Сунъий интеллект буми Жанубий Кореяда инфляцияни тезлаштириши мумкин

Жанубий Корея Марказий банки мамлакатнинг технологик гигантлари — Samsung Electronикс ва СК ҳйних компаниялари томонидан ходимларга тўланаётган улкан бонуслар миллий иқтисодиётдаги нархлар барқарорлигига хавф туғдираётганидан огоҳлантирди. Регулятор ҳисоботига кўра, сунъий интеллект (AI) соҳасидаги мисли кўрилмаган талаб туфайли юзага келган ушбу тўловлар занжирли реакция ҳосил қилиб, бутун мамлакат бўйлаб иш ҳақининг асоссиз ўсишига ва инфляциянинг тезлашишига сабаб бўлиши мумкин. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Марказий банк маълумотларига кўра, жорий йилнинг биринчи чорагида IT-сектордаги махсус тўловлар ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 60,6 фоизга ошган. Таққослаш учун, иқтисодиётнинг бошқа тармоқларида бу кўрсаткич бор-йўғи 2,1 фоизни ташкил этмоқда. Бундай катта тафовут пул-кредит сиёсати мутасаддиларини жиддий ташвишга солиб қўйди, чунки юқори даромадлар истеъмол бозоридаги нархларга бевосита таъсир ўтказмоқда.

Яримўтказгичлар бозоридаги "суперцикл" самараси

Ушбу молиявий ўсишнинг асосий драйвери сифатида сунъий интеллект тизимлари учун зарур бўлган юқори тезликдаги хотира чиплари (ҲБМ) бозоридаги бум кўрилмоқда. ixbt.com хабарига кўра, DRAM ва NAND чипларига бўлган глобал талаб Samsung ва СК ҳйних компанияларига рекорд даражадаги фойда келтирди. Натижада, компаниялар ўз ходимлари билан даромадни бўлишиш тизимини янги босқичга олиб чиқди.

Ҳозирда СК ҳйних ўз операцион фойдасининг қарийб 10 фоизини ходимларни рағбатлантиришга йўналтирмоқда. Samsung эса касаба уюшмалари босими остида яримўтказгич бўлинмаси фойдасининг 10,5 фоизини бонус сифатида ажратишга қарор қилган. Бу рақамлар оддий ишчиларнинг йиллик даромадини тасаввур қилиб бўлмас даражага кўтариб юборди.

Масалан, Samsung Фоундрй бўлинмасида асосий иш ҳақи 52 400 доллар атрофида бўлган муҳандис қўшимча бонуслар билан бирга 410 000 долларгача даромад олиши мумкин. СК ҳйних компаниясида эса молиявий йил якунлари муваффақиятли бўлса, тўловлар 700-900 минг долларгача етиши прогноз қилинмоқда. Бу каби "нуқтали ўта юқори даромадлар" тахминан беш ойдан сўнг истеъмол нархларининг 0,05 фоиз пунктига ошишига олиб келади.

Ижтимоий ва иқтисодий оқибатлар

Жанубий Корея Марказий банки раҳбари Син Хён Сон иккинчи ярим йилликда инфляция босими кучайиб, 3 фоизлик кўрсаткичга яқинлашиши мумкинлигидан огоҳлантирди. Ҳозирда банк асосий ставкани 2,50 фоиз даражасида ушлаб турибди, бироқ технологик секторнинг иқтисодиётдаги улкан вазни вазиятни мураккаблаштирмоқда. Бонусларнинг таъсири аллақачон бошқа соҳаларда ҳам сезила бошлади:

• Бошқа тармоқлардаги касаба уюшмалари рекорд бонусларни мисол қилиб келтириб, энг кам иш ҳақини оширишни талаб қилмоқда;
• Samsung ва СК ҳйних заводлари жойлашган Кёнгидо провинциясида люкс товарлар савдоси ва умумий истеъмол харажатлари кескин ўсган;
• Меҳнат бозорида кадрлар оқими фақатгина юқори маошли технологик компанияларга йўналиши хавфи туғилмоқда.

Ўзбекистон бозорида ҳам Жанубий Корея технологиялари ва маиший техникаси кенг ўрин эгаллаганини ҳисобга олсак, ушбу мамлакатдаги иқтисодий ўзгаришлар ва ишлаб чиқариш харажатларининг ошиши узоқ муддатда экспорт қилинадиган маҳсулотлар нархига ҳам билвоста таъсир кўрсатиши мумкин. Ҳозирча Жанубий Корея ҳукумати сунъий интеллект келтирган бойлик ва иқтисодий барқарорлик ўртасидаги мувозанатни сақлашга уринмоқда.