Хитой коинотда инқилоб қилмоқчи: Лонг Марч 10Б ракетасини улкан тўр билан тутиб олишади

Хитой коинотни ўзлаштириш ва ракеталарни қайта ишлатиш технологиялари бўйича янги, ўта ноодатий босқичга қадам қўймоқда. Мамлакат мутахассислари Лонг Марч 10Б кўп марта ишлатиладиган ракета-ташувчисининг илк парвозига тайёргарлик кўрмоқда. Ушбу миссиянинг асосий ўзига хослиги ракетанинг биринчи поғонасини денгизда улкан тўр ёрдамида тутиб олиш технологиясидир. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Хитой оАВлари хабарига кўра, парвоз учун старт ойнаси 10-13-июль кунлари Венчан тижорат космодромидан очилиши кутилмоқда. Бу синов жаҳон космонавтикаси учун янгилик бўлиб, у SpaceX компанияси томонидан қўлланиладиган вертикал қўниш усулидан тубдан фарқ қилади. Агар тажриба муваффақиятли ўтса, Хитой ракеталарни қайта тиклашнинг энг содда ва арзон усулларидан бирига эга бўлади.

Денгиздаги улкан тўр ва Навигатор кемаси

Қайтиб келадиган ракета поғонасини тутиб олиш учун Навигатор деб номланган махсус кема жалб этилади. Бу 25 минг тонна сиғимга эга улкан денгиз платформаси бўлиб, у динамик позициялаш тизими билан жиҳозланган. Кема бортига ўрнатилган махсус механизмлар ва кенг кўламли тўр ракетанинг тушаётган қисмини ҳаводалигидаёқ илиб олишга мўлжалланган.

Муҳандисларнинг фикрича, бундай усул ракетанинг корпусига қўшимча оғирлик берувчи мураккаб қўниш таянчларини (оёқларини) ўрнатиш заруратини йўқотади. Ракета корпусига ўрнатилган махсус илгак кема устидаги тўрга тушиши билан жараён якунланади. Бу нафақат ракетанинг фойдали юк кўтариш қувватини оширади, балки қўниш жараёнидаги юқори аниқлик талабларини ҳам бироз енгиллаштиради.

Лонг Марч 10Б техник имкониятлари

Лонг Марч 10Б ракетаси Хитой ракета-ташувчилар технологияси академияси томонидан ишлаб чиқилган икки поғонали аппаратдир. У асосан тижорат мақсадларида — сунъий йўлдошларни Ер пастки орбитасига олиб чиқиш ва узоқ коинот миссиялари учун хизмат қилади. Шунингдек, ушбу модел Хитойнинг келажакдаги ой дастури учун муҳим синов майдончаси вазифасини ўтайди.

• Ракетада замонавий ЙФ-100К двигателлари қўлланилади;
• Иккинчи поғона суюқ кислород ва метан ёқилғиси жуфтлигида ишлайди;
• Тизим кўп марта фойдаланишга тўлиқ мослаштирилган;
• Денгизда тутиб олиш технологияси ракетанинг хизмат муддатини узайтиради.

Ушбу синовлар муваффақияти нафақат Хитойнинг коинотдаги мавқеини мустаҳкамлайди, балки глобал космик саноатда ракеталарни қайтаришнинг янги стандартини яратиши мумкин. Ҳозирда дунёнинг етакчи компаниялари ракеталарни платформага қўндиришга эътибор қаратаётган бир пайтда, Пекиннинг "ҳавода тутиб олиш" стратегияси иқтисодий жиҳатдан анча самаралироқ бўлиши кутилмоқда.

Экспертларнинг таъкидлашича, Лонг Марч 10Б парвози Хитойнинг нафақат тижорат космонавтикасидаги, балки инсонни Ойга қўндириш бўйича узоқ муддатли режаларининг муҳим бўлагидир. Июль ойининг ўрталарида бўлиб ўтадиган ушбу тарихий жараён бутун дунё коинот ишқибозлари ва мутахассислари диққат марказида бўлади.