Чегаралар ёпилди: Ўзбекистон ва Покистон Афғонистонни четлаб ўтадиган йўлни танлади
Трансафғон йўналиши лойиҳасини муҳокама қилиш. Фото: Ariana News
Минақавий хавфсизлик ва геосиёсий вазиятнинг ўзгариши фонида Марказий ва Жанубий Осиё ўртасидаги савдо-логистика занжирида туб бурилиш юз бермоқда. Asian Express нашрининг хабар беришича, Ўзбекистон ва Покистон Афғонистондаги беқарорлик сабабли юк ташиш учун Хитой орқали ўтадиган янги муқобил транспорт йўлагини расман интеграция қилишга келишиб олди.
Ўзбекистон Бош вазири ўринбосарининг Исломободга ташрифи давомида ушбу янги йўналишни икки мамлакат ўртасидаги расмий транспорт йўлагига айлантирувчи муҳим протокол имзоланиши кутилмоқда.
Нега Афғонистон ва Эрон йўналишларидан воз кечилди?
Илгари Афғонистон орқали ўтадиган маршрут энг қисқа ва молиявий жиҳатдан энг тежамкор йўналиш ҳисобланар, ҳатто «Ўзбекистон – Афғонистон – Покистон» трансафғон темир йўли лойиҳасига асос сифатида кўрилаётган эди. Бироқ икки асосий омил бу режаларни ўзгартириб юборди:
Афғонистон йўналишининг ёпилиши: Исломобод ва Кобул ўртасидаги муносабатлар кескин ёмонлашиши ортидан, 2025 йилнинг октябрь ойида Торхам ва Чаман чегара ўтиш пунктлари ёпилди. Натижада бу транспорт йўлаги амалда ўз фаолиятини тўхтатди.
Эрон омили: Томонлар Эрон ҳудуди орқали ўтадиган муқобил йўлларни ҳам кўриб чиқишди. Аммо Эрон атрофидаги ҳарбий ва сиёсий кескинликнинг ортиб бориши ушбу вариантнинг жозибадорлиги ва хавфсизлигини сезиларли даражада пасайтирди.
Янги логистика схемаси қандай ишлайди?
Охир-оқибат, узунлиги ва транспорт харажатлари юқорироқ бўлишига қарамай, Хитой орқали ўтадиган йўналиш энг ишончли ва олдиндан айтиб бўладиган вариант деб топилди.
Йўналиш кетма-кетлиги: Покистон товарлари Хитой билан чегарадаги Сост (Sost) қуруқ порти орқали олиб ўтилади.
Транзит: Товарлар Хитойнинг ғарбий ҳудудлари орқали ўтиб, сўнг Марказий Осиё мамлакатларига, жумладан Ўзбекистонга кириб келади.
Афзаллиги: Покистон Марказий Осиёга барқарор таъминот йўлагини қўлга киритса, Тошкент Покистон портлари билан узлуксиз алоқани сақлаб қолади.
Минтақавий транспорт йўлакларининг солиштирма таҳлили
Йўналиш | Асосий устунлиги | Асосий камчилиги | Ҳозирги мақоми |
Афғонистон орқали | Энг қисқа ва арзон йўл | Чегаралар ёпиқ, чексиз сиёсий хавф-хатарлар | Амалда фаолияти тўхтаган |
Эрон орқали | Денгиз портларига чиқиш имкони | Минтақадаги ҳарбий ва сиёсий беқарорлик | Жозибадорлиги паст |
Хитой орқали (Янги) | Юқори хавфсизлик ва барқарорлик | Масофа узунлиги ва харажатларнинг юқорилиги | Расман интеграция қилинмоқда |
Рақамларда: Ўзбекистон ва Покистон савдо алоқалари
Покистон — Ўзбекистоннинг Жанубий Осиёдаги иккинчи йирик савдо ҳамкори ҳисобланади. Янги логистика занжири икки мамлакат ўртасидаги товар айирбошлаш ҳажмини сақлаб қолиш ва янада оширишга хизмат қилади.
2025 йилги умумий савдо ҳажми: $445,9 миллион
Покистон экспорти: $120,9 миллион
Ўзбекистон ҳиссаси: $325 миллион
Геосиёсий хулоса:
Тошкент ва Исломободнинг бу қарори Хитойнинг Марказий ва Жанубий Осиёни боғловчи асосий транспорт-логистика хаби сифатидаги мақомини янада мустаҳкамлайди. Минтақа мамлакатлари эндиликда хавфсизликни харажатлардан юқори қўймоқда.
Ушбу муҳим геосиёсий ва иқтисодий таҳлилни яқинларингизга юборинг!
Минтақавий савдо йўлларининг ўзгариши Марказий Осиё иқтисодиёти учун тарихий аҳамиятга эга.
Ушбу қайнок янгилик ва таҳлилий мақолани дўстларингиз ва ҳамкорларингизга дарҳол юборинг!
Сизнингча, Хитой орқали ўтадиган янги йўналиш маҳсулотлар нархига қандай таъсир кўрсатади? Ўз фикрингизни изоҳларда қолдиринг!
Изоҳлар 0
…