Дональд Трамп Москва ва Киев ўртасидаги сенсацион келишувни эълон қилди

Глобал геосиёсат ва жаҳон энергетика бозорида уруш бошланганидан буён энг муҳим ва кутилмаган бурилишлардан бири юз берди. АҚШ Президенти Дональд Трамп Украина ва Россия томонлари бир-бирининг стратегик энергетика инфратузилмасига зарба бермаслик бўйича ўзаро расмий келишувга эришганини шошилинч тарзда эълон қилди. Оқ уй раҳбари ўзининг «Ҳақиқат тармоғи» (Truth Social) ижтимоий тармоғидаги саҳифасида қолдирган баёнотида Украина Россия энергетика нишонларига зарба беришни тўхтатишга рози бўлганини, Россия Федерацияси ҳам худди шундай жавоб қадамини ташлаш мажбуриятини олганини билдирди.

Трампнинг қайд этишича, жаҳон бозорида дизель ёқилғиси нархларининг кескин кўтарилиши Эрон омили билан эмас, балки айнан Россия ва Украина ўртасидаги энергетика уруши оқибатида юз бераётган эди. Ушбу сенсацион хабар ортидан халқаро биржалар ва Россия фонд бозорида ҳақиқий жонланиш кузатилиб, акциялар курси дарҳол 3,5 фоизгача кўтарилди. Хўш, Вашингтон воситачилигида кечган ушбу кўринмас музокаралар қандай амалга ошди, келишув томонлар томонидан қанчалик тўлиқ бажарилади ва бу қадам кенг қамровли сулҳ сари илк эшик бўла оладими?

«Иккала томон ҳам рози бўлди»: Дональд Трампнинг расмий баёноти

АҚШ Президенти ўз ижтимоий тармоғида эълон қилган шов-шувли хабар тафсилотлари:

• Зарбаларни тўхтатиш шарти: «Украина Россиянинг энергетика нишонларига зарба бермасликка рози бўлди. Россия ҳам худди шундай қилишга келишиб олди!» — дея ёзди Дональд Трамп;

• Дизель ва ёқилғи бозоридаги ҳақиқат: Президент глобал нарх-наво ўсиши сабабини очиқлади: «Дунё бўйлаб дизель нархининг кўтарилишига асосан Эрон эмас, балки Россия ва Украина ўртасидаги уруш сабаб бўлмоқда»;

• Шахсий имзо ва кафолат: Баёнот остига шахсан «Президент ДЖТ» (President DJT) сифатида имзо қўйган Оқ уй етакчиси ушбу дипломатик натижани ўз маъмуриятининг навбатдаги катта ютуғи сифатида тақдим этмоқда.

Биржалардаги чақнаш: Россия бозори 3,5 фоизга кўтарилди

Трампнинг қисқа ва лўнда пости халқаро молия секторига дарҳол таъсир кўрсатди:

• Фонд бозорининг кескин сакраши: Келишув ҳақидаги хабар ортидан Москва биржасидаги кўплаб етакчи компаниялар ва энергетика гигантларининг акциялари бир зумда 3,5 фоизгача қимматлашди;

• Нефтни қайта ишлаш хавфининг камайиши: Россиянинг нефтни қайта ишлаш заводларига ҳамда Украинанинг электр тармоқлари ва иссиқлик станцияларига қаратилган дрон ҳамда ракета зарбалари хавфи камайиши иқтисодий хатарларни юмшатди;

• Инвесторларнинг умиди: Молиявий таҳлилчилар энергетика хавфсизлиги бўйича ушбу қадам яқин орада нефть ва газ бозоридаги нархларнинг сезиларли барқарорлашувига олиб келишини тахмин қилмоқда.

Келишувнинг келажаги: Катта урушда сулҳ сари илк қадамми?

Ушбу келишув халқаро геосиёсатда муҳим синов даврини бошлаб бермоқда:

• Қиш мавсуми арафасидаги нажот: Энергетика тизимларининг дахлсизлиги куз-қиш мавсумида аҳолини иссиқлик ва электр қуввати билан таъминлашда ҳар икки давлат учун ҳам ҳаётий аҳамиятга эга эди;

• Ижро назорати масаласи: Ҳарбий экспертлар фронт чизиғида шиддатли жанглар давом этаётган бир вақтда ушбу келишувга амал қилиниши ва унинг бузилмай сақланиб қолиши катта савол остида эканини эслатмоқда;

• Тинчлик музокаралари пойдевори: Агар ушбу келишув амалда муваффақият қозонса, у кенгроқ миқёсдаги ҳарбий ҳаракатларни тўхтатиш ва дипломатик музокаралар столига қайтиш учун асосий пойдевор бўлиб хизмат қилиши мумкин.

Дональд Трампнинг ташаббуси билан эришилган мазкур келишув дунё иқтисодиёти ва уруш гирдобидаги миллионлаб инсонлар учун умид уйғотувчи энг катта сиёсий янгиликка айланди.

Сизнингча, Россия ва Украина чиндан ҳам бир-бирининг энергетика тизимларига зарба бермаслик бўйича берилган ваъдани охиригача бажарадими ёки бу вақтинчалик сиёсий баёнотми? Ушбу келишув урушни бутунлай тўхтатиш ва тинчлик ўрнатиш сари дастлабки ҳақиқий қадам бўла оладими? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва жаҳон сиёсати ҳамда уруш тақдирига дахлдор ушбу муҳим таҳлилий хабарни барча яқинларингиз ҳамда халқаро янгиликлар кузатувчиларига улашинг!