Вазнсизлик ҳолати инсон онгини ўзгартириши аниқланди: Психоделик эффект билан ўхшашлик

Коинотга парвоз қилиш нафақат жисмоний саломатлик, балки инсон руҳияти ва онгининг ишлаш механизмларига ҳам тубдан таъсир кўрсатиши маълум бўлди. Лондон университетининг Бирбек коллежи олимлари томонидан ўтказилган янги тадқиқот шуни кўрсатадики, вазнсизлик ҳолати миядаги идрок этиш жараёнларини ўзгартириб, психоделик моддалар таъсирига ўхшаш ҳолатларни келтириб чиқариши мумкин. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Тадқиқотчилар Аннаҳита Незами ва Элиса Раффаелла Ферре коинот тиббиёти, психология ва нейрология соҳасидаги маълумотларни таҳлил қилиб, Ер гравитацияси инсон онги шаклланишидаги асосий таянч нуқтаси эканини таъкидламоқда. Туғилганимиздан бошлаб мувозанат аъзолари, кўриш қобилияти ва тана ҳолатини сезиш тизими айнан тортишиш кучи йўналишига қараб дунёқарашимизни шакллантиради. Коинотда бу фундаментал таянч йўқолиши мия учун кутилмаган "тизимли инқироз"ни келтириб чиқаради.

Миядаги когнитив ўзгаришлар ва "Обзор эффекти"

Вазнсизликда ички қулоқ сигналлари эволюция давомида шаклланган кутувларга мос келмай қолади. Натижада кўриш ва мувозанат аъзолари ўртасида зиддият юзага келиб, мия ўз ишини бутунлай қайта қуришга мажбур бўлади. ixbt.com маълумотига кўра, астронавтларда кўпинча фазовий ориентациянинг йўқолиши, уйқу бузилиши, кайфият ўзгариши ва ҳатто деперсонализация — ўзлигидан узилиб қолиш ҳисси кузатилади.

Шу билан бирга, кўплаб фазогирлар ижобий руҳий ўзгаришларни ҳам қайд этишади. Ер шари орбитасидан туриб сайёрамизни кузатиш "Обзор эффекти" (Овервиев Эффект) деб аталувчи ҳодисага сабаб бўлади. Бунда инсон бутун инсоният билан чуқур бирликни ҳис қилади, унинг ҳаётий қадриятлари ўзгаради ва кучли эмоционал ҳаяжонни бошдан кечиради. Олимларнинг фикрича, бу ҳолат айнан гравитация йўқлиги сабабли мия идрок тизимининг бўшашиши натижасидир.

Магнит-резонанс томографияси (МРТ) ва электроэнцефалография маълумотлари ушбу гипотезани тасдиқламоқда. Узоқ муддатли миссиялардан сўнг астронавтларнинг миясида кулранг модда тақсимоти ва турли соҳалар ўртасидаги алоқалар ўзгаргани аниқланган. Айниқса, инсоннинг ўз-ўзини англаш ва ички мулоқоти учун жавобгар бўлган нейрон тармоқларида жиддий қайта қуриш жараёнлари юз беради.

Психоделиклар билан боғлиқлик

Тадқиқот муаллифлари коинотдаги ушбу ўзгаришлар ва псилоцибин ёки ЛСД каби моддалар таъсири ўртасида қизиқарли ўхшашликни топишди. Гарчи таъсир механизмлари турлича бўлса-да — психоделиклар серотонин рецепторларига таъсир қилади, вазнсизлик эса ташқи муҳит омилидир — ҳар иккала ҳолатда ҳам миянинг энг барқарор идрок моделлари кучсизланади ва турли соҳалар ўртасидаги ўзаро боғлиқлик кучаяди.

Олимларнинг хулосасига кўра, коинот парвозлари инсон онги табиатини ўрганиш учун ўзига хос "табиий лаборатория" вазифасини ўташи мумкин. Бу тадқиқотлар нафақат келажакда Ой ва Марсни мустамлака қилишни режалаштираётган астронавтлар учун, балки инсон ўзини ва атроф-муҳитни қандай идрок этишини тушуниш учун ҳам жуда муҳимдир.