Қаҳва чиқиндисидан юқори сифатли ёқилғи: Жанубий Кореяда янги технология яратилди

Жанубий Корея Геофанлар ва минерал ресурслар институти (КИГАМ) олимлари қаҳва қолдиқларини (шулхасини) бор-йўғи 90 сония ичида юқори энергияли ёқилғига айлантиришнинг ноёб усулини ишлаб чиқишди. Ушбу кашфиёт чиқиндиларни қайта ишлаш соҳасида инқилобий қадам бўлиши кутилмоқда, чунки у биомасса билан ишлашдаги энг қиммат ва мураккаб жараён — хомашёни олдиндан қуритиш босқичини бутунлай четлаб ўтади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

ixbt.com нашрининг маълумотига кўра, янги технология асосини плазмали пиролиз (Фламе Пласма Пйролйсис) тизими ташкил этади. Бу усул орқали намликка тўйинган қаҳва чиқиндилари ўз хусусиятларига кўра энг сифатли тошкўмир тури ҳисобланган антрацитга яқин бўлган биокўмирга айланади. Одатда биомасса таркибидаги намлик уни қайта ишлашни қийинлаштиради, бироқ кореялик муҳандислар бу тўсиқни самарали ечим билан бартараф этишди.

"Попкорн эффекти" ва технологик жараён

Тадқиқотчилар 800–900 °К ҳароратдаги плазма алангасидан фойдаланишган. Қизиғи шундаки, бу жараёнда намлик халақит бериш ўрнига, ёрдамчи вазифасини бажаради. Юқори ҳароратли муҳитга тушган қаҳва зарралари ичидаги сув бир зумда буғга айланади ва ички босим материални гўё портлатиб юборади. Олимлар буни "попкорн эффекти" деб аташмоқда. Натижада материал структураси тезда бузилиб, ғовак ҳолатга келади ва қисқа вақтда углеродли ёқилғига айланади.

Олинган биокўмирнинг кўрсаткичлари мутахассисларни ҳайратда қолдирди. Унинг ёниш иссиқлиги ҳар килограмм учун 29 МЖ ни ташкил этади, бу эса оддий қаҳва қолдиғидан учдан бир баравар юқоридир. Шунингдек, материал таркибидаги соф углерод миқдори 15,6 фоиздан 46,2 фоизгача, яни деярли уч бараварга ошган.

Экологик нуқтаи назардан ҳам ушбу усул жуда самарали. Плазмали ишлов бериш жараёнида олтингугурт бирикмалари тўлиқ йўқолади, бу эса ёқилғи ёнганда атмосферага зарарли диоксид газлари чиқишининг олдини олади. Анъанавий усулларга қараганда тутун ва смола миқдори ҳам сезиларли даражада камаяди.

Кенг кўламли имкониятлар

Янги технологиянинг асосий устунлиги унинг тезлигидадир. Таққослаш учун: биомасса билан ишлашнинг бошқа усуллари 30 дақиқадан 6 соатгача вақт талаб қилса, КИГАМ қурилмаси бу вазифани 2 дақиқадан камроқ вақтда бажаради. Бу эса саноат миқёсида энергия ва вақтни тежаш имконини беради.

Олимларнинг таъкидлашича, олинган маҳсулотдан фақат ёқилғи сифатида фойдаланиш билан чекланиб қолмаслик мумкин. Юқори ғоваклик хусусияти туфайли ушбу биокўмир қуйидаги мақсадларда ҳам қўлланилиши мумкин:

• Фаоллаштирилган кўмир ишлаб чиқариш;
• Саноат сорбентлари яратиш;
• Сув ва ҳавони тозалаш учун филтрация тизимлари.

Лойиҳа муаллифларига кўра, ушбу услубни нафақат қаҳва, балки бошқа озиқ-овқат чиқиндилари, қишлоқ хўжалиги қолдиқлари ва ҳатто оқова сув лойқаларини қайта ишлашда ҳам қўллаш мумкин. Бу эса келажакда шаҳар чиқиндихоналарини фойдали энергия манбаига айлантиришга хизмат қилади.