Ҳурмуз бўғозида улкан қарама-қаршилик: Кемалар қатнови рекорд даражада пасайди

Дунё нефть савдосининг бош қон томири саналган Ҳурмуз бўғозида тижорий кемалар қатнови кескин қисқариб, май ойидан буён кузатилмаган энг паст даражага тушиб кетди. Reuters агентлиги кемаларни кузатиш тизимлари маълумотларига таяниб хабар беришича, стратегик бўғоз орқали ўтаётган нефть ва хомашё ташувчи кемалар оқими кундан-кунга камаймоқда. АҚШ ва Эрон ўртасидаги танкерларга уюштирилган тўғридан-тўғри ҳужумлар ҳамда ҳарбий зарбалар фонида юзага келган ушбу кескин вазият глобал ёқилғи таъминоти ва энергетика бозорида янги хавотир тўлқинини келтириб чиқарди.

Трафикнинг рекорд даражада қулаши: Кунига атиги 10 та кема

Денгиз мониторинги хизматлари хавф даражаси юқори эканидан далолат берувчи рақамларни эълон қилди:

• Май ойидан бери энг паст кўрсаткич: Kpler маълумотларига кўра, сўнгги 10 кун ичида Ҳурмуз бўғози орқали суткасига ўртача атиги 10 та хомашё ташувчи кема ҳаракатланган;

• Кескин пасайиш динамикаси: Бўғоз орқали жума куни 15 та, шанба куни 13 та юк кемаси ўтган бўлса, якшанба кунига келиб бу кўрсаткич атиги 10 тагача қисқариб кетган;

• Оқ уй вакилининг эътирофи: АҚШ Энергетика вазирлиги раҳбари Крис Райт Ҳурмуз бўғози орқали нефть ташиш ҳажми Американинг Эронга берган зарбаларидан олдинги кўрсаткичга нисбатан сезиларли пасайиб кетганини расман тасдиқлади.

Денгиздаги зарбалар алмашинуви: Танкерлар ови ва авиаташувчига ҳужум

Ҳудудда томонлар ўртасидаги тўғридан-тўғри куч ишлатиш ҳолатлари очиқ тўқнашув тусини олди:

• АҚШ кучларининг ҳужуми: Пентагон Марказий қўмондонлиги (CENTCOM) шанба куни Америка ҳарбийлари Харк ороли яқинида, Жоск ҳудудида ҳамда Ўмон қўлтиғида Эронга тегишли учта нефть танкерига зарба берганини эълон қилди;

• Теҳроннинг жавоб зарбалари: Бунга жавобан Эрон қуролли кучлари Ҳурмуз бўғозида АҚШ билан алоқадор бўлган учта нефть танкерини нишонга олди;

• Авиаташувчига баллистик зарба: Reuters маълумотларига кўра, Эрон Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси (КСИР) АҚШ ҳарбий-денгиз кучларининг самолёт ташувчи кемаси ва эсминецига баллистик ракеталар билан зарба йўллаганини маълум қилди.

Меморандумнинг барбод бўлиши ва Трампнинг «улкан изоляцияси»

Бир неча ой давом этган дипломатик уринишлар яна боши берк кўчага кириб қолди:

• Қисқа муддатли умид: Июнь ойининг ўрталарида Вашингтон ва Теҳрон тинчлик келишувини ишлаб чиқишга қаратилган меморандум имзолаган эди;

• Келишувнинг кучдан қолиши: Орадан атиги уч ҳафта ўтиб, Вашингтон Эронни тижорий кемаларни ўққа тутганликда айблади ва томонлар ўртасида янги ҳарбий зарбалар серияси бошланди;

• Трампнинг эълони ва Эроннинг муносабати: 20 август куни АҚШ президенти Дональд Трамп Эронга қарши мисли кўрилмаган миқёсдаги иқтисодий операция ва тўлиқ изоляция бошланишини эълон қилди. Ўз навбатида, Эрон Ташқи ишлар вазири Аббос Ароқчи Трампнинг бу баёнотини АҚШнинг низода енгилганини эътироф этиши деб атади.

Сизнингча, Ҳурмуз бўғозидаги ушбу кескин қарама-қаршилик яқин кунларда жаҳон нефть бозорида нархларнинг кескин сакрашига ва янги глобал энергетик инқирозга олиб келадими? АҚШ ва Эрон ўртасидаги тўқнашувлар катта урушга айланиб кетмаслиги учун қандай дипломатик механизмлар иш бериши мумкин? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг!