Олимлар арзон олмос кукунидан квант материаллари олиш технологиясини яратмоқда

Австралия ва Япония олимлари квант технологиялари соҳасида инқилобий қадам ташлашга тайёрланмоқда. Мелбурн университети, Австралиянинг КСИРО илмий агентлиги ҳамда Япониянинг Миллий квант фанлари ва технологиялари институти (ҚСТ) мутахассислари оддий ва арзон олмос кукунини юқори самарали квант материалларига айлантириш лойиҳасини бошлади. Бу ташаббус нафақат илмий янгилик, балки квант компонентларини ишлаб чиқариш харажатларини кескин камайтиришга қаратилган стратегик ҳаракатдир. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Квант қурилмаларининг асосий бўғини ҳисобланган махсус олмослар таркибида "азот-вакансия марказлари" (НВ-марказлар) деб аталадиган нуқсонлар мавжуд. Бу сунъий яратилган кристалл панжара нуқсони бўлиб, унда углерод атоми ўрнини азот атоми эгаллайди ва унинг ёнида бўш жой (вакансия) ҳосил бўлади. Бундай тузилмалар магнит ва электр майдонларини, шунингдек, ҳароратни ўта юқори аниқликда ўлчаш имконини берувчи квант сенсорлари учун зарурдир.

Арзон хомашёдан юқори технологиягача

Ҳозирги вақтда сифатли квант олмосларини ишлаб чиқариш ўта мураккаб ва қиммат жараён ҳисобланади. Тадқиқотчилар бутун бошли кристаллардан фойдаланиш ўрнига, саноатда кенг тарқалган ва арзон ҳисобланган олмос кукунидан фойдаланишни таклиф қилмоқдалар. Агар олимлар ушбу кукун таркибида квант хусусиятларини сақлаб қолишга эришса, квант сенсорлари ва ҳисоблаш тизимлари учун бутловчи қисмлар нархи бир неча баробар арзонлашиши мумкин.

Лойиҳа доирасида биринчи босқичда олмос нанокристалларининг барқарорлиги ва сифатини яхшилаш кўзда тутилган. Олимлар НВ-марказларни заррачалар юзасига имкон қадар яқин жойлаштириш устида ишламоқда. Бу келажакдаги сенсорларнинг сезгирлигини ошириш учун жуда муҳимдир. Шундан сўнг, КСИРО мутахассислари ушбу материалларнинг реал шароитлардаги чидамлилигини синовдан ўтказадилар.

Ушбу тадқиқотнинг муваффақияти нафақат илмий доираларда, балки глобал технология бозорида ҳам катта акс-садо бериши кутилмоқда. Ixbt.com маълумотларига кўра, Австралия ушбу технология ёрдамида квант материаллари ишлаб чиқариш бўйича ўзининг мустақил базасини яратишни мақсад қилган. Бу эса хорижий етказиб берувчиларга бўлган қарамликни камайтиради.

Квант материалларининг арзонлашиши тиббиёт, геология ва навигация тизимларида ҳам янги даврни бошлаб беради. Масалан, ўта сезгир квант сенсорлари ёрдамида инсон танасидаги энг кичик ўзгаришларни ёки ер остидаги фойдали қазилмаларни мисли кўрилмаган аниқликда аниқлаш имконияти туғилади. Мазкур лойиҳа квант технологияларини лаборатория деворларидан чиқариб, кундалик ҳаётга татбиқ этиш йўлидаги муҳим пойдевордир.