Кремль Путин ва Моди ўртасидаги Украина музокаралари сирини очди

Жаҳон дипломатиясининг энг муҳим нуқталаридан бирида яна бир геосиёсий тўқнашув авжига чиқмоқда. Бир томонда — Россия етакчиси Владимир Путин ва Ҳиндистон бош вазири Нарендра Модининг қисқа фурсат ичида тез-тез учрашиб, Украина бўйича асл манзарани муҳокама қилишга интилаётган Кремль стратегияси. Иккинчи томонда эса — Ҳиндистонни Москва билан алоқаларни узишга, савдо чекловларига қўшилишга ва можарода очиқ қарши позиция эгаллашга мажбурлаётган Ғарб коалициясининг мислсиз босими. Россия президенти матбуот котиби Дмитрий Песков «Первый канал»га берган интервьюсида ушбу саммитнинг энг нозик жиҳатларига тўхталди. Хўш, Путин Модига Украина бўйича қандай «ердаги ҳақиқатлар»ни етказмоқчи, икки соатга сиғмайдиган ҳамкорлик ортида нима ётибди ва Нью-Деҳли икки ўт орасида ўз мувозанатини сақлаб қола оладими?

Кремль позицияси — «Ердаги реаллик» ва тез-тез учрашувлар зарурати

Россия раҳбарияти Ҳиндистон билан мулоқотни Ғарб талқинига қарши муқобил ҳақиқат майдони сифатида кўрмоқда:

• «Ерда нима бўлаётганини тушунтириш»: Дмитрий Песковнинг маълум қилишича, Путин вақт топилган заҳоти ўз суҳбатдошларига фронт чизиғида ва реал воқеликда нималар юз бераётгани ҳақида бевосита маълумот бериш амалиётидан фойдаланади;

• Бир-икки соатга сиғмайдиган ҳамкорлик: Кремль вакили икки давлат ўртасидаги алоқалар кўлами шу қадар кенгки, уни қисқа учрашувларда қамраб олиш имконсиз эканини алоҳида қайд этди;

• Бишкекдан кейинги давомли мулоқот: Етакчиларнинг бир ҳафтадан кўпроқ вақт олдин Бишкекдаги саммитда кўришганига қарамай, яна юзма-юз учрашаётгани муносабатларнинг стратегик даражада муҳимлигидан далолат беради;

• Кўп қутбли дунё тамойили: Москва Деҳлини глобал қарорлар қабул қилишда тенг ҳуқуқли ва холис куч маркази сифатида сақлаб қолишга интилмоқда.

Ғарбнинг босими ва Ҳиндистоннинг мураккаб дипломатик «жилови»

АҚШ ва Европа Иттифоқи эса Нью-Деҳлининг Москва билан бу қадар фаол мулоқотига жиддий хавотир ва эътироз билан қарамоқда:

• Иқтисодий ва сиёсий дашномлар: Вашингтон Ҳиндистонни Россиядан чегирма билан энергия ресурслари сотиб олишни камайтиришга ва санкциялар чекловларини четлаб ўтмасликка тинимсиз чақириб келмоқда;

• Модининг «Тинчлик дипломатияси»: Ҳиндистон раҳбари бир вақтнинг ўзида ҳам Киев, ҳам Москва билан мулоқот қила оладиган камсонли жаҳон етакчиларидан бири сифатида мувозанатни сақлашга мажбур;

• «Бу урушлар даври эмас» формулировкаси: Деҳли можарони фақат тинчлик музокаралари йўли билан ҳал этиш кераклигини таъкидлаб, Ғарбнинг радикал санкция талабларини ҳам, ҳарбий ҳаракатларни ҳам сўзсиз қўллаб-қувватлашдан тийилмоқда;

• Миллий манфаатлар устуворлиги: Ҳиндистон арзон хомашё, қурол-яроғ таъминоти ва мудофаа соҳасидаги мустақиллигини бой беришни асло истамайди.

«Путин, одатда, имкон туғилганда суҳбатдошларига ерда аслида нималар содир бўлаётганини батафсил тушунтириш учун бундай учрашувлардан фойдаланади. Икки давлат ҳамкорлигининг ҳажми эса шу қадар кенгки, уни бир-икки соат ичида тўлиқ муҳокама қилишнинг имкони йўқ», — дея баёнот берди Дмитрий Песков.

Дипломатик дуэлда ким ўз мақсадига эришмоқда?

Тарозининг бир палласида Владимир Путиннинг Ҳиндистонни ишончли стратегик шерик сифатида ушлаб қолиш ва Украина масаласида ўз далилларини сингдириш режаси турган бўлса, иккинчи томонда Ғарбнинг чекловлари остида қолмасликка уринаётган Нарендра Модининг нозик ташқи сиёсий ўйини турибди. Бу дуэл шуни кўрсатадики, Украина атрофидаги жараёнларнинг ечими нафақат жанг майдонида, балки Деҳлидаги мана шундай ёпиқ эшиклар ортидаги баҳсларда ҳам ҳал бўлмоқда.

Сизнингча, Владимир Путин Нарендра Модини Украина масаласида Россия позициясининг тўғрилигига ишонтира оладими ёки Ҳиндистон Ғарб босими сабаб нейтрал позициясини ўзгартиришга мажбур бўладими? Песков айтган «ердаги реаллик» Деҳлининг келажакдаги қарорларига қандай таъсир кўрсатади? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва жаҳон сиёсатининг парда ортидаги курашлари таҳлилини геосиёсат ишқибозларига улашинг!