Хпризе асосчиси глобал кузатув тарафдори: "Одамлар кузатилганда ўзини яхши тутади"

Технологиялар оламининг таниқли вакили, Хпризе жамғармаси асосчиси Петер Диамандис шахсий дахлсизлик ва глобал назорат масаласида шов-шувли баёнот билан чиқди. Унинг фикрича, бутун дунё бўйлаб ўрнатиладиган ёппасига кузатув тизими инсоният учун фойдали бўлиши мумкин, чунки одамлар кимдир уларни кузатиб турганини ҳис қилганда, ўзларини анча тартибли ва одобли тутишга мойил бўладилар. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Диамандис ўзининг Х ижтимоий тармоғидаги саҳифасида ва Субстакк платформасидаги мақоласида "радикал шаффофлик" даври яқинлашаётганини таъкидлади. Унинг тасаввуридаги келажакда ҳеч ким ҳеч қаерда яширина олмайди. Тадбиркорнинг сўзларига кўра, биз сайёрамизни "сенсорли экотизим" билан ўраб олмоқдамиз. Бу тизим уйлардаги камералардан тортиб, чўнтакдаги смартфонларгача, ерда ҳаракатланувчи Tesla каби автоном машиналардан тортиб, коинотдаги сунъий йўлдошларгача бўлган барча воситаларни ўз ичига олади.

Ёппасига назорат ва шаффофлик даври

Диамандиснинг бу қарашлари Планет компанияси (Ер юзини кузатувчи энг йирик сунъий йўлдош оператори) раҳбари Вилл Маршалл билан бўлган суҳбатдан сўнг янада қатъийлашган. Маршаллнинг таъкидлашича, ҳозирда дунёнинг исталган нуқтасида қурилаётган мактаб ёки маълумотлар марказини яшириб бўлмайди. Ҳар бир квадрат метр майдон ҳар куни коинотдан суратга олинмоқда ва бу ҳисобдорликни янги босқичга олиб чиқади.

Қизиғи шундаки, Петер Диамандис бу борада ёлғиз эмас. Бундан тахминан икки йил аввал Oracle асосчиси Ларрй Эллисон ҳам шунга ўхшаш башоратни илгари сурган эди. Эллисоннинг фикрича, доимий равишда ёзиб олинадиган ва ҳисобот бериладиган тизим шароитида фуқаролар ўз хатти-ҳаракатларини назорат қилишга мажбур бўлишади. Бу эса жиноятчиликнинг камайишига ва ижтимоий тартибнинг мустаҳкамланишига хизмат қилади.

Махфийликнинг тугаши ва янги авлод тарбияси

Ҳозирги кунда инсонлар кундалик ҳаётида Ринг хавфсизлик тизимлари, кўчалардаги камералар ва турли реклама тармоқлари орқали доимий кузатув остида қолмоқда. Бироқ, Диамандиснинг баёноти шахсий дахлсизлик тушунчасини бутунлай йўқ қилишга қаратилгани билан ажралиб туради. У ота-оналарга мурожаат қилиб, фарзандларини "яширин ҳаёт" мавжуд бўлмаган дунёга тайёрлашни маслаҳат берди.

Унинг тавсиясига кўра, янги авлод учун энг яхши махфийлик стратегияси — бу ҳалолликдир. Яни, инсон шундай яшаши керакки, унинг ҳар бир қадами ва ҳаракати очиқ кўриниб турганда ҳам, у уяладиган ёки қўрқадиган иш қилмаслиги лозим. Шу билан бирга, у кузатув фақат бир томонлама эмас, балки икки томонлама (халқ ҳам ҳукуматни ва қудратли шахсларни кузата олиши) бўлиши учун курашишга чақирди.

Ўзбекистон шароитида ҳам технологик кузатув воситалари, хусусан, йўллардаги ақлли камералар ва жамоат жойларидаги хавфсизлик тизимлари кенгайиб бормоқда. Диамандиснинг қарашлари дунё миқёсида шахсий эркинлик ва хавфсизлик ўртасидаги мувозанат ҳақида жиддий баҳсларга сабаб бўлиши кутилмоқда.