҳудудлараро судлар фаолияти йўлга қўйилади. Ушбу судлар фаолиятини ташкил этиш учун 319 та бошқарув штат бирлиги ажратилади.

• Туман ва шаҳар судлари тармоғи: 2027–2030 йилларда аҳоли зичлиги, даъво аризалари ҳажми, судьяларнинг иш юкламаси ҳамда ҳудудий шароитлардан келиб чиқиб, барча ҳудудларда фуқаролик ишлари бўйича туман ва шаҳар судлари ташкил этилади.

Тергов судьяларига янги ваколатлар берилади

Жиноят процессида суд назоратини кучайтириш мақсадида 2027 йил 1 июлдан бошлаб тергов судьяларига:

• Шахсни ушлаб туришнинг қонунийлиги ва асослилигини назорат қилиш;

• Гумон қилиш ёки шахсга айблов эълон қилиш учун қонуний асослар етарли эканини бевосита текшириш ваколатларини бериш кўзда тутилган.

Бу ўз навбатида тергов босқичида инсон ҳуқуқлари поймол этилишининг олдини олишга хизмат қилади.

«Прецедентлар» реестри ва рақамли қулайликлар

Фармонда соҳага илғор рақамли технологиялар ва янгича бошқарув механизмларини татбиқ этиш бўйича қатор вазифалар белгилаб берилган:

• «Прецедентлар» реестри: Суд амалиётида бир хилликни таъминлаш учун ягона прецедентлар тизими жорий этилади;

• «Ягона дарча» офислари: Суд биноларида аҳолига тезкор ва қулай хизмат кўрсатиш учун замонавий офислар ишга туширилади;

• my.sud.uz портали ва мобил иловаси: Портал имкониятлари кенгайтирилиб, унинг янгиланган мобил иловаси фойдаланувчиларга тақдим этилади;

• Бюрократияни камайтириш: Жузъий камчиликлар сабаб аризаларни фуқароларга қайтариш амалиёти қайта кўриб чиқилиб, тубдан ислоҳ қилинади;

• Проактив бошқарув ва Суд маъмурчилиги: 2028 йилдан иқтисодий ишлар бўйича «проактив бошқарув» стандарти, 2028 йил 1 январдан эса суд маъмурчилиги институти тўлиқ жорий қилинади;

• Одил судлов сифати индекси: Ҳар йили мамлакатда суд тизими фаолиятининг шаффофлигини баҳоловчи расмий индекс эълон қилиб борилади.

Фикрингизни изоҳда қолдиринг ва мақолани танишларингизга Telegram ёки бошқа ижтимоий тармоқлар орқали улашинг.