«Абадий ечим керак»: Зеленский АҚШнинг энергетика сулҳи бўйича таклифига қатъий шарт қўйди

Жаҳон дипломатияси ва Россия-Украина можаросида муҳим энергетика инфратузилмаларига зарбаларни тўхтатиш бўйича кескин сиёсий савдолар янги босқичга кирди. АҚШ Президенти Дональд Трамп расмий Киев ва Москва ўзаро энергетика объектларига зарба бермасликка келишиб олгани ҳақида баёнот берганидан сўнг, Украина Президенти Володимир Зеленский ўзининг кечки видеомурожаатида ушбу масала бўйича расмий шартларини эълон қилди. Зеленскийнинг таъкидлашича, Вашингтон томонидан муҳим инфратузилмага зарбаларни ўзаро тўхтатиш бўйича «жиддий таклиф» бор ва Украина буни қўллаб-қувватлашга тайёр, бироқ бунинг учун АҚШдан аниқ, узоқ муддатли ва ишончли кафолатлар талаб этилади.

Киев раҳбари ушбу келишув шунчаки сиёсий «сайловлар учун» вақтинчалик ниқоб бўлиб қолмаслиги, балки энергетикадан ташқари озиқ-овқат йўналишлари ҳамда ҳаётий инфратузилмаларни ҳам тўлиқ қамраб олиши шартлигини қатъий билдирди. Хўш, Зеленский Оқ уй таклифига қарши қандай стратегик талабларни илгари сурди, Киев нега Россиянинг ваъдасига шубҳа билан қарамоқда ва энергетика сулҳи ҳақиқатан ҳам катта урушнинг якунига илк қадам бўла оладими?

«АҚШдан жиддий таклиф бор»: Зеленскийнинг сулҳга муносабати

Украина раҳбарининг видеомурожаатида билдирилган асосий нуқталар:

• Вашингтон ташаббусининг тан олиниши: Зеленский АҚШ томонидан муҳим инфратузилмаларни вайрон қилишни ўзаро тўхтатиш бўйича чиндан ҳам жиддий таклиф тушганини тасдиқлади;

• Деэскалация сари илк қадам: Украина етакчиси ушбу ташаббус Россиянинг Украина ҳаётий тизимларига қаратилган зарбаларини тўлиқ тўхтатиш ва тинчликка эришиш йўлидаги дастлабки босқич бўлиши мумкинлигини айтди;

• Ўзаро қадам ташлашга тайёрлик: «Агар америкалик ҳамкорлар Россиянинг урушни ҳақиқатан ҳам тўхтатишга тайёрлигини кафолатлай олишса, Украина ҳам кескинликни юмшатиш (деэскалация) бўйича амалий қадамлар қўяди», — дея таъкидлади у.

«Сайловлар учун эмас, абадий бўлсин»: Киевнинг қатъий талаблари

Зеленский эришиладиган битим шунчаки сиёсий ўйинга айланмаслиги лозимлигини уқтирди:

• Комплекс муҳофаза талаби: Украина фақат электр станциялари билан чекланиб қолмоқчи эмас — муҳокамаларда энергетика, озиқ-овқат йўналишлари ва аҳоли яшаши учун зарур барча муҳим инфратузилмалар бирдек ҳимояга олиниши шарт;

• Сиёсий кампаниялар қуроли бўлмаслиги керак: «Бизга тинчлик керак. Кучли ва адолатли қарор лозим бўлиб, у қайсидир бир “сайловлар учун” эмас, балки абадий амал қилиши шарт», — деди Зеленский;

• Аниқ кафолатлар кутилмоқда: Киев расмийлари оғзаки баёнотлар эмас, балки ҳамкор давлатлар назорати остидаги аниқ механизмлар ва қатъий мажбуриятлар рўйхати тақдим этилишини кутмоқда.

Трампнинг шов-шуви ва Вашингтоннинг босими

Оқ уй баёнотидан сўнг юзага келган дипломатик зиддият:

• Дональд Трампнинг баёноти: АҚШ Президенти иккала томон ҳам бир-бирининг энергетика тизимларига ҳужум қилмасликка розилик берганини эълон қилиб, музокараларнинг асосий воситачисига айланганини билдирган эди;

• Кафолат масаласидаги бўшлиқ: Трампнинг шошилинч эълонига қарамай, келишув шартлари ва унинг бузилишига қарши жавоб чоралари ҳанузгача тўлиқ ишлаб чиқилмаган;

• Келажак тақдири: АҚШ ва Ғарб давлатлари ушбу шартларни Москва билан қай даражада мувофиқлаштира олиши яқин кунлардаги дипломатик алоқаларнинг асосий синови бўлади.

Зеленскийнинг Вашингтонга қарата билдирган кескин талаблари энергетика сулҳи бўйича келишув осонликча амалга ошмаслигини ва томонлар ўртасидаги ишончсизлик ҳали ҳам юқори даражада эканини кўрсатмоқда.

Сизнингча, АҚШ Президенти Дональд Трамп илгари сураётган энергетика бўйича «сулҳ» ҳақиқатда кучга кириши мумкинми ёки бу Зеленский айтганидек, навбатдаги сиёсий манфаатлар учун вақтинчалик ташаббусми? Россия ва Украина муҳим объектларга зарба бермаслик кафолатини тўлиқ сақлаб қола оладими? Ўз таҳлилий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва халқаро сиёсат майдонидаги ушбу долзарб дипломатик кураш таҳлилини барча қизиқувчилар ҳамда яқинларингизга улашинг!