Ўзбекистонда бу кузда ёмғир кўпайиши мумкин: қайси ҳудудларда ёғингарчилик кутилмоқда?

Ўзбекистонда 2026 йил кузи одатдагидан сернамроқ келиши мумкин. Хусусан, Фарғона водийси, Тошкент, Сирдарё ва Жиззах ҳудудларида меъёрдан кўпроқ ёғингарчилик кузатилиши эҳтимоли бор. Жаҳон Метеорологик Ташкилоти эса бу даврда дунё миқёсида об-ҳавога таъсир қилаётган асосий омиллардан бири — кучайиб бораётган Эль-Ниньо ҳодисаси эканини қайд этмоқда.

Куз Ўзбекистонда одатда ёғингарчилик кўпайиб борадиган фасллардан бири ҳисобланади. Аммо жорий йилда айрим ҳудудлар учун бу кўрсаткич одатдагидан юқорироқ бўлиши мумкин.

Дастлабки прогнозларга кўра, республикада куз фасли сернам келиши, ёғингарчиликнинг асосий қисми эса октябрь–ноябрь ойларига тўғри келиши кутилмоқда.

Айниқса, айрим вилоятларда ёмғирли кунлар сони ва ёғингарчилик миқдори диққатга сазовор бўлиши мумкин.

Қайси ҳудудларда ёғингарчилик кўпроқ бўлиши мумкин?

Прогнозларда Ўзбекистоннинг барча ҳудудлари учун бир хил манзара кузатилмаслиги таъкидланмоқда.

Хусусан, Фарғона водийси, Тошкент, Сирдарё ва Жиззах вилоятларида ёғингарчилик миқдори меъёрдан юқори бўлиши эҳтимоли айтилмоқда.

Бу ҳудудларда кузнинг иккинчи ярмида ёмғирли об-ҳаво нисбатан кўпроқ кузатилиши мумкин.

Шу билан бирга, мавсумий прогнозлар аниқ бир кун ёки ҳафтада ёмғир ёғишини билдирмайди. Улар маълум бир даврда ҳарорат ва ёғингарчиликнинг одатий иқлимий меъёрга нисбатан эҳтимолий ўзгаришини кўрсатади.

Шу сабабли прогнозни «куз давомида ҳар куни ёмғир ёғади» деб тушуниш тўғри эмас.

Энг ёғингарчиликли давр қачон бўлади?

Кузнинг дастлабки ҳафталари нисбатан илиқ ва қуруқ кунлар билан бошланиши мумкин. Бироқ октябрь ойига келиб ёғингарчилик фаоллиги ортиши эҳтимоли юқори.

Октябрь–ноябрь ойлари республикада кузги ёғингарчиликнинг асосий қисми кузатилиши мумкин бўлган давр сифатида кўрилмоқда.

Шунинг учун деҳқонлар, фермерлар ва бошқа қишлоқ хўжалиги соҳалари учун мавсумий прогнозлар айниқса муҳим аҳамият касб этади.

Ёғингарчиликнинг кўпайиши бир томондан намлик захиралари учун ижобий бўлиши мумкин бўлса, иккинчи томондан кучли ёмғирлар айрим ҳудудларда қисқа муддатли ноқулай шароитларни юзага келтириши эҳтимолини ҳам оширади.

Бунинг ортида Эль-Ниньо турибдими?

Кузги об-ҳаво прогнозларида эътибор қаратилаётган асосий омиллардан бири — Эль-Ниньо.

Жаҳон Метеорологик Ташкилотининг 3 сентябрда эълон қилинган энг сўнгги маълумотларига кўра, Эль-Ниньо аллақачон шаклланган ва яқин ойларда янада кучайиши кутилмоқда. ВМО прогнозларида унинг 2026 йил сентябрь–ноябрь мавсумида сақланиб қолиш эҳтимоли деярли 100 фоизга яқин деб баҳоланган.

Эль-Ниньо — Тинч океанининг тропик қисмида сув ҳароратининг меъёрдан сезиларли даражада исиши билан боғлиқ йирик иқлимий жараён.

У фақат океан ҳудуди билан чекланиб қолмайди. Атмосфера циркуляциясига таъсир қилиши орқали дунёнинг турли минтақаларида ҳарорат ва ёғингарчилик тақсимотини ўзгартириши мумкин.

ВМО 2026 йил август–октябрь даври учун берган прогнозида Марказий Осиёнинг айрим қисмларида меъёрдан намроқ шароитлар эҳтимоли борлигини қайд этган.

Лекин Эль-Ниньо Ўзбекистонда автоматик равишда кўп ёмғир дегани эмас

Муҳим жиҳат шундаки, Эль-Ниньо таъсири ҳар бир мамлакат ва ҳатто бир мамлакатнинг турли ҳудудларида бир хил намоён бўлмайди.

ВМОнинг ўзи ҳам кучли Эль-Ниньонинг таъсири ҳудудга қараб кескин фарқ қилиши мумкинлигини таъкидламоқда. Умумий глобал сигнал маҳаллий об-ҳавонинг аниқ манзарасини тўлиқ белгилаб бермайди.

Шунинг учун Ўзбекистондаги кузги ёғингарчиликни фақат битта омил билан изоҳлаш тўғри бўлмайди. Маҳаллий атмосфера жараёнлари, циклонлар ҳаракати ва бошқа иқлимий омиллар ҳам муҳим роль ўйнайди.

Куз илиқ ҳам бўлиши мумкин

Қизиғи, ёғингарчиликнинг кўпайиши куз албатта салқин бўлади дегани эмас.

ВМОнинг 2026 йил сентябрь–ноябрь учун глобал прогнозида қуруқликнинг катта қисмида меъёрдан юқори ҳароратлар эҳтимоли кучли экани кўрсатилган. Шу билан бирга, ёғингарчилик режими айрим минтақаларда намроқ, бошқаларида эса қуруқроқ томонга ўзгариши мумкин.

Демак, Ўзбекистонда куз бир вақтнинг ўзида нисбатан илиқ ва сернам кечиши эҳтимоли мавжуд.

Ўзбекистонни қандай куз кутмоқда?

Ҳозирги мавсумий прогнозлардан келиб чиқиб, кузнинг асосий манзарасини қуйидагича тасаввур қилиш мумкин:

Бироқ бу кўрсаткичлар эҳтимолий мавсумий прогноз эканини унутмаслик керак. Аниқ кунлардаги об-ҳавони билиш учун қисқа муддатли прогнозлар анча ишончли ҳисобланади.

Табиат яна бир бор ўзгаришга тайёрланмоқда

2026 йил кузи Ўзбекистон учун об-ҳаво нуқтаи назаридан қизиқ мавсум бўлиши мумкин.

Бир томонда — кучайиб бораётган Эль-Ниньо.

Иккинчи томонда — Марказий Осиёнинг айрим қисмлари учун сернам шароит эҳтимолини кўрсатаётган халқаро прогнозлар.

Ўзбекистонда эса айрим ҳудудларда, жумладан Фарғона водийси, Тошкент, Сирдарё ва Жиззахда ёғингарчилик меъёрдан юқори бўлиши мумкин.

Асосий ўзгаришлар эса октябрь–ноябрь ойларида намоён бўлиши кутилмоқда.

Шунинг учун бу йил кузи одатдагидан фарқ қилиши мумкин: кўпроқ ёмғир, ўзгарувчан об-ҳаво ва иқлимий жараёнлар таъсири кучайган мавсум.

ВМОнинг сўнгги прогнозлари Эль-Ниньо йил охиригача кучайиши мумкинлигини кўрсатмоқда. Демак, куздаги об-ҳавони кузатиш нафақат оддий кундалик эҳтиёж, балки иқлимдаги катта жараёнларнинг Ўзбекистонга қандай таъсир қилаётганини тушуниш учун ҳам муҳим бўлади.