Ҳиндистон ҳукумати Жакк Дорсей яратган Битчат иловасини блоклашга уринмоқда

Ҳиндистон ҳукумати Twitter (ҳозирги Х) асосчиси Жакк Дорсей томонидан ишлаб чиқилган Битчат мессенжерини чеклаш чораларини кўрмоқда. Bluetooth технологияси асосида офлайн режимда ишловчи ушбу илова мамлакатдаги оммавий норозилик намойишлари фонида кескин оммалашиб кетди. Расмий Деҳли мессенжернинг марказлашмаган архитектураси қонунбузарликларга йўл очиши мумкинлигидан хавотирда. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.

Жакк Дорсей ўзининг Х ижтимоий тармоғидаги саҳифасида Ҳиндистон Ички ишлар вазирлигидан келган билдиришномани эълон қилди. Унда GitHub платформасидан уч соат ичида Битчат лойиҳасига тегишли учта репозиторийни (кодлар омбори) ўчириб ташлаш талаб қилинган. Ҳукуматнинг фикрича, илованинг анонимлиги ва интернет ўчирилган вақтда ҳам ишлаш қобилияти ҳуқуқ-тартибот органларининг кузатув имкониятларини чеклайди.

Намойишлар ва рақамли қаршилик

Битчат иловасига бўлган қизиқиш Ҳиндистонда талабалар томонидан ўтказилаётган кенг кўламли норозилик намойишлари сабабли ортиб кетди. Имтиҳон саволлари сизиб чиқиши билан боғлиқ жанжал туфайли минглаб ёшлар таълим вазирининг истеъфосини талаб қилиб кўчаларга чиқишган. Ҳукумат намойишларни жиловлаш мақсадида интернетни чеклаган бир пайтда, Битчат ва Бриар каби офлайн мессенжерлар алоқа ўрнатишнинг асосий воситасига айланди.

Сенсор Товер таҳлилий компанияси маълумотларига кўра, жорий йилнинг 17-июльидан 23-июльига қадар Битчат иловасининг глобал юклаб олишлар сонининг 85 фоизи айнан Ҳиндистон ҳиссасига тўғри келган. Бир неча кун ичида илова 91 мингдан ортиқ марта юклаб олинган, кундалик фаол фойдаланувчилар сони эса 330 мингдан ошиб кетган. Бу кўрсаткич илова тарихидаги рекорд натижа ҳисобланади.

Ҳуқуқий баҳслар ва очиқ кодли дастурий таъминот

TechCrunch нашрининг ёзишича, Ҳиндистон ҳукуматининг ушбу ҳаракати ҳуқуқшунослар ўртасида жиддий баҳсларга сабаб бўлди. SFLK.in рақамли ҳуқуқлар ташкилоти асосчиси Миши Чоудҳарйнинг таъкидлашича, ҳукумат иловани ундаги ноқонуний контент учун эмас, балки унинг ишлаш принципи — марказлашмаган ва кузатиб бўлмайдиган табиати учун тақиқлашга уринмоқда. Бу эса очиқ кодли дастурий таъминотлар эркинлигига қарши янги турдаги босим сифатида кўрилмоқда.

Ҳиндистон кибержиноятларни мувофиқлаштириш маркази (I4C) ўз билдиришномасида Битчат "тармоқ чекловларини четлаб ўтишга" ва "қонуний кузатув ҳамда идентификация қилиш жараёнларига тўсқинлик қилишга" хизмат қилишини таъкидлаган. Бироқ, Интернет Фреэдом Фоундатион (ИФФ) каби ташкилотлар бундай тақиқлар қанчалик самарали бўлишига шубҳа билан қарамоқда, чунки очиқ кодли дастурларни тўлиқ йўқ қилиб ташлаш техник жиҳатдан мураккаб жараёндир.

Ҳозирча GitHub ушбу сўровга қандай муносабат билдиргани ва илова кодлари бутунлай ўчирилиши ёки йўқлиги маълум эмас. Мазкур ҳолат технологик гигантлар ва давлат назорати ўртасидаги зиддиятнинг навбатдаги босқичи сифатида баҳоланмоқда.