«Тўхтатиб қолиш режаси»: Макрон БМТ саммитида Трампга Украина бўйича босим ўтказмоқчи

Нью-Йоркда бўлиб ўтаётган БМТ Бош Ассамблеяси сессияси доирасида Ғарб коалициясининг ички сиёсий бирлигини синовдан ўтказувчи ҳал қилувчи дипломатик тўқнашув кутилмоқда. Франциянинг нуфузли Le Figaro ва BFM TV нашрлари тарқатган шошилинч хабарларга кўра, Франция Президенти Эммануэль Макрон АҚШ етакчиси Дональд Трамп билан алоҳида учрашув ўтказиб, унинг Украинани қўллаб-қувватлаш бўйича қарорларига тўғридан-тўғри таъсир кўрсатишга қарор қилган. Елисей саройидаги инсайдерларнинг очиқлашича, Макрон Трамп билан суҳбатни «мутлақ очиқкўнгиллик ва шафқатсиз самимият» билан олиб бормоқчи.

Парижнинг бош стратегик мақсади — Вашингтонни «тўғри қарорлар» қабул қилишга кўндириш, яъни АҚШнинг Украинага ҳарбий-молиявий ёрдамини тўхтатиб қўйишининг олдини олиш ҳамда Россияга нисбатан сиёсий-иқтисодий босимни сусайтирмасликдир. Бу дипломатик ҳаракат Трампнинг 14 сентябрь куни Россия ва Украина ўртасида энергетика объектларига зарба беришни ўзаро тўхтатиш бўйича келишувга эришилгани ҳақидаги шов-шувли баёноти фонида юз бермоқда. Гарчи Москва ва Киев бундай расмий келишувни тасдиқламаган бўлса-да, Кремль воситачиликни «яхши ғоя» деб атади, аммо Украина томони ушбу баёнотдан кейин ҳам Россия энергетика тизимига зарба беришга уринганини билдирди. Россия Президенти Владимир Путин эса энергетикага ҳужумлар маълум муаммолар туғдирса-да, улар ҳарбий ҳаракатлар фронтига жиддий таъсир қилолмаслигини қайд этган эди.

Хўш, Макрон Трампни Киевга ёрдамни тўхтатмасликка кўндира оладими, «энергетик сулҳ» режаси ҳақиқатми ёки пиар ва Ғарб етакчилари ўртасидаги келишмовчилик уруш тақдирини қандай ўзгартиради?

«Елисей саройининг очиқ мулоқоти, энергетик сулҳ ва Кремль реакцияси»: Воқеанинг 5 та асосий нуқтаси

БМТ майдонидаги дипломатик интриганинг энг муҳим тафсилотлари:

• Макроннинг Нью-Йоркдаги миссияси: Франция раҳбари Трампни Украинага ҳарбий ёрдамни давом эттиришга ва Москвага босимни кучайтиришга кўндириш учун босим ўтказади;

• Трампнинг 14 сентябрдаги баёноти: АҚШ етакчиси икки давлат энергетикага ҳужумларни тўхтатишга рози бўлганини айтган, бироқ томонлар буни расман тасдиқламаган;

• Кремлнинг эҳтиёткор позицияси: Дмитрий Песков таклифни «яхши ғоя» деб баҳолаган бўлса-да, Киев вақтинчалик тўхтатиш орқали «ахиллес товони»ни қутқармоқчи эканини, Россия эса фақат узоқ муддатли ҳал этишни исташини таъкидлади;

• Путиннинг энергетика ҳақидаги фикри: Россия раҳбарияти ҳужумлар муайян қийинчиликлар туғдирса-да, жанговар зонадаги умумий вазиятни ўзгартирмаслигини ва ёқилғи тақчиллиги критик эмаслигини билдирди;

• Қурол етказиб бериш қаршилиги: Москва Ғарбнинг Украинага қурол етказиб бериши можарони янада чуқурлаштириб, тўқнашувларни чўзишга олиб келишини қайта ва қайта эслатмоқда.

Ғарб дипломатиясидаги бўлиниш: Макрон ва Трамп позицияларининг тўқнашуви

Украина бўйича АҚШ ва Франция етакчиларининг стратегик ёндашувлари таққоси:

Халқаро геосиёсат ва хавфсизлик экспертизаси: Нега Трамп ва Макрон баҳси тарихий аҳамиятга эга?

Халқаро сиёсатшунослар ва ҳарбий таҳлилчиларнинг хулосалари:

• «Океан орти ва Европа» тарқоқлиги: Европа Иттифоқи Вашингтонсиз Украинани тўлиқ қурол-яроғ ва молиявий ресурслар билан таъминлашга қурби етмаслигини яхши тушунади; агар Трамп ёрдамни тўхтатса, бу фронт чизиғининг бутунлай қулашига олиб келиши мумкин;

• Энергетик сулҳнинг нозиклиги: Трампнинг инфратузилмага ҳужумларни тўхтатиш ташаббуси ҳар икки томон учун вақтинчалик нафас ростлаш имконини беради, аммо ҳужумлар тўхтатилган тақдирда ҳам фронтдаги шиддатли қарама-қаршилик давом этаверади;

• Кремлнинг стратегияси: Москва вазиятга прагматик қарамоқда — Песков қайд этганидек, энергетик тўхтатиш ички бозорни барқарорлаштиришга ёрдам беради, бироқ Россия ўз талаблари тўлиқ қондирилмагунча узоқ муддатли сулҳ тузишга шошилмайди;

• Макроннинг лидерлик амбицияси: Германиядаги сиёсий ноаниқликлар фонида Макрон ўзини Европанинг асосий ва ягона ҳимоячиси сифатида кўрсатишга ва Трампни кўндириш орқали континентал нуфузини оширишга уринмоқда.

БМТ кулуарларидаги ушбу очиқ ва кескин мулоқот яқин ойларда глобал хавфсизлик архитектураси қайси йўналишда ривожланишини аниқлаб беради.

Сизнингча, Франция Президенти Эммануэль Макрон Трампни Украинани молиялаштириш ва қўллаб-қувватлашда давом этишга кўндира оладими? Дональд Трамп таклиф этган «энергетик сулҳ» ғояси можарога барҳам беришнинг бошланиши бўлиши мумкинми? Шахсий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва катта сиёсат саҳнасидаги ушбу муҳим таҳлилий мақолани барча дўстларингиз ҳамда халқаро янгиликлар ихлосмандларига улашинг!