«Ҳўрмуз бўғозини АҚШ ҳудуди қиламан»: Трамп дунёни ларзага солган режасини очди

АҚШ президенти Дональд Трамп глобал энергетика хавфсизлигининг асосий тугуни бўлган Ҳўрмуз бўғози бўйича мисли кўрилмаган баёнот билан чиқди. Нью-Йорк штатидаги полиция академиясида чиқиш қилган Оқ уй раҳбари Эрон устидан узил-кесил ғалаба қозониши билан Ҳўрмуз бўғозини «АҚШ ҳудуди» деб эълон қилиш ниятида эканини маълум қилди.

Трамп айни дамда стратегик сув йўли тўлиқ АҚШ ҳарбий денгиз кучлари назорати остида эканини ва Эрон портларига қўйилган қамал «пўлат девор»дек ишлаётганини таъкидлади:

«Эрон бутунлай мағлуб этилганидан сўнг, тез орада Ҳўрмуз бўғозини Қўшма Штатлар ҳудуди деб эълон қиламан. Ҳозир ҳам аслида вазият шундай — қамал ўрнатганмиз ва биз рухсат бермагунча ҳеч бир кема ўта олмайди».

Шу билан бирга, президент бу қарорнинг халқаро ҳуқуқий механизмлари ёки амалда қандай ижро этилиши бўйича аниқ тушунтириш бермади.

Теҳроннинг жавоби: «Ҳўрмуз Эронники бўлган ва шундай қолади»

Эрон ташқи ишлар вазири ўринбосари Қосим Ғарибободий Трампнинг даъволарини кескин рад этди. Дипломат бўғоз устидан назорат фақат Теҳронга тегишли эканини эслатиб, Вашингтоннинг босимига бўйин эгмасликларини билдирди:

«Ҳўрмуз бўғозини на ижтимоий тармоқдаги постлар, на авиаташувчи кемалар ёки сайловолди нутқлари билан эгаллаб бўлади. Ҳўрмуз Эронники бўлган, Эронники ва шундай бўлиб қолади. Бўғоз фақат Эроннинг амри билан очилади ёки ёпилади».

Жаҳон бозорида танглик: Нефть ва бензин нархи кўтарилмоқда

Дунё бўйича денгиз орқали ташиладиган нефть ва суюлтирилган газнинг салкам бешдан бир қисми ўтадиган Ҳўрмуз бўғозидаги кескинлик глобал бозорларда хавотирни кучайтирди:

• Нефть нархи: Brent маркали хомашё нархи бир баррель учун 90 долларга яқинлашмоқда;

• АҚШ ички бозори: Бензин нархи бир галлон учун 4 долларга чиқди. Трамп бу қимматлашувни «Эроннинг ядровий қуролга эга бўлишига йўл қўймаслик бадали» сифатида изоҳлаб, фуқароларни бу вазиятни тўғри қабул қилишга чақирди.

Экспертлар хавотири: Узоқ муддатли ҳарбий иштирокми?

CNN ва халқаро ҳарбий таҳлилчилар қайд этишича, бўғозни АҚШ ҳудуди деб эълон қилиш минтақада чекланмаган муддатга улкан ҳарбий контингентни жойлаштиришни талаб қилади. Бу эса Трампнинг «Эрон билан уруш қисқа ва тезкор бўлади» деган дастлабки ваъдаларига зид келиши мумкин.

Бундан ташқари, Трампнинг аввалроқ Гренландия, Панама каналини назоратга олиш ҳамда Венесуэлани «51-штат»га айлантириш ҳақидаги баёнотлари фонида, экспертлар Ҳўрмуз мавзусини Оқ уйнинг Эронни музокараларда максимал ён беришга мажбурлаш учун қўллаётган оғир геосиёсий босим воситаси сифатида ҳам баҳоламоқда.

Фикрингизни изоҳда қолдиринг ва мақолани танишларингизга Telegram ёки бошқа ижтимоий тармоқлар орқали улашинг.