«Юлдузлар жанги» хавфи: Россия БМТни АҚШнинг орбитал қуролларига қарши бирлашишга чақирди

Инсоният тарихида геосиёсий рақобат Ер сарҳадларидан чиқиб, очиқ фазони ҳарбийлаштириш сари жиддий тус олаётган бир пайтда Москва ва Вашингтон ўртасида коинот хавфсизлиги бўйича янги кескин дипломатик тўқнашув юз берди. Россия Ташқи ишлар вазирлиги расмий вакили Мария Захарова эълон қилган шошилинч баёнотга кўра, Москва коинотда ҳар қандай турдаги қурол-яроғларни жойлаштиришга кескин қарши чиқиб, БМТга аъзо барча давлатларни ушбу хавфли жараённи тўхтатишга ва Россия илгари сураётган халқаро резолюцияларни қўллаб-қувватлашга чақирди. Баёнотда таъкидланишича, 5 октябрдан 6 ноябрга қадар Нью-Йоркда бўлиб ўтадиган БМТ Бош Ассамблеясининг 81-сессияси Биринчи қўмитасига коинотда қуролланиш пойгасининг олдини олишга қаратилган учта асосий ҳужжат лойиҳаси тақдим этилади.

Россия томони ушбу чақириқ ҳозир ҳар қачонгидан ҳам долзарб эканини таъкидлаб, жаҳон ҳамжамиятининг бирдамлигигина АҚШнинг фазодаги тажовузкор режаларини жиловлаб қолиши мумкинлигини билдирди. Мазкур баёнот АҚШ Ҳарбий-ҳаво кучлари вазири Трой Мейнкнинг «Қўшма Штатлар ўз қўшинларини ҳимоя қилиш учун етарли миқдордаги орбитал қуролларга эга» деган очиқ эътирофидан сўнг янгради. Хўш, Пентагон орбитага айнан қандай қуролларни жойлаштирмоқда, БМТда овозга қўйиладиган учта муҳим резолюция нималарни назарда тутади ва коинотдаги янги қуролланиш пойгаси Ер юзига қандай хавф туғдириши мумкин?

«Орбитадаги қуролланишга чек қўйиш»: БМТда кўриладиган 3 та ташаббус

Россия ташқи ишлар маҳкамаси БМТ Бош Ассамблеяси муҳокамасига олиб чиқаётган асосий ҳужжатлар:

• «ПГВК бўйича амалий чоралар»: Коинотда қуролланиш пойгасининг олдини олиш (Предотвращение гонки вооружений в космосе — ПГВК) бўйича аниқ халқаро ҳуқуқий механизмларни яратиш;

• «Биринчи бўлиб қурол жойлаштирмаслик»: Давлатларнинг орбитага биринчи бўлиб зарба берувчи ёки ҳимоя тизимларини олиб чиқмаслик бўйича мажбуриятини мустаҳкамловчи глобал резолюция;

• Очиқлик ва ишонч чоралари: Фазовий фаолиятда шаффофликни таъминлаш ва давлатлар ўртасидаги ишончни мустаҳкамлашга қаратилган учинчи резолюция лойиҳаси;

• Нью-Йоркдаги 81-сессия: Ушбу барча лойиҳалар 5 октябрдан 6 ноябргача бўлиб ўтадиган БМТ Бош Ассамблеясининг хавфсизлик масалаларига масъул Биринчи қўмитаси йиғилишида кўриб чиқилади.

Пентагоннинг шов-шувли иқрори: «Бизда орбитал қуроллар етарли»

Вашингтон расмийлари томонидан билдирилган очиқ даъволар:

• АҚШ ҲҲК вазирининг баёноти: АҚШ Ҳаво ва коинот кучлари ассоциацияси конференциясида чиқиш қилган Ҳарбий-ҳаво кучлари вазири Трой Мейнк Қўшма Штатлар ўз қуролли кучларини ҳимоя қилиш учун етарлича орбитал қуролларга эга эканини очиқлади;

• Очиқ фазони ҳарбийлаштириш: Экспертларнинг фикрича, бу баёнот Вашингтоннинг Ер орбитасида ҳарбий нишонларни йўқ қилиш ёки сунъий йўлдошларни ишдан чиқариш имкониятига эга фазовий қуролларни расман жойлаштириб бўлганидан далолат беради;

• Глобал мувозанатнинг бузилиши: Коинотда зарба бериш тизимларининг пайдо бўлиши ядровий ва стратегик мувозанатни издан чиқариб, катта уруш хавфини геометрик тарзда оширади.

Мария Захарованинг чақириғи: «АҚШни фақат бирдамлик тўхтата олади»

Москванинг халқаро коалиция тузиш ҳаракатлари:

• «Ҳозир бу ҳар қачонгидан муҳим»: Мария Захарова барча давлатларни коинот тинчлигини сақлаш бўйича ташаббусларга нафақат овоз беришга, балки резолюцияларнинг ҳаммуаллифи сифатида иштирок этишга чақирди;

• Америка режаларига тўсиқ: Дипломат очиқ фазонинг жанговар полигонга айланишини тўхтатиш фақат дунё давлатларининг БМТ минбаридаги қатъий ва муштарак қаршилигига боғлиқ эканини урғулади;

• Келажак авлод тақдири: Орбитанинг қуроллар билан тўлиб кетиши Ер юзидаги глобал алоқа, навигация ва иқтисодий инфратузилмани ҳар лаҳзада йўқ қилиниш хавфи остида қолдириши мумкин.

Коинот бўйича БМТда бошланаётган ушбу глобал баҳс инсоният очиқ фазони тинч тадқиқотлар майдони сифатида сақлаб қола оладими ёки у ер юзидаги можароларнинг янги ва энг даҳшатли жанггоҳига айланадими, деган саволга жавоб беради.

Сизнингча, АҚШ ва Россия ўртасида коинот орбитасида бошланаётган қуролланиш пойгасини БМТ резолюциялари орқали тўхтатиб қолиш мумкинми ёки фазода «Юлдузлар жанги»нинг бошланиши муқаррар бўлиб қолдими? Пентагоннинг орбитал қуроллар бўйича баёноти дунё хавфсизлигига қай даражада рахна солади? Ўз таҳлилий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва глобал фазо хавфсизлигига бағишланган ушбу муҳим дипломатик таҳлилни барча дўстларингиз ҳамда халқаро сиёсат кузатувчиларига улашинг!