Трамп Хитой орқали КХДР билан мулоқотни тикламоқчи: Махфий келишув қандай бўлади?

Дунёнинг икки йирик иқтисодий ва ҳарбий гиганти — АҚШ ва Хитой раҳбарларининг Вашингтонда бўлиб ўтадиган тарихий учрашуви олдидан халқаро геосиёсатда шов-шувли янгилик пайдо бўлди. Нуфузли New York Times нашрининг махсус манбаларига таяниб хабар беришича, АҚШ Президенти Дональд Трамп келгуси ҳафта Вашингтонга давлат ташрифи билан келадиган Хитой Халқ Республикаси Раиси Си Цзиньпин билан музокараларда Шимолий Корея етакчиси Ким Чен Ин билан алоқаларни қайта тиклаш истиқболларини муҳокама қилиш ниятида. Оқ уйнинг Пхеньян томон йўллаган оммавий дипломатик сигналлари жавобсиз қолаётган бир пайтда, Вашингтон Шимолий Кореянинг бош иттифоқчиси ва иқтисодий донори бўлган расмий Пекиннинг воситачилигига жиддий умид боғламоқда.

Экспертлар фикрича, Трамп ва Ким Чен Ин ўртасидаги эҳтимолий янги учрашув жорий йилнинг ноябрь ойида Хитой мезбонлик қиладиган Осиё-Тинч океани иқтисодий ҳамкорлиги (АТЭС) саммити доирасида ташкил этилиши мумкин. Трампнинг аввалроқ Жанубий Корея билан қўшма ҳарбий машғулотларни кескин қисқартиргани ва Ким Чен Ин билан муносабатларини ҳамон «жуда яхши» деб аташи Оқ уйнинг навбатдаги катта дипломатик ғалабага интилаётганидан дарак бермоқда.

Хўш, Си Цзиньпин ушбу таклифга рози бўладими, Хитой бу воситачиликдан Вашингтонга қарши савдо урушида таъсир дастаги сифатида қандай фойдаланади ва Трампнинг КХДР билан ярашиш режаси Тинч океани минтақасидаги кучлар мувозанатини ўзгартира оладими?

«Вашингтондаги давлат ташрифи ва ноябрь режаси»: Музокаралар тафсилотлари

New York Times инсайдерлари ошкор қилган дипломатик режанинг муҳим нуқталари:

• Си Цзиньпиннинг АҚШга ташрифи: Келгуси ҳафта ХХР Раиси расмий ташриф билан Вашингтонга келади ва Оқ уйдаги марказий мавзулардан бири Шимолий Корея масаласи бўлади;

• Пекиннинг воситачилик роли: КХДР АҚШнинг бевосита алоқага чиқиш уринишларини эътиборсиз қолдираётгани боис, Трамп мулоқотни тиклашда Пекиннинг сиёсий таъсирига таянмоқчи;

• АТЭС саммити платформаси: Таҳлилчилар Трамп ва Ким Чен Иннинг эҳтимолий тарихий музокаралари шу йилнинг ноябрь ойида Хитойда ўтказиладиган АТЭС саммити доирасида юз беришини тахмин қилишмоқда;

• Муносабатларнинг юмшаши: Трамп Ким Чен Ин билан алоқаларини яна бир бор «жуда яхши» дея баҳолаб, Пхеньян билан музокаралар столига қайтишга шайлигини кўрсатди.

«Ҳарбий машғулотлар қисқартирилди»: Трампнинг Пхеньянга ташлаган дадил қадами

Музокаралар заминини яратиш учун кўрилган амалий ҳаракатлар:

• Машғулотлар кўламининг икки баравар қисқариши: Август ойида Трампнинг кўрсатмаси билан АҚШ ва Жанубий Кореянинг йиллик қўшма ҳарбий манёврлари давомийлиги ва кўлами 50 фоиздан кўпроққа камайтирилди;

• Мақсадга мувофиқлик шубҳа остида: Америка етакчиси миллиардлаб долларлик ҳарбий машғулотларнинг самарадорлигига очиқ шубҳа билдириб, уларни Корея ярим оролида кескинликни кучайтирувчи омил деб атади;

• Пхеньян учун хавфсизлик сигнали: Бу қадам Шимолий Кореяга қарши тўғридан-тўғри ҳарбий таҳдид йўқлигини кўрсатиш ва Ким Чен Инни ядровий музокараларга қайтаришга қаратилган стратегик ён бериш сифатида баҳоланди.

Геосиёсий таҳлил: Хитой бу воситачиликдан нима ютиши мумкин?

Халқаро сиёсат бўйича етакчи экспертларнинг баҳолари:

• Пекиннинг дипломатик козири: Агар Си Цзиньпин Трамп ва Ким Чен Ин ўртасидаги учрашувни муваффақиятли ташкил этиб берса, бу Хитойга АҚШ билан савдо божлари ва тайван масалаларида улкан босим дастагини (рычаг) тақдим этади;

• Минтақавий хавфсизлик баланси: Хитой ўз чегаралари яқинида ядровий кескинлик ёки АҚШ ҳарбий кучларининг тўпланишини истамайди — шу сабабли тинчлик диалоги Пекин манфаатларига ҳам тўлиқ мос келади;

• Трампнинг сайловолди ғалабаси: КХДР етакчиси билан навбатдаги юзма-юз мулоқот Трамп маъмурияти учун глобал майдондаги энг йирик тинчликпарвар ютуқ сифатида тақдим этилиши мумкин.

Си Цзиньпиннинг Вашингтонга ташрифи нафақат АҚШ-Хитой иқтисодий муносабатлари, балки Шарқий Осиёда янги ядровий инқирознинг олдини олиш йўлидаги бурилиш нуқтасига айланиши кутилмоқда.

Сизнингча, Дональд Трамп Хитой раҳбари ёрдамида Ким Чен Ин билан яна бир бор тил топишиб, Корея ярим оролида тинчлик келишувига эриша оладими? Си Цзиньпин бу воситачилик эвазига Оқ уйдан қандай сиёсий ён беришларни талаб қилади деб ўйлайсиз? Ўз таҳлилий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва жаҳон сиёсатидаги ушбу шов-шувли режа шарҳини барча халқаро хабарлар кузатувчилари ҳамда дўстларингизга улашинг!